پیامِ آیات درس دین و زندگی سال دوم دبیرستان

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

پیامِ آیات درس دین و زندگی سال دوم دبیرستان

درس اوّل

 

الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّى * وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدى . ( اعلی ، 87 ، 2 ـ 3 )

هریک از موجوداتِ جهان دارای نظمِ خاصّی هستند .

هر موجودی به گونه­ای ساخته شده که هدفِ معیّن را دنبال می­کند .

 

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لأولِی الألْبَابِ *الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَ قُعُودًا وَ عَلَى جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ . رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ .( آل­عمران ، 3 / 190 ـ 191 )

بیهوده و عبث بودن در موجوداتِ جهان راه ندارد .

نظم و استحکام و هدفمندی در موجودات ، نشانة خالقی حکیم است .

کسی می­تواند حقیقتِ جهان را به درستی دریابد که اهلِ عقل و خِرَد باشد .

 

وَ تَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَ هِیَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِی أَتْقَنَ کُلَّ شَیْءٍ إِنَّهُ خَبِیرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ .

( نمل ، 27 / ٨٨ )

استحکام ، نظم و هدفمندی مخلوقات ، نشانة خالقی حکیم و خبیر است .

 

إِنَّا کُلَّ شَیْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ .( قمر ، 54 / ۴٩ )

خلقتِ هر موجودی دارای نظم و اندازة خاصّی است .

 

خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِلْمُؤْمِنِینَ .( عنکبوت ، 29 / ۴۴ )

خداوند این جهان را هدفمند آفریده است .

 

درس دوم

 

مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا إِلا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ الَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ .

( اَحقاف ، 46 / ٣ )

تمام مخلوقات این جهان به حقّ ( هدفمند ) آفریده شده­اند و دارای هدفی مشخّص هستند .

یکی از انذارهایی که موردِ بی­توجّهی کافران است ؛ مرگ و معاد می­باشد .

 

یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الأرْضِ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ .( تغابُن ، 64 / ١ )

همة موجودات ، خداوندِ قادر را تسبیح می­کنند .

                                         

خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ وَ صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ .( تغابُن ، 64 / 3 )

هریک از مخلوقات در بهترین شکل و صورت ، خلق شده­اند و آنچه را که نیازمندِ رساندنِ آنها به هدف بوده ، دارند .

کاروانِ هستی ، همان طور که از خداست رو به سوی خدا دارد .

 

أَفَغَیْرَ دِینِ اللَّهِ یَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ طَوْعًا وَ کَرْهًا وَ إِلَیْهِ یُرْجَعُونَ.( آل­عمران ، 3 / ٨٣ )

همة مخلوقاتِ عالَم تحتِ قانونمندی واحدِ الهی عمل می­کنند و به سوی خداوند که مقصدِ نهایی جهانِ خلقت است روان می­باشند .

 

... مَا تَرَى فِی خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ ؟!( مُلک ، 67 / ٣ )

هر یک از مخلوقات و مجموعة آنها که نظامِ واحدِ جهانی را تشکیل می­دهند ، دارای انسجام و پیوستگی دقیق برای رسیدن به هدف می­باشند .

درس سوم

 

وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلَى کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلاً .( اسراء ، 17 / ٧٠ )

خداوند به انسان کرامت بخشیده و بر سایرِ مخلوقات برتری داده است .

     

فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا ... .( روم ، 30 / ٣٠ )

خداوند به انسان سرشتِ خدا آشنا بخشیده و به او گرایش به نیکیها و زیباییها داده است .

          

وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا .( شمس ، 91 / 7 ـ ٨ )

خداوند به انسان راهِ شناختِ خیر و نیکی و گرایش به آن و نیز راهِ شناختِ شرّ و بدی و بیزاری از آن را داده است .

    

إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا .( انسان ، 76 / ٣ )

خداوند به انسان اراده و اختیار داده و او را مسئولِ سرنوشتِ خویش قرار داده است .

 

وَ الَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ .( عنکبوت ، 29 / ۶٩ )

خداوند برای سعادتِ انسان پیامبران و پیشوایان فرستاده است و در پیمودن این راه او را کمک می­کند .

            

وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ .( قیامت ، 75 / ٢ )

خداوند به انسان نفسِ سرزنشگر( وجدان ) داده است که او را به جُبران گناهان وادارد تا به کسبِ فضایل بپردازد .

 

... فَبَشِّرْ عِبَادِی * الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِکَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَ أُولَئِکَ هُمْ أُولُو الألْبَابِ .

 ( زُمَر ، 39 / 17 ـ ١٨ )

خداوند به انسان نیروی عقل داده است تا راهِ درست را بیندیشد و از جهل دور بماند تا به حقیقت دست یابد .

 

یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الأرْضِ حَلالا طَیِّبًا وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ * إِنَّمَا یَأْمُرُکُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشَاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ .( بقره ، 2 / 168 ـ ١۶٩ )

خداوند به انسان دستور می­دهد به دنبال کسبِ حلال باشد .

خداوند به انسان هشدار می­دهد که عاملِ گمراهی و فریبِ او ، شیطان است مبادا به او اجازة وسوسه بدهد و از راههای گمراه­کنندة او پیروی کند .

 

وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ وَ نَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ .( ق ، 50 / ١۶ )

خداوند یادآوری می­کند که یکی از عواملِ گمراه­کنندة انسان ، عاملِ درونی او یعنی نفسِ امّاره است.

 

... فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ .( مؤمنون ، 23 / ١۴ )

خداوند پس از مراحلِ خلقتِ انسان و دمیدنِ روحی ویژه در او ، به خود آفرین گفت .

 

درس چهارم

 

إِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ : إِنِّی خَالِقٌ بَشَرًا مِنْ طِینٍ * فَإِذَا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِینَ .

( ص ، 38 / 71 ـ ٧٢ )

انسان دارای دو بُعد مادّی و روحانی است .

ابتدا جسم مادّی شکل می­گیرد و سپس روحِ الهی دمیده می­شود .

سجدة فرشتگان برای انسان به خاطر بُعدِ روحی است .

 

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ .( مؤمنون ، 23 / ١۴ )

بُعدِ روحی انسان خلقتی متفاوت با بُعدِ مادّی دارد .

خداوند پس از مراحلِ خلقتِ انسان و دمیدنِ روحی ویژه در او ، به خود آفرین گفت .

     

درس پنجم

 

مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا إِلا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ الَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ .

( اَحقاف ، 46 / ٣ )

تمامِ مخلوقاتِ این جهان به حقّ ( هدفمند ) آفریده شده­اند و دارای هدفی مشخّص هستند .

یکی از اِنذارهایی که مورد بی­توجّهی کافران است ؛ مرگ و معاد می­باشد .

 

قُلْ : سِیرُوا فِی الأرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنْشِئُ النَّشْأَةَ الآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ .

( عنکبوت ، 29 / ٢٠ )

خداوندِ قادر علاوه بر این دنیا ، جهانِ دیگری را نیز آفریده است .

                

وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزَى کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ .( جاثیه ، 45 / ٢٢ )

یکی از نتایجِ بر حقّ بودن خلقتِ جهان که به انسان مربوط می­شود این است که او آینده­ای روشن و رو به خدا دارد و انسان نتیجة اعمالش را می­بیند .

 

إِنَّ الَّذِینَ لا یَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَ رَضُوا بِالْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ اطْمَأَنُّوا بِهَا وَ الَّذِینَ هُمْ عَنْ آیَاتِنَا غَافِلُونَ * أُولَئِکَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ .( یُونُس ، 10 / 7 ـ ٨ )

اگر زندگی دنیا بدونِ آخرت باشد جایگاهِ انسان ، آتش خواهد بود .

 

        

قُلْ : هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالأخْسَرِینَ أَعْمَالا *الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا *أُولَئِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ وَ لِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلا نُقِیمُ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَزْنًا .

( کهف ، 18 / 103 ـ  105 )

زیانکارترین مردم آنهایند که فقط برای دنیا کار می­کنند و به آیاتِ خدا و دیدار او کُفر می­ورزند . و دربارة خود فکر می­کنند که بهترین عملکرد را دارند .

 

وَ مَا هَذِهِ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ . ( عنکبوت ، 29 / ۶۴ )

یکی از تفاوتهای بینِ دنیا و آخِرت در این است که زندگی و مرگ در دنیا آمیخته است ولی آخِرت یکپارچه حیات است .

 

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هَادُوا وَ الصَّابِئُونَ وَ النَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ عَمِلَ صَالِحًا فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ .( مائده ، 5 / ۶٩ )

کسانی که به خدا و آخِرت ایمان دارند و عملِ صالح انجام می­دهند در اینجا دُچار حُزن و ترس نمی­شوند .

 

وَ مَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ وَ سَعَى لَهَا سَعْیَهَا وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِکَ کَانَ سَعْیُهُمْ مَشْکُورًا .( اسراء ، 17 / ١٩ )

کسی که ایمان به خدا داشته باشد و آخِرت را بخواهد و برای آن نهایتِ تلاش را نماید ؛ دارای زندگی نتیجه­بخش و پُر ثمر خواهد بود .

            

            

درس ششم

 

اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ لا رَیْبَ فِیهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِیثًا .( نساء ، 4 / ٨٧ )

وقوعِ قیامت حتمی است و خداوند در این روز همه را یکجا جمع می­کند .

             

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَ أَنَّکُمْ إِلَیْنَا لا تُرْجَعُونَ .( مؤمنون ، 23 / ١١۵ )

خداوند جهان را براساسِ حکمت آفریده است و فعلِ بیهوده از خدا سر نمی­زند و خلقتِ خدا دارای هدف است و جهانِ دیگر را نیز بر اساسِ حکمت آفریده است .

           

 

وَ مَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا بَاطِلا ذَلِکَ ظَنُّ الَّذِینَ کَفَرُوا فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ کَفَرُوا مِنَ النَّارِ .

( ص ، 38 / ٢٧ )

خداوند جهان را براساسِ حکمت آفریده است و فعلِ بیهوده از خدا سر نمی­زند و خلقتِ خدا دارای هدف است و جهانِ دیگر را نیز بر اساسِ حکمت آفریده است . ( اگر کسی غیر از این فکر کند کافر است . )

                

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ کَالْمُفْسِدِینَ فِی الأرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کَالْفُجَّارِ . ( ص ، 38 / ٢8)

خداوند عادل است و بینِ خوب و بد تفاوت قایل است و حسابِ پاکان را از ناپاکان جـدا می­کند . ( اگر کسی غیر از این فکر کند کافر است . )

 

درس هفتم

 

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ *لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَکْتُ کَلا إِنَّهَا کَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَ مِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ . ( مؤمنون ، 23 / ٩٩  ـ 100 )

انسانها پس از رویارویی با مرگ از کردارشان پشیمان می­شوند و خواستارِ بازگشت و جُبران اَعمال می­شوند . ( امّا هیچ راه بازگشتی نیست . )

انسانها پس از مرگ وارد عالَمی به نامِ برزخ می­شوند .

         

إِنَّ الَّذِینَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظَالِمِی أَنْفُسِهِمْ ، قَالُوا : فِیمَ کُنْتُمْ ؟ قَالُوا : کُنَّا مُسْتَضْعَفِینَ فِی الأرْضِ . قَالُوا : أَلَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِیهَا . فَأُولَئِکَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِیرًا . ( نساء ، 4 / ٩٧ )

فرشتگان هنگامِ مرگِ انسان ، حقیقت وجودِ انسان ( روح ) را توفّی ( دریافتِ کاملِ بدونِ نقص ) می­کنند .

پس از مرگ ، روح به فعّالیّتهای آگاهانة خود ادامه می­دهد .

در عالَمِ برزخ انسانها با فرشتگان سخن می­گویند .

     

الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ : سَلامٌ عَلَیْکُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . ( نحل ، 16 / ٣٢ )

فرشتگان هنگامِ مرگِ انسان ، حقیقت وجودِ انسان ( روح ) را توفّی ( دریافتِ کاملِ بدونِ نقص ) می­کنند .

پس از مرگ ، روح به فعّالیّتهای آگاهانة خود ادامه می­دهد .

در عالَمِ برزخ ، انسانها با فرشتگان سخن می­گویند .

در عالَمِ برزخ ، بخشی از پاداش و جزای مردم داده می­شود . مؤمنان در بهشتِ برزخی و کافران در جهنّم برزخی که تجلّی کوچکی از قیامت است می­مانند .

 

فَوَقَاهُ اللَّهُ سَیِّئَاتِ مَا مَکَرُوا وَ حَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ *النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْهَا غُدُوًّا وَ عَشِیًّا وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ .( غافر ، 40 / 45 ـ ۴6 )

در عالَمِ برزخ بخشی از پاداش و جزای مردم داده می­شود . مؤمنان در بهشتِ برزخی و کافران در جهنّم برزخی که تجلّی کوچکی از قیامت است می­مانند .

  

إِنَّا نَحْنُ نُحْیِی الْمَوْتَى وَ نَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَ آثَارَهُمْ وَ کُلَّ شَیْءٍ أحْصَیْنَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ . ( یس ، 36 / ١٢ )

ارتباطِ عالَمِ بَرزخ با عالَمِ دنیا برقرار است و پس از مرگ همچُنان پروندة انسان باز است و آثارِ اَعمالِ نیک و بد ثبت می­شود و در قیامت بر او عرضه می­شود .

          

یُنَبَّأُ الإنْسَانُ یَوْمَئِذٍ بِمَا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ .( قیامت ، 75 / ١٣ )

ارتباطِ عالَمِ بَرزخ با عالَمِ دنیا برقرار است و پس از مرگ همچُنان پروندة انسان باز است و آثارِ اَعمالِ نیک و بد ثبت می­شود و در قیامت بر او عرضه می­شود .

 

درس هشتم

 

وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِی الأرْضِ إِلا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِیَامٌ یَنْظُرُونَ *وَ أَشْرَقَتِ الأرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَ وُضِعَ الْکِتَابُ وَجِیءَ بِالنَّبِیِّینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ .( زُمَر ، 39 / 68 ـ 69 )

اوّلین حادثة قیامت نَفخِ صورِ اوّل است .

با نَفخ صورِ اوّل واقعة سَهمگینی در آسمانها و زمین رُخ می­هد و همه را غالفگیر و بیهوش می­کند .

/ 0 نظر / 49 بازدید