وبلاگ : قاسم - پوراسمعیل-(ماکو یی ) دبیر عربی وفلسفه ومنطق ومعارف ناحیه یک تبریز

علمی ،آموزشی ،دینی(دبیر دبیرستان نمونه دولتی امیرالمومنین (ع) منطقه ولیعصرودبیرستان غیر انتفاعی جام ناحیه چهار واقع در منطقه ائل گلی تبریز)

پیامِ آیات درس دین و زندگی سال دوم دبیرستان
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:۳۱ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ آبان ۱۳٩۳
 

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

پیامِ آیات درس دین و زندگی سال دوم دبیرستان

درس اوّل

 

الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّى * وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدى . ( اعلی ، 87 ، 2 ـ 3 )

هریک از موجوداتِ جهان دارای نظمِ خاصّی هستند .

هر موجودی به گونه­ای ساخته شده که هدفِ معیّن را دنبال می­کند .

 

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لأولِی الألْبَابِ * الَّذِینَ یَذْکُرُونَ اللَّهَ قِیَامًا وَ قُعُودًا وَ عَلَى جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ . رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلا سُبْحَانَکَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ . ( آل­عمران ، 3 / 190 ـ 191 )

بیهوده و عبث بودن در موجوداتِ جهان راه ندارد .

نظم و استحکام و هدفمندی در موجودات ، نشانة خالقی حکیم است .

کسی می­تواند حقیقتِ جهان را به درستی دریابد که اهلِ عقل و خِرَد باشد .

 

وَ تَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَ هِیَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ صُنْعَ اللَّهِ الَّذِی أَتْقَنَ کُلَّ شَیْءٍ إِنَّهُ خَبِیرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ .

( نمل ، 27 / ٨٨ )

استحکام ، نظم و هدفمندی مخلوقات ، نشانة خالقی حکیم و خبیر است .

 

إِنَّا کُلَّ شَیْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ . ( قمر ، 54 / ۴٩ )

خلقتِ هر موجودی دارای نظم و اندازة خاصّی است .

 

خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ إِنَّ فِی ذَلِکَ لآیَةً لِلْمُؤْمِنِینَ . ( عنکبوت ، 29 / ۴۴ )

خداوند این جهان را هدفمند آفریده است .

 

درس دوم

 

مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا إِلا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ الَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ .

( اَحقاف ، 46 / ٣ )

تمام مخلوقات این جهان به حقّ ( هدفمند ) آفریده شده­اند و دارای هدفی مشخّص هستند .

یکی از انذارهایی که موردِ بی­توجّهی کافران است ؛ مرگ و معاد می­باشد .

 

یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الأرْضِ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ .( تغابُن ، 64 / ١ )

همة موجودات ، خداوندِ قادر را تسبیح می­کنند .

                                         

خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ وَ صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ وَ إِلَیْهِ الْمَصِیرُ . ( تغابُن ، 64 / 3 )

هریک از مخلوقات در بهترین شکل و صورت ، خلق شده­اند و آنچه را که نیازمندِ رساندنِ آنها به هدف بوده ، دارند .

کاروانِ هستی ، همان طور که از خداست رو به سوی خدا دارد .

 

أَفَغَیْرَ دِینِ اللَّهِ یَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضِ طَوْعًا وَ کَرْهًا وَ إِلَیْهِ یُرْجَعُونَ.( آل­عمران ، 3 / ٨٣ )

همة مخلوقاتِ عالَم تحتِ قانونمندی واحدِ الهی عمل می­کنند و به سوی خداوند که مقصدِ نهایی جهانِ خلقت است روان می­باشند .

 

... مَا تَرَى فِی خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ ؟! ( مُلک ، 67 / ٣ )

هر یک از مخلوقات و مجموعة آنها که نظامِ واحدِ جهانی را تشکیل می­دهند ، دارای انسجام و پیوستگی دقیق برای رسیدن به هدف می­باشند .

درس سوم

 

وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلَى کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلاً . ( اسراء ، 17 / ٧٠ )

خداوند به انسان کرامت بخشیده و بر سایرِ مخلوقات برتری داده است .

     

فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا ... . ( روم ، 30 / ٣٠ )

خداوند به انسان سرشتِ خدا آشنا بخشیده و به او گرایش به نیکیها و زیباییها داده است .

          

وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا . ( شمس ، 91 / 7 ـ ٨ )

خداوند به انسان راهِ شناختِ خیر و نیکی و گرایش به آن و نیز راهِ شناختِ شرّ و بدی و بیزاری از آن را داده است .

    

إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَ إِمَّا کَفُورًا . ( انسان ، 76 / ٣ )

خداوند به انسان اراده و اختیار داده و او را مسئولِ سرنوشتِ خویش قرار داده است .

 

وَ الَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ . ( عنکبوت ، 29 / ۶٩ )

خداوند برای سعادتِ انسان پیامبران و پیشوایان فرستاده است و در پیمودن این راه او را کمک می­کند .

            

وَ لا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ . ( قیامت ، 75 / ٢ )

خداوند به انسان نفسِ سرزنشگر( وجدان ) داده است که او را به جُبران گناهان وادارد تا به کسبِ فضایل بپردازد .

 

... فَبَشِّرْ عِبَادِی * الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِکَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَ أُولَئِکَ هُمْ أُولُو الألْبَابِ .

 ( زُمَر ، 39 / 17 ـ ١٨ )

خداوند به انسان نیروی عقل داده است تا راهِ درست را بیندیشد و از جهل دور بماند تا به حقیقت دست یابد .

 

یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الأرْضِ حَلالا طَیِّبًا وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ * إِنَّمَا یَأْمُرُکُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشَاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ . ( بقره ، 2 / 168 ـ ١۶٩ )

خداوند به انسان دستور می­دهد به دنبال کسبِ حلال باشد .

خداوند به انسان هشدار می­دهد که عاملِ گمراهی و فریبِ او ، شیطان است مبادا به او اجازة وسوسه بدهد و از راههای گمراه­کنندة او پیروی کند .

 

وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ وَ نَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ . ( ق ، 50 / ١۶ )

خداوند یادآوری می­کند که یکی از عواملِ گمراه­کنندة انسان ، عاملِ درونی او یعنی نفسِ امّاره است.

 

... فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ . ( مؤمنون ، 23 / ١۴ )

خداوند پس از مراحلِ خلقتِ انسان و دمیدنِ روحی ویژه در او ، به خود آفرین گفت .

 

درس چهارم

 

إِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ : إِنِّی خَالِقٌ بَشَرًا مِنْ طِینٍ * فَإِذَا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِینَ .

( ص ، 38 / 71 ـ ٧٢ )

انسان دارای دو بُعد مادّی و روحانی است .

ابتدا جسم مادّی شکل می­گیرد و سپس روحِ الهی دمیده می­شود .

سجدة فرشتگان برای انسان به خاطر بُعدِ روحی است .

 

ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ . ( مؤمنون ، 23 / ١۴ )

بُعدِ روحی انسان خلقتی متفاوت با بُعدِ مادّی دارد .

خداوند پس از مراحلِ خلقتِ انسان و دمیدنِ روحی ویژه در او ، به خود آفرین گفت .

     

درس پنجم

 

مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا إِلا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى وَ الَّذِینَ کَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ .

( اَحقاف ، 46 / ٣ )

تمامِ مخلوقاتِ این جهان به حقّ ( هدفمند ) آفریده شده­اند و دارای هدفی مشخّص هستند .

یکی از اِنذارهایی که مورد بی­توجّهی کافران است ؛ مرگ و معاد می­باشد .

 

قُلْ : سِیرُوا فِی الأرْضِ فَانْظُرُوا کَیْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ یُنْشِئُ النَّشْأَةَ الآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ .

( عنکبوت ، 29 / ٢٠ )

خداوندِ قادر علاوه بر این دنیا ، جهانِ دیگری را نیز آفریده است .

                

وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزَى کُلُّ نَفْسٍ بِمَا کَسَبَتْ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ . ( جاثیه ، 45 / ٢٢ )

یکی از نتایجِ بر حقّ بودن خلقتِ جهان که به انسان مربوط می­شود این است که او آینده­ای روشن و رو به خدا دارد و انسان نتیجة اعمالش را می­بیند .

 

إِنَّ الَّذِینَ لا یَرْجُونَ لِقَاءَنَا وَ رَضُوا بِالْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ اطْمَأَنُّوا بِهَا وَ الَّذِینَ هُمْ عَنْ آیَاتِنَا غَافِلُونَ * أُولَئِکَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ . ( یُونُس ، 10 / 7 ـ ٨ )

اگر زندگی دنیا بدونِ آخرت باشد جایگاهِ انسان ، آتش خواهد بود .

 

        

قُلْ : هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالأخْسَرِینَ أَعْمَالا * الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا * أُولَئِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ وَ لِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلا نُقِیمُ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَزْنًا .

( کهف ، 18 / 103 ـ  105 )

زیانکارترین مردم آنهایند که فقط برای دنیا کار می­کنند و به آیاتِ خدا و دیدار او کُفر می­ورزند . و دربارة خود فکر می­کنند که بهترین عملکرد را دارند .

 

وَ مَا هَذِهِ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلا لَهْوٌ وَ لَعِبٌ وَ إِنَّ الدَّارَ الآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ . ( عنکبوت ، 29 / ۶۴ )

یکی از تفاوتهای بینِ دنیا و آخِرت در این است که زندگی و مرگ در دنیا آمیخته است ولی آخِرت یکپارچه حیات است .

 

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هَادُوا وَ الصَّابِئُونَ وَ النَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ عَمِلَ صَالِحًا فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ . ( مائده ، 5 / ۶٩ )

کسانی که به خدا و آخِرت ایمان دارند و عملِ صالح انجام می­دهند در اینجا دُچار حُزن و ترس نمی­شوند .

 

وَ مَنْ أَرَادَ الآخِرَةَ وَ سَعَى لَهَا سَعْیَهَا وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِکَ کَانَ سَعْیُهُمْ مَشْکُورًا . ( اسراء ، 17 / ١٩ )

کسی که ایمان به خدا داشته باشد و آخِرت را بخواهد و برای آن نهایتِ تلاش را نماید ؛ دارای زندگی نتیجه­بخش و پُر ثمر خواهد بود .

            

            

درس ششم

 

اللَّهُ لا إِلَهَ إِلا هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ لا رَیْبَ فِیهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِیثًا . ( نساء ، 4 / ٨٧ )

وقوعِ قیامت حتمی است و خداوند در این روز همه را یکجا جمع می­کند .

             

أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَ أَنَّکُمْ إِلَیْنَا لا تُرْجَعُونَ . ( مؤمنون ، 23 / ١١۵ )

خداوند جهان را براساسِ حکمت آفریده است و فعلِ بیهوده از خدا سر نمی­زند و خلقتِ خدا دارای هدف است و جهانِ دیگر را نیز بر اساسِ حکمت آفریده است .

           

 

وَ مَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَ الأرْضَ وَ مَا بَیْنَهُمَا بَاطِلا ذَلِکَ ظَنُّ الَّذِینَ کَفَرُوا فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ کَفَرُوا مِنَ النَّارِ .

( ص ، 38 / ٢٧ )

خداوند جهان را براساسِ حکمت آفریده است و فعلِ بیهوده از خدا سر نمی­زند و خلقتِ خدا دارای هدف است و جهانِ دیگر را نیز بر اساسِ حکمت آفریده است . ( اگر کسی غیر از این فکر کند کافر است . )

                

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ کَالْمُفْسِدِینَ فِی الأرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ کَالْفُجَّارِ . ( ص ، 38 / ٢8)

خداوند عادل است و بینِ خوب و بد تفاوت قایل است و حسابِ پاکان را از ناپاکان جـدا می­کند . ( اگر کسی غیر از این فکر کند کافر است . )

 

درس هفتم

 

حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ * لَعَلِّی أَعْمَلُ صَالِحًا فِیمَا تَرَکْتُ کَلا إِنَّهَا کَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَ مِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ . ( مؤمنون ، 23 / ٩٩  ـ 100 )

انسانها پس از رویارویی با مرگ از کردارشان پشیمان می­شوند و خواستارِ بازگشت و جُبران اَعمال می­شوند . ( امّا هیچ راه بازگشتی نیست . )

انسانها پس از مرگ وارد عالَمی به نامِ برزخ می­شوند .

         

إِنَّ الَّذِینَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ ظَالِمِی أَنْفُسِهِمْ ، قَالُوا : فِیمَ کُنْتُمْ ؟ قَالُوا : کُنَّا مُسْتَضْعَفِینَ فِی الأرْضِ . قَالُوا : أَلَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِیهَا . فَأُولَئِکَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِیرًا . ( نساء ، 4 / ٩٧ )

فرشتگان هنگامِ مرگِ انسان ، حقیقت وجودِ انسان ( روح ) را توفّی ( دریافتِ کاملِ بدونِ نقص ) می­کنند .

پس از مرگ ، روح به فعّالیّتهای آگاهانة خود ادامه می­دهد .

در عالَمِ برزخ انسانها با فرشتگان سخن می­گویند .

     

الَّذِینَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ طَیِّبِینَ یَقُولُونَ : سَلامٌ عَلَیْکُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . ( نحل ، 16 / ٣٢ )

فرشتگان هنگامِ مرگِ انسان ، حقیقت وجودِ انسان ( روح ) را توفّی ( دریافتِ کاملِ بدونِ نقص ) می­کنند .

پس از مرگ ، روح به فعّالیّتهای آگاهانة خود ادامه می­دهد .

در عالَمِ برزخ ، انسانها با فرشتگان سخن می­گویند .

در عالَمِ برزخ ، بخشی از پاداش و جزای مردم داده می­شود . مؤمنان در بهشتِ برزخی و کافران در جهنّم برزخی که تجلّی کوچکی از قیامت است می­مانند .

 

فَوَقَاهُ اللَّهُ سَیِّئَاتِ مَا مَکَرُوا وَ حَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ * النَّارُ یُعْرَضُونَ عَلَیْهَا غُدُوًّا وَ عَشِیًّا وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ . ( غافر ، 40 / 45 ـ ۴6 )

در عالَمِ برزخ بخشی از پاداش و جزای مردم داده می­شود . مؤمنان در بهشتِ برزخی و کافران در جهنّم برزخی که تجلّی کوچکی از قیامت است می­مانند .

  

إِنَّا نَحْنُ نُحْیِی الْمَوْتَى وَ نَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَ آثَارَهُمْ وَ کُلَّ شَیْءٍ أحْصَیْنَاهُ فِی إِمَامٍ مُبِینٍ . ( یس ، 36 / ١٢ )

ارتباطِ عالَمِ بَرزخ با عالَمِ دنیا برقرار است و پس از مرگ همچُنان پروندة انسان باز است و آثارِ اَعمالِ نیک و بد ثبت می­شود و در قیامت بر او عرضه می­شود .

          

یُنَبَّأُ الإنْسَانُ یَوْمَئِذٍ بِمَا قَدَّمَ وَ أَخَّرَ . ( قیامت ، 75 / ١٣ )

ارتباطِ عالَمِ بَرزخ با عالَمِ دنیا برقرار است و پس از مرگ همچُنان پروندة انسان باز است و آثارِ اَعمالِ نیک و بد ثبت می­شود و در قیامت بر او عرضه می­شود .

 

درس هشتم

 

وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِی الأرْضِ إِلا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِیَامٌ یَنْظُرُونَ * وَ أَشْرَقَتِ الأرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَ وُضِعَ الْکِتَابُ وَجِیءَ بِالنَّبِیِّینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ . ( زُمَر ، 39 / 68 ـ 69 )

اوّلین حادثة قیامت نَفخِ صورِ اوّل است .

با نَفخ صورِ اوّل واقعة سَهمگینی در آسمانها و زمین رُخ می­هد و همه را غالفگیر و بیهوش می­کند .

همة اهلِ آسمان و زمین مدهوش می­شوند . ( مگر آن کسانی را که خدا بخواهد ) و بساط حیاتِ موجودات و انسان برچیده می­شود .

دومین حادثة قیامت نَفخِ صورِ دوم است .

با نفخِ صورِ دوم  حیاتِ دوبارة انسانها آغاز می­شود . و همه در پیشگاهِ خدا حاضر می­شوند .

با نوری از جانبِ خدا زمین روشن می­شود و با این نورانیّت پرده­های واقعیّت کنار می­رود .

دادگاهِ عدل خدا بر پا می­شود و به هیچ کس ظلم نمی­شود .

شاهدانِ قیامت حاضر می­شوند و علیه انسان شهادت می­دهند .

کتابِ اعمالِ انسان گشوده می­شود .

 

وَ نَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئًا وَ إِنْ کَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنَا بِهَا وَ کَفَى بِنَا حَاسِبِینَ . ( انبیاء ، 21 / ۴٧ )

دادگاهِ عدلِ خدا براساسِ حقّ بر پا می­شود و به هیچ کس ظلم نمی­شود .

                                   

فَأَمَّا مَنْ أُوتِیَ کِتَابَهُ بِیَمِینِهِ فَیَقُولُ : هَاؤُمُ اقْرَءُوا کِتَابِیَهْ  . ( حاقّه ، 69 / 19 )

افرادِ نیکوکار کتابِ اعمالشان را به دستِ راستشان می­دهند .

 

وَ أَمَّا مَنْ أُوتِیَ کِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَیَقُولُ : یَا لَیْتَنِی لَمْ أُوتَ کِتَابِیَهْ . ( حاقّه ، 69 / 25 )

افرادِ بدکار کتاب اعمالشان را به دستِ چپشان می­دهند .

       

وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ ... . ( اعراف ، 7 / ٨ )

دادگاهِ عدلِ خدا براساسِ حقّ برپا می­شود و به هیچ کس ظلم نمی­شود .

   

مِنْهَا خَلَقْنَاکُمْ وَ فِیهَا نُعِیدُکُمْ وَ مِنْهَا نُخْرِجُکُمْ تَارَةً أُخْرَى . ( طه ، 20 / 55 )

انسانها همان طوری که از خاک آفریده شده­اند پس از مرگ ، جسمشان به خاک باز می­گردد و دوباره در روزِ قیامت از خاک بر می­خیزند .

 

درس نهم

 

وَ سِیقَ الَّذِینَ کَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ قَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا : أَلَمْ یَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ یَتْلُونَ عَلَیْکُمْ آیَاتِ رَبِّکُمْ وَ یُنْذِرُونَکُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا قَالُوا : بَلَى وَ لَکِنْ حَقَّتْ کَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْکَافِرِینَ * قِیلَ : ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکَبِّرِینَ . ( زُمَر ، 39 / 71 ـ ٧2 )

گناهکاران ، گروه گروه به سوی جهنّم رانده می­شوند .

درهای جهنّم به روی ایشان گشوده می­شود .

نگهبانانِ جهنّم به آنان توبیخ می­کنند .

به عذابِ الهی که به آنان وعده داده شده است دُچار می­شوند .

جاودانه در جهنّم قرار می­گیرند که بدترین جایگاه است .

 

وَ سِیقَ الَّذِینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاءُوهَا وَ فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَ قَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا : سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِینَ * وَ قَالُوا : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الأرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَیْثُ نَشَاءُ فَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِینَ . ( زُمَر ، 39 / 73 ـ 74 )

بهشتیان ، گروه گروه به سوی بهشت راهنمایی می­شوند .

درهای بهشت به روی آنان باز می­شود .

نگهبانانِ بهشت به آنان خوشآمد می­گویند .

جاودانه در بهشت می­مانند و از نعماتِ آن استفاده می­کنند .

بهشتیان با دیدنِ نعمات وعدة محقّق شدة الهی ، خدا را سپاس می­گویند .

  ‏ 

فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ * وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ . ( زلزال ، 99 / 7 ـ 8 )

در قیامت جزاء و پاداشِ انسان عینِ کردارِ اوست که آن را می­بیند .  

 

درس دهم

 

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شَاوِرْهُمْ فِی الأمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ . ( آل­عمران ، 3 / ١۵٩ )

برای رسیدن به نظرِ صحیح با تعقّل و مشورت و نیز با توکّل به خدا باید تصمیم گرفت .

        

وَ تَوَکَّلْ عَلَى الْحَیِّ الَّذِی لا یَمُوتُ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ وَ کَفَى بِهِ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِیرًا . ( فرقان ، 25 / ۵٨ )

در انجام دادنِ امور باید بر خدا توکّل کرد زیر او زنده­ای است که هرگز نمی­میرد .

              

وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ : مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الأرْضَ ؟ لَیَقُولُنَّ : اللَّهُ . قُلْ : أَفَرَأَیْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِیَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ کَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِی بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِکَاتُ رَحْمَتِهِ ؟ قُلْ : حَسْبِیَ اللَّهُ عَلَیْهِ یَتَوَکَّلُ الْمُتَوَکِّلُونَ . ( زُمر ، 39 / ٣٨ )

بر خدا باید توکّل کرد زیرا او خالقِ آسمانها و زمین است .

بر خدا باید توکّل کرد زیرا او اگر بخواهد رحمت یا آسیبی به کسی برساند هیچ کس مانع او نمی­شود .

بر خدا باید توکّل کرد زیرا او بر همه چیز تواناست و برای رسیدن به نتیجه ، اعتمادِ بر او ، برای انسان کافی است .

          

درس یازدهم

 

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا یُحِبُّونَهُمْ کَحُبِّ اللَّهِ وَ الَّذِینَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَ لَوْ یَرَى الَّذِینَ ظَلَمُوا إِذْ یَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعًا وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذَابِ . ( بقره ، 2 / ١۶۵ )

مردم بر دو دسته­اند : گروهی خدا را دوست دارند . گروهی چیزهای دیگر را همتای خدا می­گیرند و به آنها دوستی می­ورزند .

 

قُلْ : إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ . ( آل­عمران ، 3 / ٣١ )

لازمة دوستی با خدا پیروی از فرمانهای اوست .

          

لا تَجِدُ قَوْمًا یُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ یُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لَوْ کَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِیرَتَهُمْ ... . ( مجادله ، 58 / ٢٢ )

نمی­شود کسی خدا را دوست بدارد ولی با دشمنانِ او دوستی کند .

       

قَدْ کَانَتْ لَکُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِی إِبْرَاهِیمَ وَ الَّذِینَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ : إِنَّا بُرَآءُ مِنْکُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ کَفَرْنَا بِکُمْ وَ بَدَا بَیْنَنَا وَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةُ وَ الْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ ... . ( ممتحنه ، 60 / ۴ )

حضرت ابراهیم ( علیه السّلام ) و کسانی که به او اقتدا می­کنند ، همواره از کسانی که جز خدا را می­پرستند و از آنچه که می­پرستند ، ( یعنی از مُشرکان و مَعبودهای مُشرکان ) بیزاری می­جویند و اعلامِ برائت می­کنند.

میانِ کسانی که با خدا دوستی می­ورزند و کسانی که دشمنانِ خدا هستند ، برای همیشه رابطة دشمنی بر قرار است ، مگر آنکه آنان از دشمنی با خدا دست بردارند .

   

    

درس دوازدهم

 

قُلْ : مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللَّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَ الطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ : هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا خَالِصَةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ کَذَلِکَ نُفَصِّلُ الآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ . ( اعراف ، 7 / ٣٢ )

خداوند زینتهای جهان را بر بندگانش حرام نکرده است .

مؤمنان باید از روزی­هایی که از راه درست و پاک به دست آورده­اند ، استفاده کنند .

زینتها و روزی­های پاک در آخِرت ، اختصاص به مؤمنان دارد .

   

قُلْ : إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا بَطَنَ وَ الإثْمَ وَ الْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ أَنْ تُشْرِکُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ یُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ مَا لا تَعْلَمُونَ . ( اعراف ، 7 / ٣3 )

چیزهایی که خداوند بر مؤمنان حرام کرده ، عبارت است از : زشتکاری ، گناه ، بَغی و شِرک به خدا

          

یَا بَنِی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا یُوَارِی سَوْآتِکُمْ وَ رِیشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَى ذَلِکَ خَیْرٌ ذَلِکَ مِنْ آیَاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ . ( اعراف ، 7 / 26)

خداوند ، پوشش را برای دو هدف قرار داده است : الف : انسان را از ناپسندیها حفظ کند و مایة عِفاف باشد .  ب : زینت و آراستگی او باشد .

اگر انسان لباسِ تقوا را بر خود بپوشاند ، خواهد توانست پوشش و لباسِ ظاهری را مُراعات کند و حفظ نماید .

 

درس سیزدهم

 

قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَ یَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِکَ أَزْکَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ .

( نور ، 24 / ٣٠ )

وظیفة مردان این است که چشمِ خود را از نگاهِ به نامحرم بازدارند و دامانِ خود را از گناه دور کنند .

                    

وَ قُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیُوبِهِنَّ ... . ( نور ، 24 / ٣1 )

وظیفة زنان نیز مانندِ مردان این است که چشمِ خود را از نگاهِ به نامحرم بازدارند و دامانِ خود را از گناه دور کنند .

استفاده از زینت و زیورآلات نباید به گونه­ای باشد که توجّه نامحرمان را به خود جلب کند .

زنان باید حجاب خود را به گونه­ای تنظیم کنند که علاوه بر موی سر ، گریبان و گردنها را هم بپوشاند .

       

یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لأزْوَاجِکَ وَ بَنَاتِکَ وَ نِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلابِیبِهِنَّ ذَلِکَ أَدْنَى أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ وَ کَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِیمًا . ( احزاب ، 33 / ۵٩ )

زنان باید حجاب خود را به گونه­ای تنظیم کنند که علاوه بر موی سر ، گریبان و گردنها را هم بپوشاند .

حجاب برای زنان سبب می­شود که زن به عِفاف و پاکی شناخته شود و افرادِ بی­بند و بار که اسیر هوی و هَوَس خود هستند ، به خود اجازة تَعرّض به او ندهند .

           

درس چهاردهم

 

وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَ کُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ .

( آل­عمران ، 33 / ١٠٣ )

عامل اصلی وحدتِ جامعة اسلامی حَبلُ الله ( دین اسلام ـ دین خدا ـ پیروی از خدا ) است .

 

وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ .

( آل­عمران ، 33 / 104 )

( مسلمانان ) برای برقراری وَحدت میانِ مسلمین باید یکدیگر را دعوت به خیر نمایند . و نیز یکدیگر را امر به معروف و نهی از مُنکر کنند .

             

 

وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکَاةَ وَ یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولَئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ . ( توبه ، 9 / ٧١ )

افرادِ جامعة اسلامی ، مسئولِ رفتارهای یکدیگرند زیرا خداوند آنها را سرپرست قرار داده است .

مسلمانان یکدیگر را امر به معروف و نهی از منکر نمایند .

یکی از عواملی که سَبَب می­شود جامعة اسلامی از رحمتِ خدا دور شود ، تَرکِ امر به معروف و نهی از منکر است .

 

کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لَوْ آمَنَ أَهْلُ الْکِتَابِ لَکَانَ خَیْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَ أَکْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ . ( آل­عمران ، 3 / ١١٠ )

مسلمانان یکدیگر را امر به معروف و نهی از منکر نمایند .

در صورتی جامعة اسلامی یک جامعة نمونه می­شود که به خدا ایمان داشته باشند و امر به معروف و نهی از منکر کنند .

با انجام دادنِ امر به معروف و نهی از منکر ، کشتی جامعة اسلامی به ساحلِ رستگاری می­رسد .

یکی از از ویژگیهای امّتِ اسلامی که سبب می­شود بهترین امّت باشد ، انجام دادنِ امرِ به معروف و نهی از منکر است.

       

درس پانزدهم

 

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَ الْمَسَاکِینِ وَ الْعَامِلِینَ عَلَیْهَا وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِی الرِّقَابِ وَ الْغَارِمِینَ وَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ اِبْنِ السَّبِیلِ فَرِیضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ . ( توبه ، 9 / ۶٠ )

یکی از راههای تأمینِ هزینه­های جامعه ، زَکات می­باشد .

درآمدِ به دست آمده از زَکات باید برای فُقراء ، مَساکین ، کارگزارانِ زَکات ، آزاد کردنِ برده ، تألیفِ قُلوب ، در راه ماندگان و در راهِ خدا مصرف شود .

 

وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبَى وَ الْیَتَامَى وَ الْمَسَاکِینِ وَ ابْنِ السَّبِیلِ ... .

 ( انفال ، 8 / ۴١ )

راهِ دیگرِ تأمینِ هزینه­های جامعه ، خُمس ( یک پنجم ) است .که پس از مصرفِ هزینه­های معمولی زندگی ، اضافه آمده و باقی مانده است .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا مَا بَقِیَ مِنَ الرِّبَا إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ . ( بقره ، 2 / ٢٧٨ )

کسبِ درآمد از راهِ رِبا حرام است .

 

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَکُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِکُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ .

( بقره ، 2 / ٢٧9 )

کسب درآمد از راهِ رِبا مساوی با جنگِ با خدا و رسولِ خدا (ص) است .

اگر کسی بخواهد از فعلِ رِبا توبه کند باید اَموالِ اضافی را که از راه رِبا به دست آورده است باز گرداند .

 

درس شانزدهم

 

وَ إِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ .

( بقره ، 2 / ١٨۶ )

هرکس صادقانه و از صمیمِ قلب خدا را بخواهد و از او درخواستی کند ، خدا اِجابت می­کند .

اگر می­خواهیم به رستگاری راه یابیم باید دعوتِ خدا را بپذیریم و به او ایمان بیاوریم .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ . ( بقره ، 2 / 153 )

در مسیر رفتن به سوی رستگاری لازم است از صبر و نماز کمک بگیریم .

 

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ . ( بقره ، 2 / 183 )

از مهمّ­ترین ثَمَرات روزه تقواست .

 

اتْلُ مَا أُوحِیَ إِلَیْکَ مِنَ الْکِتَابِ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَرُ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ  . ( عنکبوت ، 29 / 45 )

یکی از وظایفِ پیامبرِ اکرم (ص) بر پا داشتنِ نماز میانِ مسلمانان است .

یکی از آثار و نتایجِ بر پاداشتنِ نماز دوری از فَحشاء و مُنکَرات است .

نماز ثمرة برتر دیگری دارد که همان ذکرِ خداوند است .

    

وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ . ( صافّات ، 37 / ١٨٢ )

تهیّه و تنظیم اوّلیّه : عبّاس زارعی سرگروه آموزشی درس دینی و قرآن شهرستان میناب ( استان هرمزگان )

تهیّه و تنظیم نهایی : دبیرخانه راهبری کشوری درس دین و زندگی ـ مستقرّ در خراسان رضوی