وبلاگ : قاسم - پوراسمعیل-(ماکو یی ) دبیر عربی وفلسفه ومنطق ومعارف ناحیه یک تبریز

علمی ،آموزشی ،دینی(دبیر دبیرستان نمونه دولتی امیرالمومنین (ع) منطقه ولیعصرودبیرستان غیر انتفاعی جام ناحیه چهار واقع در منطقه ائل گلی تبریز)

پیامِ آیات درسِ دین و زندگی سال سوم دبیرستان
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٦ آبان ۱۳٩۳
 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

پیامِ آیات درسِ دین و زندگیسال سوم دبیرستان

درس اوّل

 

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ * صِراطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَ لاَ الضَّالِّینَ . ( حمد ، 1 / 6 ـ 7 )

ـ انسان عاقل از خدا می­خواهد که به صراط مستقیم هدایت شود .

ـ اگر انسانی از خدا درخواست صراط مستقیم ننماید به انحراف کشیده می­شود .

 

قالَ : رَبُّنَا الَّذِی أَعْطى کُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى . ( طه ، 20 / 50 )

خداوند تمامِ مخلوقات را هدایت می­کند که به آن هدایتِ عمومی می­گویند .

 

سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَى* الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّى * وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدى . ( اعلی ، 87 ، 1 ـ 3 )

خداوند هر مخلوقی را متناسب با ویژگی­هایش هدایت می­کند که به آن هدایتِ خاصّ می­گویند .

 

رُسُلاً مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ لِئَلاَّ یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَ کانَ اللَّهُ عَزِیزاً حَکِیماً . ( نساء ، 4 / 165 )

خداوند با ارسالِ فرستادگانش ، بندگانش را هدایت کرده است و با این کار کسی نمی­تواند در مقابلِ خدا عُذری بیاورد .

 

إِنَّا أَنْزَلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ فَمَنِ اهْتَدى فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما یَضِلُّ عَلَیْها وَ ما أَنْتَ عَلَیْهِمْ بِوَکِیلٍ .

 ( زُمر ، 39 / 41 )

خداوند با ارسالِ پیامبران انسانها را هدایت کرده است و اگر کسی راه هدایت را نپیماید بر عهدة خودش است .

 

... وَ قالُوا : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا وَ ما کُنَّا لِنَهْتَدِیَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ ... . ( اعراف ، 7 / 43 )

پیامبران و امامان مایة هدایتِ انسانها به سوی حقّ هستند .

 

درس دوم

 

شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ وَ ما وَصَّیْنا بِهِ إِبْراهِیمَ وَ مُوسى وَ عِیسى أَنْ أَقِیمُوا الدِّینَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فِیهِ کَبُرَ عَلَى الْمُشْرِکِینَ ما تَدْعُوهُمْ إِلَیْهِ اللَّهُ یَجْتَبِی إِلَیْهِ مَنْ یَشاءُ وَ یَهْدِی إِلَیْهِ مَنْ یُنِیبُ .

( شوری ، 42 / 13 )

خداوند یک دین را برای پیامبران تشریع کرده و از آنان خواسته است که این دین را اِقامه نمایند .

 

وَ قالُوا : کُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا . قُلْ : بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِیمَ حَنِیفاً وَ ما کانَ مِنَ الْمُشْرِکِینَ . ( بقره ، 2 / 135 )

کسانی که از مردم می­خواهند پیرو ادیان دیگری مانند یهودیّت یا مسیحیّت شوند راه نادرستی می­پیمایند . همه باید به آیین ابراهیم و دین اسلام ( حنیف ـ حقّ گرا ) دعوت کنند .

                                  

قُولُوا : آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِیمَ وَ إِسْماعِیلَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِیَ مُوسى وَ عِیسى وَ ما أُوتِیَ النَّبِیُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ . ( بقره ، 2 / 136 )

هدایت شدة واقعی کسی است که به همة پیامبران خدا ایمان داشته باشد و بین آنان فَرق نگذارد .

 

إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِآیاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِیعُ الْحِسابِ . ( آل­عمران ، 3 / 19 )

اسلامِ نام تنها دین خداست و کسانی سبب تفرقه در دین شدند که به حقیقت آگاه بودند امّا از روی ستمگری و کفر دست به تفرقه زدند .

 

وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ بِلِسانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ لَهُمْ ... . ( ابراهیم ، 14 / 4 )

هر پیامبری دین الهی را متناسب با سطحِ درک و فهم و زبان برای قوم و دورة خود تبلیغ می­کند  تا آنان بتوانند دین خدا درک کنند .

( این آیه به یکی از دلایل تعدّد پیامبران به عنوان : « رشد تدریجی سطحِ فکرِ جوامع و اقوام » اشاره دارد . )

 

ما کانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِکُمْ وَ لکِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِیِّینَ وَ کانَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیماً .

( احزاب ، 33 / 40 )

حضرت محمّد (ص) خاتمِ پیامبران  است و پس از ایشان پیامبرِ دیگری نخواهد آمد .

 

... اَللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ ... . ( انعام ، 6 / 124 ) 

خداوند مسئولیّت پیامبری را بر عهدة کسانی قرار می­دهد که شایستگی پیامبری (عصمت) دارند .

( یکی از ویژگیهای اختصاصی پیامبری ( و امامت ) «عصمت» است که تشخیص آن به عهدة خداست . )

 

درس سوم

 

وَإِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ.

 ( بقره ، 2 / 23 )

اگر کسی می­پندارد که قرآن از جانبِ خدا نیست باید برای ادّعای خود حدّاقل سوره­ای مانند قرآن بیاورد . ( این دعوت خدا را « تحدّی » می­گویند . )

 

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِی وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْکافِرِینَ . ( بقره ، 2 / 24 )

اگر کسی بدون دلیل منکرِ الهی بودن قرآن باشد سرنوشت او عذاب خدا و جهنّم است .

 

أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ کانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِیهِ اخْتِلافاً کَثِیراً . ( نساء ، 4 / 82 )

از دلایل الهی بودن و « اعجاز محتوایی قرآن » اختلاف نداشتنِ آیاتِ قرآن و « انسجامِ درونی در عینِ نزول تدریجی » قرآن است که با تدبّر می­توان آن را درک کرد .

 

وَ ما کُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ کِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِیَمِینِکَ إِذاً لاَرْتابَ الْمُبْطِلُونَ . ( عنکبوت ، 29 / 48 )

اُمیّ ( درس ناخوانده ) بودنِ رسول خدا (ص) یکی دیگر از دلایلِ اعجازِ قرآن و الهی بودن آن است زیرا اگر رسولِ خدا (ص) با سواد بود کج­اندیشان در الهی بودنِ قرآن شکّ می­کردند .

 

درس چهارم

 

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ إِذْ بَعَثَ فِیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلالٍ مُبِینٍ . ( آل عمران ، 3 / 164 )

یکی از وظایفِ ( قلمرو رسالت ) رسولِ خدا (ص) ابلاغِ وحی ( تلاوت قرآن ) به مردم است . ابلاغِ وحی بدونِ دریافت امکانپذیر نیست . ( از قلمرو رسالت رسول خدا (ص) دریافت و ابلاغ وحی است . )

از دیگر وظایف رسول خدا (ص) ( قلمرو رسالت )  تزکیه و تربیت و تعلیمِ کتاب و حکمت و تعلیم و تبیین تعالیم وحی ( مرجعیّت دینی ) است .

 

قُلْ : أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ الْکافِرِینَ . ( آل عمران ، 3 / 32 )

هر انسانی وظیفه دارد از خدا و رسولِ خدا (ص) اطاعت کند . ( پذیرشِ ولایتِ خدا ( و رسولِ خدا (ص)) و دوری از طاغوت ، از ضروریاتِ ولایتِ جامعة اسلامی است . )

 

اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ أُولئِکَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِیها خالِدُونَ . ( بقره ، 2 / 257 )

اگر کسی  ولایتِ خدا را نپذیرد و به ولایتِ طاغوت درآید نتیجه­اش گرفتاری در آتشِ دوزخ یعنی خروج از نور به سوی ظلمت است . ( پذیرشِ ولایتِ خدا ( و رسولِ خدا (ص)) و دوری از طاغوت ، از ضروریاتِ ولایتِ جامعة اسلامی است . )

           

... وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً . ( نساء ، 4 / 141 )

مسلمانان نباید ولایت و سرپرستی کُفّار و بیگانگان را بپذیرند . ( حفظِ استقلالِ جامعة اسلامی در برابر کفّار ، از ضروریاتِ ولایتِ جامعة اسلامی است . )

 

أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ یَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَیْکَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ یُرِیدُونَ أَنْ یَتَحاکَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ یَکْفُرُوا بِهِ وَ یُرِیدُ الشَّیْطانُ أَنْ یُضِلَّهُمْ ضَلالاً بَعِیداً . ( نساء ، 4 / 60 )

مسلمانان نباید به طاغوت مراجعه کنند زیرا حکومتِ آنان غیر الهی است . ( پذیرشِ ولایتِ خدا ( و رسولِ خدا (ص)) و دوری ازطاغوت ، از ضروریاتِ ولایتِ جامعة اسلامی است . )

 

لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمِیزانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ . ( حدید ، 57 / 25 )

مسلمانان وظیفه دارند جامعه­ای را بر اساسِ عدل و قِسط به پا دارند . ( ضرورتِ اِجرای أحکام و قوانین اسلامی ( مانند عدالتِ اجتماعی ) از وظایفِ رسولِ خدا (ص) و از ضروریاتِ ولایتِ جامعة اسلامی است . )

 

درس پنجم

 

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِیلاً . ( نساء ، 4 / 59 )

مسلمانان باید در برنامه­های زندگی خود از خدا و رسولِ خدا(ص) و اولوالامر(امامان) اطاعت کنند .

از آنجا که این سه اطاعت در کنار هم قرار گرفته­اند ، سرپیچی از هر کدام حرام است .

 

إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ . ( مائده ، 5 / 55 )

تنها ولیّ انسانها خداست و این ولایت را نیز رسول خدا (ص) از جانبِ خدا بر مؤمنین دارد و حضرت علی (ع) نیز دارای چُنین ولایتی است .

 

یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْکافِرِینَ . ( مائده ، 5 / 67 )

خداوند ( در حادثة غدیر ) به رسولِ خدا (ص) فرمان می­دهد که مأموریتِ تداومِ رسالت را به انجام برساند و حضرتِ علی (ع) را به عنوانِ جانشین خود معرّفی کند .

اهمّیّتِ این فرمان به اندازة اهمّیّت رسالت است که اگر به انجام نرسد اصلِ رسالت مخدوش می­گردد.

ابلاغِ این پیام ( معرّفی علی (ع) به عنوانِ جانشنیی برای رسول خدا (ص) احتمالِ خطر در پی داشت به همین منظور خدا به او وعده حفظ از گزند کفّار می­دهد .

 

... إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً . ( احزاب ، 33 / 33 ) 

حضرت علی (ع) ، حضرت فاطمه (س) و امام حسن و امام حسین (ع) بر اساسِ این آیه مانند رسول خدا (ص) معصوم هستند و از هرگونه پلیدی (رجس) مصون هستند .

اهلِ بیت به معنای خاصّ که از هرگونه پلیدی به دورند حضرت علی (ع) ، حضرت فاطمه (س) و امام حسن و امام حسین (ع) در زمانِ نزول آیه هستند و بعداً شامل حال همة امامان (ع) می­شود .

بر اساسِ این آیه اهل بیت مانند قرآن و پیامبر (ص) معصوم هستند ، پس سخن و عمل آنان معیارِ حقّ است و اگر در بارة أحکام قرآن نظری بدهند ، سخنِ آنان حُجّت است و باید به آن عمل کرد .

 

درس ششم

 

وَ إِنَّ مِنْ شِیعَتِهِ لَإِبْراهِیمَ . ( صافّات ، 37 / 84 ) 

کلمة شیعه در قرآن به معنای پیرو است .

حضرتِ ابراهیم (ع) ، شیعة حضرتِ نوح (ع) است . یعنی ؛ پیرو حضرتِ نوح (ع)  است .

 

وَ دَخَلَ الْمَدِینَةَ عَلى حِینِ غَفْلَةٍ مِنْ أَهْلِها فَوَجَدَ فِیها رَجُلَیْنِ یَقْتَتِلانِ هذا مِنْ شِیعَتِهِ وَ هذا مِنْ عَدُوِّهِ ... .

( قَصَص ، 28 / 15 )

کلمة شیعه در قرآن به معنای پیرو است .

 

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ . ( بینة ، 98 / 7 )   

بر اساسِ روایتِ رسولِ خدا (ص) ذیلِ این آیه ، حضرت علی (ع) مصداق اَتََمّ ایمان و عملِ صالح است و او ( علی (ع) ) و شیعیان او رستگار و بهترین نیکان هستند ) ( زیرا حضرت علی (ع) پیرو قرآن و سنّتِ پاکِ رسولِ خدا (ص) است ) .

 

درس هفتم

 

...أَفَلَمْ یَسِیرُوا فِی الْأَرْضِ فَیَنْظُرُوا کَیْفَ کانَ عاقِبَةُ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَدارُ الْآخِرَةِ خَیْرٌ لِلَّذِینَ اتَّقَوْا أَفَلا تَعْقِلُونَ.

 ( یوسُف ، 12 / 109 )

از توصیه­های قرآن ، دقّت و تأمّل در تاریخ و درس گرفتن از حوادثِ تاریخی است .

اگر کسی در تاریخ دقّت نماید نتیجة آن ، روشن شدنِ عاقبتِ کار گذشتگان است .

کسانی که اهلِ تعقّل باشند از حوادثِ تاریخ درسِ عبرت می­گیرند .

 

وَ ما مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئاً وَ سَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ . ( آل­عمران ، 3 / 144 )

قرآن مسلمانان را از بازگشت به دورة جاهلیّت و پشتِ پا زدن به سنّتهای اصیل اسلامی هشدار می­دهد .

از نظر قرآن زندگی کسانی مورد قبول است که دارای تقوا باشند ، توجِه به آخِرت دارند و تعقّل می­کنند .

سپاسگزارانِ واقعی نعمتِ رسولِ خدا (ص) ، کسانی هستند ( اهلبیت(ع)) که راه او را به درستی ادامه می­دهند و به جاهلیّت بر نمی­گردند .

 

درس هشتم

 

قُلْ : ما أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلاَّ مَنْ شاءَ أَنْ یَتَّخِذَ إِلى رَبِّهِ سَبِیلاً . ( فرقان ، 25 / 57 )

کسانی که بخواهند راهِ خدا را بر اساسِ ایمان و اعتقادِ راسخ به خدا و اسلام پیش بگیرند پاداش رسالت می­گیرند .

 

قُلْ : ما سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَکُمْ إِنْ أَجْرِیَ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ . ( سبأ ، 34 / 47 )

مُزد رسولِ خدا (ص) محبّت به اهلِ بیت (ع) است و این طلبِ مُزد به سود آنهاست زیرا محبّت به اهلِ بیت (ع) پیروی از آنان را می­آورد و پیروی از اهلِ بیت (ع) یعنی پیروی از قرآن و رسولِ خدا (ص) است که مایة رستگاری و هدایت می­شود .

 

... قُلْ : لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبى وَ مَنْ یَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِیها حُسْناً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَکُورٌ .

( شوری ، 42 / 23 )

خداوند به رسولِ خدا (ص) فرمان می­دهد که مُزد رسالت خود را دوستی و محبّت با اهل بیتش معرّفی کند .

 

درس نهم

 

ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ .

( انفال ، 6 / 53 )

اگر مردم نعمتی را که خدا به آنان داده است ضایع کنند خدا آن نعمت را تغییر می­دهد .

عاملِ از دست دادنِ نعمت ، قدرناشناسی مردم نسبت به نعمت است

 

... إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما باَنفُسِهِم ... . ( رعد ، 13 / 11 )

زمینه­سازِ هلاکت و بدبختی یا عزّت و سربلندی یک جامعه خودِ مردم هستند و نتیجة اعمالِِ خود مردم است .

 

درس دهم

 

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضى لَهُمْ وَ لَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئاً . ( نور ، 24 / 55 )

وعدة خداوند برای آیندة تاریخ :

ـ جانشین شدن مؤمنانی که دارای ایمان و عملِ صالح هستند .

ـ رسیدنِ مؤمنان به امنیّت و آرامش و از بین رفتن ترس و دلهره 

ـ عبادتِ خالصانة خدا ........................................ ـ استقرارِ دینِ الهی

 

وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ . ( قَصَص ، 28 / 5 )

وراثت و پیشوایی مستضعفین در زمین

 

وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصَّالِحُونَ . ( انبیاء ، 21 / 105 )

در پایانِ تاریخ وراثتِ زمین از آنِ بندگانِ صالحِ خداست .

 

هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ . ( توبه ، 9 / 33 )

در آیندة تاریخ دینِ حقّ بر همة آیینهای باطل پیروز خواهد شد .

 

درس یازدهم

 

لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِیلٌ مِنْ حَکِیمٍ حَمِیدٍ . ( فصّلت ، 41 / 42 )

هیچ گاه در قرآن راهِ باطل وارد نخواهد شد به همین جهت برای همیشه کتابِ هدایت است .

هر انسانی برای رستگاری باید به دستورهای قرآن و دینِ الهی عمل کند .

 

هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ . ( توبه ، 9 / 33 )

خداوند مسیر هدایت و دینِ حقّ را با ارسالِ رسولان در اختیار ما قرار داده است و در آیندة تاریخ دین حقّ بر همة آیین­های باطل ، پیروز خواهد شد .

 

وَ ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ . ( توبه ، 9 / 122 )   

چون همة مردم نمی­توانند دانشِ دین را به طورِ عمیق و تخصّصی فرا بگیرند ، باید کسانی این مسئولیّت را بپذیرند تا سایرِ مردم برای به دست آوردن أحکام به آنان مراجعه نمایند .

 

درس دوازدهم

 

اُدْعُ إِلى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ ... . ( نحل ، 16 / 125 )

پیامبر(ص) ( رهبرِ حکومت ) برای دعوت به سوی خدا و اسلام : از روشهای حکمت ، پند نیکو و جَدَل اَحسن استفاده می­کند .

 

فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَکَ وَ لا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ . ( هود ، 11 / 112 )

پیامبر(ص) ( رهبر حکومت ) در دعوتِ مردم به سوی خدا و هدفش باید استقامت داشته باشد .

 

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ . ( آل­عمران ، 3 / 159 )

پیامبر(ص) ( رهبر حکومت ) با مردم مهربان است و در کارها با آنان مشورت می­کند و در امرِ الهی بر خدا توکّل می­کند .

 

... وَ إِنَّ رَبَّکُمُ الرَّحْمَنُ فَاتَّبِعُونِی وَ أَطِیعُوا أَمْرِی . ( طه ، 20 / ٩٠ )

مردم در برابر فَرامینِ الهی باید مُطیع و فرمانبر باشند .

 

درس سیزدهم

 

وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلاً . ( اسراء ، 17 / 70 )

خداوند به انسان کرامتِ ذاتی بخشیده و او را بر بیشترِ موجودات برتری داده است .

 

لِلَّذِینَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِیادَةٌ وَ لا یَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ أُولئِکَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِیها خالِدُونَ .

( یُونُس ، 10 / 26 ) 

انسانهایی که به کرامتِ نفس رسیده­اند و کارِ نیک انجام داده­اند موردِ پاداشِ الهی قرار می­گیرند .

 

وَ الَّذِینَ کَسَبُوا السَّیِّئاتِ جَزاءُ سَیِّئَةٍ بِمِثْلِها وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ... . ( یُونُس ، 10 / 27 )

انسانهایی که به حقارتِ نفس رسیده­اند به خودشان ظلم کرده­اند و مورد جزای خدا قرار می­گیرند .

 

... وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ لکِنَّ الْمُنافِقِینَ لا یَعْلَمُونَ . ( منافقون ، 63 / 8 )

عزّت ابتدا از آنِ خداست ، سپس رسولِ خدا (ص) و نیز بندگانِ مؤمن و خالصِ خدا که پیروِ رسولِ خدا (ص) هستند .

 

مَنْ کانَ یُرِیدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِیعًا ... . ( فاطر ، 35 / 10 )

تمامِ عزّت از آنِ خداست زیرا سرچشمة همة کمالات و زیباییهاست و هرکس به دنبال عزّت است باید به سرچشمة آن مراجعه کند .

 

درس چهاردهم

 

إِنَّ الْمُسْلِمِینَ وَ الْمُسْلِماتِ وَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ الْقانِتِینَ وَ الْقانِتاتِ وَ الصَّادِقِینَ وَ الصَّادِقاتِ وَ الصَّابِرِینَ وَ الصَّابِراتِ وَ الْخاشِعِینَ وَ الْخاشِعاتِ وَ الْمُتَصَدِّقِینَ وَ الْمُتَصَدِّقاتِ وَ الصَّائِمِینَ وَ الصَّائِماتِ وَ الْحافِظِینَ فُرُوجَهُمْ وَ الْحافِظاتِ وَ الذَّاکِرِینَ اللَّهَ کَثِیراً وَ الذَّاکِراتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِیماً . ( احزاب ، 33 / 35 )

مؤمن و مسلمان بودن اختصاص به جنسیّت خاصّی ندارد .

رسیدن به فضایل و کمالات انسانی اختصاص به جنسیّت خاصّی ندارد .

رسیدن به پاداش الهی اختصاص به جنسیّت خاصّی ندارد .

 

وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْها وَ جَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ . ( روم ، 30 / 21 )

یکی از اهدافِ ازدواج رسیدن به آرامش و اُنس با همسر است . و با این امر انسان به مودّت و رحمت می­رسد .

 

وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً وَ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَزْواجِکُمْ بَنِینَ وَ حَفَدَةً وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ أَ فَبِالْباطِلِ یُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَتِ اللَّهِ هُمْ یَکْفُرُونَ . ( نحل ، 16 / 72 )

یکی از اهداف ازدواج رشد و پرورش فرزندان است .

 

درس پانزدهم

 

وَ لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ حَتَّى یُؤْمِنَّ ... وَ لا تُنْکِحُوا الْمُشْرِکِینَ حَتَّى یُؤْمِنُوا ... أُولئِکَ یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَ اللَّهُ یَدْعُوا إِلَى الْجَنَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَ یُبَیِّنُ آیاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ . ( بقره ، 2 / 221 ) 

شرطِ اصلی انتخابِ همسرِ مناسب ، ایمان است .

همسر نباید مُشرک باشد زیرا اعضای خانواده را به نافرمانی خدا سوق می­دهد که باعث بدبختی ابدی می­شود .

 

رَبِّ اجْعَلْنِی مُقِیمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی رَبَّنا وَ تَقَبَّلْ دُعاءِ . ( ابراهیم ، 14 / 40 )  

از وظایفِ والدین تربیتِ صحیح و تلاش برای بارور سازی ایمان و عملِ صالح و اِقامة نماز است .

 

رَبَّنَا اغْفِرْ لِی وَ لِوالِدَیَّ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ یَوْمَ یَقُومُ الْحِسابُ . ( ابراهیم ، 14 / 41 )  

از وظایفِ فرزندان ؛ محبّت کردن به والدین و دعا در حقِّ آنان و طلبِ مغفرت است .

 

 

 

 

 

درس شانزدهم

 

وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّیَّتُهُمْ بِإِیمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ ما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَیْءٍ کُلُّ امْرِئٍ بِما کَسَبَ رَهِینٌ . ( طور ، 52 / 21 ) 

از نعماتِ خدا اینکه انسان ، فرزندان با ایمانِ خود را در بهشت در کنار خود می­ببیند ، بى‏آنکه از اعمالِ او چیزى کاسته شود . بنا بر این انسان مسئولِ سرنوشتِ خویش است .

 

وَ قَضى رَبُّکَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ کِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَرِیماً . ( اسراء ، 17 / 23 )

وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانِی صَغِیراً . ( اسراء ، 17 / 24 )

از وظایفِ فرزندان نسبت به والدین :

ـ نیکی کردن به آنان

ـ درست سخن گفتن با آنان

ـ نرنجانیدنِ آنان از خود

ـ گُسترانیدنِ بالِ مهربانی و شَفَقَت

ـ طلبِ مغفرت نسبت به آنان

 

وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ . ( صافّات ، 37 / ١٨٢ )

 

تهیّه و تنظیم اوّلیّه : استان هرمزگان ، عبّاس زارعی حاجی­آبادی : سرگروه درس معارف اسلامی شهرستان میناب

تهیّه و تنظیم نهایی : دبیرخانه راهبری کشوری درس دین و زندگی ـ مستقرّ در خراسان رضوی