پیامِ آیات درسِ دین و زندگی پیش دانشگاهی / سال چهارم دبیرستان

                 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

 پیامِ آیات درسِ دین و زندگی پیش دانشگاهی 

درس اوّل

 

« یَا أَیُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمِیدُ * إِنْ یَشَأْ یُذْهِبْکُمْ وَ یَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِیدٍ * وَ مَا ذَلِکَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِیزٍ . » ،( فاطر ، 35 / 15 ـ 17 )

ـ همة مخلوقات ، از جمله انسان ، در وجود و هستی خود نیازمندِ خدا هستند .

ـ تنها وجودِ بی­نیاز خداست ، او در هستی خود به دیگری نیازمند نیست .

ـ چون مخلوقات وابسته به خدایند ، اوست که می­تواند آنها را ببرد یا نگه دارد .

ـ چون خدا وابسته به چیزی نیست ، کسی نمی­تواند وجودِ را از او بگیرد و نابودش کند و او بی­نیازِ مطلق است .

 

« اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ ... . » ، ( نور ، 24 / 35 )

هر چیزی پیش از آنکه نمایش­دهندة خود باشد ، نشان دهندة خالقِ خود یعنی خداست . خدا نور هستی است و همة موجودات ، هستیِ خود را از او می­گیرند و با وجودِ او آشکار می­شوند .

 

درس دوم

 

«  ... قُلِ : اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ وَ هُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ  . »،( رعد ، 13 / 16 ) در کتاب اشتباهاً (مائده ، 5 / 16) ثبت شده است.

خداوند تنها مَبدأ و خالقِ جهانِ هستی است . ( توحید در خالقیّت )

 

« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ . »، ( اخلاص ، 112 / 1 )

خداوند در ذاتش یکتاست و او یگانة بی­همتاست .

                                  

« وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ . »، (اخلاص ، 112 / 4 )

خداوند در ذاتش یکتاست و او یگانة بی­همتاست .

 

« ... لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ ... . » ،( شوری ، 42 / 11 )

خداوند در ذاتش یکتاست و او یگانة بی­مثلِ و مانند است .

 

« وَ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الأرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الأمُورُ . » ،( آل­عمران ، 3 / 109 )

خداوند ؛ یگانه خالق و مالکِ جهانِ هستی است ( توحید در خالقیّت ) و بازگشتِ همة امور به سوی اوست . ( معاد )

 

«...مَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لا یُشْرِکُ فِی حُکْمِهِ أَحَدًا .» ، ( کهف ، 18 / 26 )

خداوند ربّ العالمین است و تدبیرِ امورِ هستی فقط به عهدة اوست . ( توحید در ربوبیّت )

 

« أَفَرَأَیْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ * أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ ؟! » ، ( واقعه ، 56 / 63 ـ 64 )

خداوند ربّ العالمین است و تدبیرِ امورِ هستی فقط به عهدة اوست . ( توحید در ربوبیّت )

 

درس سوم

 

« إِنَّ اللَّهَ رَبِّی وَ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ . »، ( آل­عمران ، 3 / 51 )

« إِنَّ اللَّهَ رَبىّ‏ِ وَ رَبُّکُمْ » : خداوند ربّ العالمین است و تدبیرِ امورِ هستی فقط به عهدة اوست ( توحید در ربوبیت )

« فَاعْبُدُوهُ  هذَا صرَِاطٌ مُّسْتَقِیم ‏» : تنها وجودِ شایستة پرستش اوست پس خالصانه باید او را عبادت کرد تا به قُربِ الهی رسید .

 

«اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَ رُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ الْمَسِیحَ ابْنَ مَرْیَمَ وَ مَا أُمِرُوا إِلا لِیَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لا إِلَهَ إِلا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا یُشْرِکُونَ . »، ( توبه ، 9 / 31 )

« اتخََّذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَ رُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّهِ وَ الْمَسِیحَ ابْنَ مَرْیَمَ  »

شرکِ اجتماعی خاستگاه برخی افراد است که محورِ فعّالیّتهای اجتماعی خود قرار می­دهند .

« وَ مَا أُمِرُواْ إِلَّا لِیَعْبُدُواْ إِلَهًا وَاحِدًا  لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَنَهُ عَمَّا یُشْرِکُون‏ »

توحیدِ عبادی ( بُعد فردی ـ اجتماعی ) محورِ فعّالیّتهای انسانهای موحّدی است که خدا را خالصانه پرستش می­کنند تا به قُرب الهی برسند .

«لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ  سُبْحَانَهُ عَمَّا یُشْرِکُون »

این کلمه جامعِ همة اَبعادِ توحید ( توحیدِ در عقیده و عبادی ) است که موجبِ رستگاری انسان می­شود .

 

« وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ ... . »،( نحل ، 16 / 36 )

توحیدِ عبادی ( بُعد فردیـ اجتماعی )

 

«وَ مَنْ یُسْلِمْ وَجْهَهُ إِلَى اللَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى وَ إِلَى اللَّهِ عَاقِبَةُ الأمُورِ .»،

( لُقمان ، 31 / 22 )

توحید عبادی ( بُعد فردی ـ اجتماعی )

 

«اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ .»، ( فاتحه ، 1/ 2 )

« الْحَمْدُ لِلَّهِ » توحیدِ عبادی ( بُعد فردی ـ اجتماعی ) « رَبّ‏ِ الْعَالَمِینَ » توحیدِ در ربوبیت

 

«إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ .»، ( فاتحه ، 1/ 5 )

توحید عبادی ( بُعد فردی ـ اجتماعی )

 

درس چهارم

 

« قُلْ إِنَّمَا أَعِظُکُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَ فُرَادَى ثُمَّ تَتَفَکَّرُوا ... . »،( سبأ ، 34 / 46 )

قیامِ خالصانه و برای رضایِ خدا ( اخلاص در عمل ـ توحیدِ عبادی )

 

« إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدِ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّینَ . »،( زُمر ، 39 / 2 )

قیامِ خالصانه و برای رضایِ خدا ( اخلاص در عمل ـ توحیدِ عبادی )

 

« أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَیْکُمْ یَا بَنِی آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ * وَ أَنِ اعْبُدُونِی هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِیمٌ . »

 ( یس ، 36 / 60 ـ 61 )

توحیدِ عملی و اخلاصِ در عمل موجبِ دوری از گناهان ( شیطان ) می­شود . این اوّلین ثمرة اخلاص یعنی ؛ نفوذ نکردنِ شیطان در انسانِ مُخلَص است .

           

« ... لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشَاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِینَ  . » ،( یوسُف ، 12 / 24 )

توحیدِ عملی و اخلاصِ در عمل موجبِ دوری از گناهان ( شیطان ) می­شود . این اوّلین ثمرة اخلاص یعنی ؛ نفوذ نکردنِ شیطان در انسانِ مُخلَص است .

 

« وَ الَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ . »،( عنکبوت ، 29 / 69 )

کسی که خالصانه در راهِ خدا تلاش کند و عملِ صالح انجام دهد ، خدا او را به راهِ خود هدایت می­کند و از اِمداد الهی ( هدایت پیامبران ) بهره­مند می­شود و راهِ خدا را بهتر می­شناسد و به اخلاص می­رسد .

                         

« ...لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا کُنَّا فِی أَصْحَابِ السَّعِیرِ . »، ( مُلک ، 67 / 10 )

یکی از راههای رسیدن به اخلاص تقویت روحیة حقّ­پذیری و تسلیم در برابر عقل و پذیرش وحی است . ( عقل و وحی هر دو موهبتِ الهی است . )

 

« ... وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِی . »،( طه ، 20 / 14 )

یکی از راههای رسیدن به اخلاص « راز و نیاز با خدا و کمک خواستن از اوست » نماز باید برای رضای خدا اِقامه شود .

 

درس پنجم

 

 « إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا . »،( انسان ، 76 / 3 )

انسان دارای اختیار و انتخاب آگاهانه است . بنابراین مسئولِ سرنوشتِ خویش است و اگر تصمیمِ غلط بگیرد به ضررش است و اگر تصمیمِ خوب بگیرد به نفعش است .

 

« قَدْ جَاءَکُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِیَ فَعَلَیْهَا وَ مَا أَنَا عَلَیْکُمْ بِحَفِیظٍ .»،( انعام ، 6 / 104 )

خداوند به دلیلِ اختیارِ انسان ، برای هدایتِ او راهنمایانی فرستاد پس آنان مسئولِ سرنوشتِ خویش هستند و نزدِ خدا عُذری ندارند .

 

« إِنَّ اللَّهَ یُمْسِکُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ أَنْ تَزُولا وَ لَئِنْ زَالَتَا إِنْ أَمْسَکَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ کَانَ حَلِیمًا غَفُورًا . »،( فاطر ، 35 / 41 )

اعتقاد به خداوندِ حکیم و نظامِ حکیمانه باعث می­شود که انسان بداند ادارة امور به عهدة خداست و کشتی جهان ناخدایی دارد که آن را حفظ می­کند .

 

« إِنَّا کُلَّ شَیْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ . »،( قَمَر ، 54 / 49 ) 

همة مخلوقاتِ الهی دارای تقدیر ، خصوصیّات و ویژگیهای معیّنی هستند .

 

« هُوَ الَّذِی یُحْیِی وَ یُمِیتُ فَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ . »، ( غافر ، 40 / 68 ) 

اعتقاد به خداوندِ حکیم و نظام حکیمانه باعث می­شود که انسان بداند ادارة امور به عهدة خداست و کشتی جهان ناخدایی دارد که آن را حفظ می­کند .

 

 

«اللَّهُ الَّذِی سَخَّرَ لَکُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِیَ الْفُلْکُ فِیهِ بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ .»،

( جاثیّه ، 45 / 12 ) 

اعتقاد به خداوندِ یگانه و نظام حکیمانه باعث می­شود که انسان بداند ادارة امور به عهدة خداست و این اعتقاد زمینه­ساز شکوفایی استعدادهای انسان است که با اختیارِ آگاهانه میسّر است .

 

«لا الشَّمْسُ یَنْبَغِی لَهَا أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لا اللَّیْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ .»، ( یس ، 36 / 40 ) 

موجوداتِ جهان دارای قانونمندی خاصّی هستند و انسان درک می­کند که جهان دارای خالقی حکیم است که آن را اداره می­کند .

 

درس ششم

 

« قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِکُمْ سُنَنٌ فَسِیرُوا فِی الأرْضِ فَانْظُروا کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُکَذِّبِینَ . »،( آلِ­عمران ، 3 / 137 ) 

حیاتِ فردی و اجتماعی دارای قوانین است و با مطالعة زندگی انسانها می­توان به سنّتهای الهی دست یافت و درسِ عبرت گرفت .

 

« أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا یُفْتَنُونَ . » ، ( عنکبوت ، 29 / 2 )

هر کسی ادّعای ایمان کند مَشمولِ یکی از سنّتهای الهی به نامِ آزمایش ( ابتلاء و فتنه ) می­شود .

 

« کُلّاً نُمِدُّ هَؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطَاءِ رَبِّکَ وَ مَا کَانَ عَطَاءُ رَبِّکَ مَحْظُورًا . » ،( اسراء ، 17 / 20 )   

مطابقِ سنّت الهی هر کس کارِ نیک انجام دهد از اِمدادِ الهی بهره­مند می­شود و توفیقِ خدا شاملِ حالِ او می­شود ، در غیرِ این صورت از اِمدادِ خدا محروم می­گردد .

 

« وَ لا یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِی لَهُمْ خَیْرٌ لأنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِی لَهُمْ لِیَزْدَادُوا إِثْمًا وَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِینٌ . »،

( آلِ­عمران ، 3 / 178 ) 

خدا به کافران مُهلت می­دهد ، امّا آنان از این مهلت سوءِ استفاده می­کنند و بر گناهانشان می­افزایند و مشمول سنّت « اِملاء و اِمهال » می­گردند .

 

 

« وَ الَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیَاتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَیْثُ لا یَعْلَمُونَ * وَ أُمْلِی لَهُمْ إِنَّ کَیْدِی مَتِینٌ . »،

( اعراف ، 7 / 182 ـ 183 )

خداوند کسانی را که کُفر ورزیدند و آیاتش را اِنکار کردند دُچار عذابِ تدریجی و سنّتِ استدراج می­کند. همچُنین به آنان مهلت می­دهد (سنّت اِملاء و اِمهال) و آنان گول می­خورند و نابود می­گردند.

 

« مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَ مَنْ جَاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلا یُجْزَى إِلا مِثْلَهَا وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ . »،

( انعام ، 6 / 160 ) 

مطابقِ سنّتِ الهی ؛ خداوند میانِ پاداش و جزا تفاوت قایل است و به کارهای اختیاری نیک یا بدِ انسانها پاداش و جزا می­دهد ، نه به کارهای جبری آنان . ( تفاوت در پاداش و جزا )

 

« وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الأرْضِ وَ لَکِنْ کَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ . »،  ( اعراف ، 7 / 96 ) 

مطابقِ سنّتِ الهی کارهای اختیاری انسان ( خوب یا بد ) در سرنوشتِ او مؤثّر است . ( تأثیرِ نیکی یا بدی در سرنوشتِ انسان )

 

درس هفتم

 

« وَ مَنْ یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللَّهَ یَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِیمًا . »،( نساء ، 4 / 110 )

انسان با هر گناه به نفسِ خود ، ظلم می­کند و از خدا دور می­شود پس باید استغفار کند زیرا میان طلبِ بخشش و خدا فاصله­ای نیست ؛ توبه رحمت و غُفران الهی است از عُقوبت به سوی رحمت .

 

«فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ یَتُوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ .»، ( مائده ، 5 / 39 )

با انجام دادنِ هرگناه حقّی ضایع می­شود و به خودِ عالی ظلم می­شود . برای انسانِ خطاکار راه توبه و اصلاح باز است ؛ توبه یک ندامتِ درونی است امّا باید حقوق ضایع شده جُبران شود . توبه رحمت و غُفران الهی است از عُقوبت به سوی رحمت .

 

« إِلا مَنْ تَابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلا صَالِحًا فَأُولَئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَ کَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِیمًا . »،

( فرقان ، 25 / 70 )

توبه نه تنها گناه را پاک می­کند بلکه به کمکِ ایمان و عملِ­صالح گناهان را به حَسَنات بَدَل می­سازد . توبه رحمت و غُفران الهی است از عُقوبت به سوی رحمت .

 

درس هشتم

 

« ... مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ عَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ . » ،

 ( بقره ، 2 / 62 )

/ 0 نظر / 7608 بازدید