وبلاگ : قاسم - پوراسمعیل-(ماکو یی ) دبیر عربی وفلسفه ومنطق ومعارف ناحیه یک تبریز

علمی ،آموزشی ،دینی(دبیر دبیرستان نمونه دولتی امیرالمومنین (ع) منطقه ولیعصرودبیرستان غیر انتفاعی جام ناحیه چهار واقع در منطقه ائل گلی تبریز)

پاسخنامه تمرینات کتاب منطق جدید التّالیف سوم انسانی -استان خوزستان
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٥:٥٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ دی ۱۳۸۸
 

هوالفتاح العلیم

پاسخنامه تمرینات کتاب منطق جدید التّالیف سوم انسانی علی اصغر ناصری-استان خوزستان

مهر ماه 1388

درس اول

پاسخ تمرین ص 4

( -1 قدرت تفکر (ص 1

-2 ص 1 پاراگراف 2 : مقصود از نطق . . . نشان می دهد.

-3 ارسطو ص 3

-4 ص 3 : منطق، دانشی است که . . . استفاده نماید.

تکمیل کنید: الف قواعد حاکم ب- علم منطق

 


درس دوم

بررسی و نقد ص 9

-1 جامع و مانع نیست (توضیح: جامع نیست چون شامل اطفال و انسان های گنگ نمی شود. مانع نیست چون

شامل طوطی هم می شود)

-2 تعریف درست است. 3- تعریف درست است. 4- جامع و مانع نیست.

تمرین ص 11

-1 آب: مایع بی رنگ و بی بو و بی طعم.

مدرسه: محلی برای علم آموزی دانش آموزان

معلم: انسانی که در مدرسه به دانش آموزان آموزش می دهد.

-2 الف- غلط چون قید قائم الزاویه ندارد و بنابراین شامل لوزی هم می شود.(مانع نیست)

ب-غلط. زمین اسم خاص(تصور جزئی) است و نیاز به تعریف ندارد.

ج- غلط. تعریف به تباین است چون به جای عدد 2 عدد 4 تعریف شده است.

-3 آب = مایع بی رنگ و بی بو و بی طعم.

زمین: مفهوم جزئی نیاز به تعریف ندارد.

عدد 4: عددی که اگر یک بار در خود ضرب شود، شانزده شود.

درس سوم

٢

تفکیک ص 13

-1 مفاهیم جزئی: تهران، حافظ، قله ی دماوند، خلیج فارس، سلمان فارسی، مشهد

-2 مفاهیم کلی: معلم ، انسان، عدالت، شکل سه ضلعی، شعر، تضاد، دیو، مثلث، عبرت، وحی، کتاب درسی،

سینما، مسجد، دایره کره، لباس، سفید، حیوان، آب، گربه، مسلمان، حیوا نناطق، کتاب

تطبیق ص 14

-1

عموم و خصوص مطلق تباین عموم و خصوص من وجه تساوی

--2

الف: مثلث و شکل سه ضلعی انسان و ناطق

ب: انسان و مثلث- کتاب درسی و سینما دایره و کره حیوان و کتاب . . .

ج: انسان و معلم حیوان و انسان- حیوان و گربه کتاب و کتاب درسی انسان و مسلمان

د: معلم و مسلمان لباس و سفید حیوان و سفید گربه و سفید

تمرین ص 16

مفهوم مفاهیم درونی(ذاتی) مفاهیم بیرونی(عرضی)

1

2

3

4

انسان

گربه

مربع

آب

جسم، موجود زنده، حیوان، متفکر

جسم، موجود زنده، حیوان

مقدار، مقدار پیوسته، شکل چهارضلعی

جسم ، مایع

متعجب، متمدن

سیاه، سفید، پشمالو

360 درجه بودن مجموع زوایای داخلی آن

بی رنگ و بی بو و بی طعم

تمرین ص 19

گربه انسان مستطیل اسب گل سرخ لوزی مثلث سنگ سیب شربت

r r r اراده

r r چهارضلع

r سه زاویه

r سه ضلع

r r r r r r r جسمانیت

r r r حیوان

r مایع

r کشاورز

r شیهه کشنده

٣

-2 زیرا هر تعریف باید جامع و دربرگیرنده ی افراد معرَّف خود باشد و تصور جزئی نمی تواند شامل افراد زیادی

بشود.

درس چهارم

تفکیک و تقسیم ص 22

-1 حیوان: گنجشک، سگ، انسان، طوطی

-2 گیاه: خرما، گندم، کرفس، سیب

-3 شکل: ذوزنقه، دایره

-4 خط: خط منحنی، خط مستقیم

تفکیک و تقسیم ص 23

ماهیت عرض خاص عرض عام

انسان خندیدن، آرزوداشتن، گریه کردن سفیدی، سیاهی، راه یافتن، خوابیدن

گربه - سفیدی، سیاهی، راه یافتن، خوابیدن

سنگ - سفیدی، سیاهی، سرد بودن، سخت بودن

آب - سرد بودن، شیرین بودن

تمرین ص 25

-1 بله، با هم تفاوت دارند و تفاوت واقعی آنها، هم در مفاهیم درونی(فصل) است و هم در مفاهیم بیرونی(عرض

خاص). اشتراکاتی هم دارند. اشتراک آنها در حیوان بودن هر دو است و نیز در برخی اعراض مثل پوشیده شدن

بدنشان از مو و ...

-2 در مفاهیم درونی مانند: جسم ،موجود زنده، حیوان

اشتراکات مفاهیم بیرونی مانند: گوشتخوار، بدن از مو، بچه زا،

راه رفتن با چهاردست و پا، دارای دم و . . .

سگ: بزرگتر، جزء سگ سانان ، تنوع شکلی بیشتر

تفاوت ها

گربه: کوچکتر، جزء گربه سانان، تنوع شکلی کمتر

-3

مربع

دایره

سفیدی

چهار

شادی

مستطیل- چهارضلعی- شکل- مقدار پیوسته- مقدار

شکل- مقدار پیوسته- مقدار

رنگ- کیف- کیف محسوس- کیف

عدد- مقدار منفصل- مقدار

کیف نفسانی- کیف

-4 خیر- خیر

۴

درس پنجم

: انجام نمونه ص 26 و تطبیق ص 27

مفهوم تعریف نوع تعریف

1 خط موازی دوخط راست که دریک صفحه باشند و یکدیگر را قطع نکنند. رسم تام

2 جسم موجودی دارای ابعاد سه گانه حد تام

3 گیاه موجود زنده ی غیرحساس حد تام

4 قلم ابزار دستی برای نوشتن بر روی کاغذ رسم ناقص

5 مربع شکل چهارضلعی متساوی الاضلاع عمود برهم رسم تام

تمرین ص 29 تمرین 1

مثلث کمیت پیوسته ای است که مجموع زوایای آن 180 درجه است.

جنس بعید عرض خاص

رسم ناقص

انسان جسمی است جاندار که می تواند راه برود.

جنس قریب عرض عام

تعریف غلط است

(جامع و مانع نیست)

دوخط موازی دو خطی هستند که هر قدر امتداد یابند یکدیگر را قطع نمی کنند.

جنس قریب عرض خاص

رسم تام

سگ حیوانی است که آن را وفادار و دارای قدرت ردیابی قوی می دانند.

جنس قریب عرض خاص

رسم تام

- تمرین 2

مفهوم تعریف نوع تعریف

کتاب

مربع

انسان

آب

خورشید

معلم

مجموع برگ های نوشته شده خطی یا چاپی به هم پیوسته

شکل چهارضلعی متساوی الاضلاع عمود بر هم

حیوان متفکر

مایع بی رنگ و بی بو بی طعم

ستاره ی درخشانی که چندین سیاره به دور آن می چرخد

انسان آموزنده در محیط مدرسه

رسم تام

رسم تام

حد تام

رسم تام

رسم تام

رسم تام

- تمرین 3

تعریف معرٍّف نوع تعریف

شکل سه ضلعی مثلث حد تام

عددی که چون در خود ضرب شود شانزده شود. عدد 4 رسم تام

جسم حساس حیوان حد ناقص

جسم ضاحک انسان رسم ناقص

۵

درس ششم

دسته بندی ص 32 و 33

جملات انشایی ب- امروز بعد از ظهر به من زنگ بزن.

ج- آیا تکالیف خود را خوب انجام داده اید؟

جملات بدون معنی د- روز چهارشنبه شجاع است.

الف- خورشید دور زمین می گردد.

ه - مجموع زوایای مثلث 180 درجه است.

جملات خبری

و- خداوند عالم را بر اساس محبت و عشق آفرید.

جملات خبری صادق ه - مجموع زوایای مثلث 180 درجه است.

و- خداوند عالم را بر اساس محبت و عشق آفرید.

جملات خبری کاذب الف- خورشید دور زمین می گردد.

تشخیص ص 34 و 35

قضیه موضوع/ مقدم محمول/ تالی

1 عدد زوج قابل قسمت بر دو است. عدد زوج قابل قسمت بر دو

2 بعضی انسان ها همیشه سپاسگزار نعمت ها هستند. انسان سپاسگزار نعمت ها

3 توانا بود هر که دانا بود. هر که دانا بود. توانا بود

4 هرکس خدا را فراموش کند، خود را هم فراموش

می کند.

هرکس خدا را فراموش کند خود را هم فراموش می کند

5 پایتخت ایران تهران است. تهران پایتخت ایران

6 هرکس آبادانی ایران را می خواهد، باید محیط

زیست را سالم نگه دارد.

هرکس آبادانی ایران را

می خواهد

باید محیط زیست را سالم

نگه دارد.

7 مؤمن در نماز خود کاهلی نمی کند. مؤمن کاهلی نکردن در نماز

8 اگر خوب درس بخوانم در امتحان نگرانی نخواهم

داشت.

خوب درس بخوانم در امتحان نگرانی نخواهم

داشت.

درس هفتم

تطبیق ص 38

قضیه نوع قضیه موضوع

نمونه : بعضی مثلث ها متساوی الاضلاع هستند موجبه جزئیه مثلث

۶

1 ابن سینا فیلسوف و ریاضی دان بزرگ ایران است. شخصیه ابن سینا

2 این بیمار خوب غذا نمی خورد . شخصیه این بیمار

3 او با خوشحالی به کلاس آمد . شخصیه او

4 هر انسانی با رفتار خود سرنوشتش را رقم می زند. موجبه کلیه انسان

5 انسان عاقل برای پیشرفت از بعضی لذت ها می گذرد. موجبه کلیه انسان عاقل

6 هیچ انسانی مجبور و گناهکار آفریده نشده است. سالبه کلیه انسان

7 شیوه کافران ناسپاسی است. موجبه کلیه ناسپاسی

8 ظلم خوشایند نیست. سالبه کلیه ظلم

تطبیق ص 42 عدد زوج است یا فرد

غلط است « این عدد فرد است » : درست باشد + ←  پس « این عدد زوج است »

درست است « این عدد فرد است » : غلط باشد  + پس « این عدد زوج است »

درست باشد « این عدد فرد است » + غلط است  « این عدد زوج است » : پس

غلط باشد « این عدد فرد است » درست است + →  « این عدد زوج است » : پس

تطبیق ص 43

« در لحظه تحویل سال یا در شیراز خواهیم بود یا اصفهان »

غلط است « در اصفهان خواهیم بود » : درست است + ←  پس « در شیراز خواهیم بود »

می تواند (ص) « در اصفهان خواهیم بود » : غلط است  ؟ پس « در شیراز خواهیم بود »

یا (غ) باشد

درست است « در اصفهان خواهیم بود » + غلط است  « در شیراز خواهیم بود » : پس

می تواند « در شیراز خواهیم بود » پس

(ص) یا (غ) باشد

غلط است « در اصفهان خواهیم بود » ؟

توضیح: ممکن است در هنگام تحویل سال نه در شیراز باشیم و نه در اصفهان، اما محال است که هم در شیراز

باشیم و هم در اصفهان

تطبیق ص 43

نتیجه هر عمل یا در دنیا یا در آخرت به انسان می رسد.

« نتیجه عمل در دنیا به انسان می رسد »

درست است

« نتیجه عمل در آخرت به انسان می رسد » : + ؟ پس

می تواند (ص) یا (غ) باشد

« نتیجه عمل در دنیا به انسان می رسد »

غلط است

« نتیجه عمل در آخرت به انسان می رسد » :  + پس

درست است

٧

نتیجه عمل در دنیا به انسان » : پس

می تواند (ص) یا (غ) باشد « می رسد

« نتیجه عمل در آخرت به انسان می رسد » + ؟

درست است

نتیجه عمل در دنیا به انسان » : پس

درست است « می رسد

غلط « نتیجه عمل در آخرت به انسان می رسد » +

است

توضیح: ممکن است نتیجه ی عمل هم در دنیا به انسان برسد و هم در آخرت، اما محال است که نه در دنیا

باشد و نه در آخرت.

تمرین ص 44

قضیه مقدم نوع قضیه

نمونه :اگر درس بخوانیم پیشرفت خواهیم کرد.

نمونه :عدد زوج یا فرد است.

ما درس بخوانیم

تفاوتی بین دو جمله نیست

شرطی متصل

منفصل حقیقی

1 اگر سه زاویه مثلث مساوی باشند سه ضلع آن نیز مساوی اند. سه ضلع مثلث مساوی باشند شرطی متصل

2 اگر خدا را یاری کنید او نیز شما را یاری خواهد کرد. خدا را یاری کنید شرطی متصل

3 انسان در دنیا یا در آخرت سزای اعمال خود را می بینید. تفاوتی بین دو جمله نیست منفصل مانعة الخلو

4 برای پیدایش شب و روز، زمین یا خورشید حرکت می کنند. تفاوتی بین دو جمله نیست منفصل مانعة الخلو

5 قضیه حملی است یا شرطی. تفاوتی بین دو جمله نیست منفصل حقیقی

6 اگر فرهنگ یک کشور اصلاح شود آن کشور اصلاح خواهد شد. فرهنگ یک کشور اصلاح شود شرطی متصل

7 اگر کسی دنبال کمال نباشد سعادتمند نخواهد شد. کسی دنبال کمال نباشد شرطی متصل

یک مسابقه ص 45

اصل قضیه نتیجه ی درست نتیجه ی غلط

هر الف ب است بعضی ب الف است

بعضی الف ب است

هیچ الف ب نیست

بعضی الف ب نیست

هیچ الف ب نیست هیچ ب الف نیست

بعضی الف ب نیست

هر الف ب است

بعضی الف ب است

بعضی الف ب است بعضی ب الف است هیچ الف ب نیست

بعضی الف ب نیست هر الف ب است

درس هشتم

ذکر نمونه ص 48 (تضاد)

هر خرگوشی حیوان است (ص) + ←  پس: هیچ خرگوشی حیوان نیست (غ)

٨

هر دیواری سفید است (غ)

هر درختی حیوان است (غ)

 ← ؟ پس: هیچ دیواری سفید نیست (غ)

پس: هیچ درختی حیوان نیست (ص)

پس: هر اسبی خرگوش است (غ)  + هیچ اسبی خرگوش نیست (ص)

پس: هر کارمندی لیسانس است (غ)

پس: هر دانش آموزی باسواد است (ص)

؟ →  هیچ کارمندی لیسانس نیست (غ)

هیچ دانش آموزی باسواد نیست (غ)

ذکر نمونه ص 50 (تناقض)

هر اناری میوه است. (ص) پس: بعضی انارها میوه نیستند. (غ)

هیچ پلنگی علفخوار نیست (ص)

+

پس: بعضی پلنگ ها علفخوار هستند (غ)

هر انسانی دانشجو است (غ) پس: بعضی انسا نها دانشجو نیستند (ص)

هیچ دانشجویی شهرستانی نیست (غ)

 ← +

پس: بعضی دانشجویان شهرستا ناند (ص)

پس: هر فیلمی جذاب است (غ) بعضی فیلم ها جذاب نیستند (ص)

پس: هیچ زنی حقوق بگیر نیست (غ)

 → +

بعضی زنها حقوق بگیر هستند (ص)

پس: هر کبوتری پرنده است (ص) بعضی کبوترها پرنده نیستند (غ)

پس: هیچ موشی فیل نیست (ص)

+

بعضی مو شها فیل هستند (غ)

ذکر نمونه ص 51 (تداخل)

هر کارمندی حقوق بگیر است (ص) پس: بعضی کارمندها حقوق بگیر هستند (ص)

هیچ آدمی جاودان نیست (ص)

+ +

پس: بعضی آدمه ا جاودان نیستند (ص)

هر انسان ی زیباروی است (غ) پس: بعضی انسان ها زیبارو ی هستند (ص)

هیچ گلی شاداب نیست (غ) پس: بعضی گلها شاداب نیستند (ص)

هرخرگوشی شتر است (غ) پس: بعضی خرگوش ها شتر هستند (غ)

هیچ مثلثی سه ضلعی نیست (غ)

 ← ؟

پس: بعضی مثلث ها سه ضلعی نیستند (غ)

پس: هر انسانی ناطق است (ص) بعضی انسان ها ناطق هستند (ص)

پس: هیچ مربعی مثلث نیست (ص) بعضی مربع ها مثلث نیستند (ص)

پس: هر انسانی متکبر است (غ) بعضی انسان ها متکبر هستند (ص)

پس: هیچ عکاسی دارای مجوز نیست (غ)

+ ؟

بعضی عکاس ها دارای مجوز نیستند (ص)

پس: هر زنی پدربزرگ است (غ) بعضی زن ها پدربزرگ هستند (غ)

پس: هیچ سیبی میوه نیست (غ)

 →

بعضی سیب ها میوه نیستند (غ)

نکته 1 : در تداخل هرگاه اصل قضیه ی کلیه، صادق باشد، قضیه ی جزئیه نیز صادق است. اما هرگاه اصل قضی هی کلیه،

کاذب باشد، قضیه ی جزئیه ممکن است صادق یا کاذب باشد.

نکته 2 : همواره می توان از صدق کلیه، صدق جزئیه ، و از کذب جزئیه، کذب جزئیه را نتیجه کرفت.

٩

ذکر نمونه ص 51 (تداخل تحت تضاد)

بعضی ایرانی ها خوزستانی هستند (ص) پس: بعضی ایرانی ها خوزستانی نیستند (ص)

بعضی مثلث ها سه ضلعی هستند (ص)

؟ +

پس: بعضی مثلث ها سه ضلعی نیستند (غ)

بعضی مسلمان ها مسیحی هستند (غ)  + پس: بعضی مسلمان ها مسیحی نیستند (ص)

پس: بعضی غذاها لذیذ هستند (ص) بعضی غذاها لذیذ نیستند (ص)

پس: بعضی انسانها اسب هستند (غ)

+ ؟

بعضی انسانها اسب نیستند (ص)

پس: بعضی انسان ها ناطق هستند (ص) + →  بعضی انسان ها ناطق نیستند (غ)

تکمیل ص 53

اصل عکس مستوی

-1 هر جیوه فلز است . 1- بعضی فلزها جیوه هستند.

-2 بعضی انسان ها سفیدند . 2- بعضی سفیدها انسانند.

-3 هیچ انسانی عمر جاویدان ندارد. 3- هیچ دارنده ی عمر جاودان انسان نیست.

-4 بعضی آدمیان کاتب نیستند. 4- عکس ندارد

تمرین ص 54

-1

اصل نقیض

-1 هر کتابی خواندنی است. 1- بعضی کتاب ها خواندنی نیستند.

-2 بعضی از معادن، معدن فلز هستند 2- هیچ معدنی، معدن فلز نیست.

-3 هیچ یک از مردم دانا نیستند 3- پاره ای از مردم دانا هستند.

-4 بعضی مؤمن ها گنا هکار هستند 4- هیچ مؤمنی گناه کار نیست.

-5 بعضی پرندگان تخم گذارند. 5- هیچ پرنده ای تخم گذار نیست.

-2 ص 54

قضیه اول قضیه دوم رابطه صدق یا کذب

-1 هیچ انسانی در جهان تنها

نیست. (+)

-1 بعضی انسان ها در جهان تنها

هستند.

تناقض

-2 هر گردویی گرد است. (+) 2 هیچ گردویی گرد نیست. تضاد

-3 بعضی فلزات هادی 3- بعضی فلزات هادی داخل +

١٠

الکتریسیته اند. (+) الکتریسیته نیستند. تحت تضاد

-4 هر مثلث متساوی الاضلاع

متساوی الساقین است. (+)

-4 بعضی مثلث های متساوی

الاضلاع متساوی الساقین اند.

تداخل +

-5 بعضی انسان ها ریاضی دانند.

(+)

-5 بعضی انسان ها ریاضی دان

نیستند.

داخل

تحت تضاد

+

-3 ص 55

قضیه اول/ اصل قضیه دوم

-1 هر گردویی گرد است. 1 عکس مستوی= بعضی گردها گردو هستند.

-2 بعضی میوه ها شیرین اند. 2 عکس نقیض= ندارد

-3 هر عدد اول فرد است. 3 عکس نقیض= هیچ غیرفرد عدد اول نیست.

-4 بعضی نویسنده ها متعهد نیستند. 4 عکس مستوی= ندارد

-5 بعضی قائمه ها مثلث غیرمتساوی

الاضلاع اند.

5 عکس مستوی= بعضی مثلث های غیرمتساوی الاضلاع

قائمه اند.

-6 هیچ الف ب نیست..

(یا) بعضی الف ب نیست

6 عکس نقیض= بعضی غیر ب الف است.

-4 ص 56

قضیه اول قضیه دوم پاسخ

-1 هر انسانی در خسران

است.

-2 هیچ مسلمانی حکم

خداوند را نادیده نمی گیرد.

-3 هر انسانی می اندیشد

خیلی با تجربه است.

-4 هیچ نادانی قابل احترام

نیست.

-5 هر انسانی هم نوع خود را

دوست دارد.

-6 بعضی میوه ها خوردنی

است.

-1 بعضی انسان ها می اندیشند خیلی باتجربه اند.

-2 بعضی نادان ها قابل احترام اند.

-3 بعضی کسانی که هم نوع خود را دوست دارند انسان اند.

-4 بعضی میوه ها خوردنی نیست.

-5 بعضی مسلمانان حکم خداوند را نادیده می گیرند.

-6 هیچ انسانی نمی اندیشد که خیلی باتجربه است.

-7 هر میوه ای خوردنی است.

-8 بعضی نادان ها قابل احترام نیستند.

-9 بعضی انسان ها در خسران اند.

-10 هیچ کسی که حکم خداوند را نادیده بگیرد مسلمان نیست.

-11 هر کس هم نوع خود را دوست نداشته باشد انسان نیست.

-12 هیچ میوه ای خوردنی نیست.

تداخل 3

تناقض 4

عکس مستوی 5

داخل تحت تضاد 6

تناقض 2

تضاد 3

تداخل 6

تداخل 4

تداخل 1

عکس مستوی 2

عکس نقیض 5

تناقض 6

١١

درس نهم

تفکر ص 59

بطور دائم تکرار شود این اطمینان « گرم شدن آب » و « آتش » وقتی رابط هی بین دو پدیده مانند

بدست می آید که بین آن دو نوعی رابط هی علیت وجود دارد و م یتوان آن را به موارد دیگر تعمیم

داد. (دیدگاه منطق دانان قدیم)

ذکر نمونه ص 61

استدلال: مقدمه اول: هر اناری میوه است.

مقدمه دوم: هر میوه ای ویتامین دار است.

نتیجه: پس هر اناری ویتامین دار است.

تمرین ص 62

-1 الف: استقراء تام ب: تمثیل ج: تمثیل د: تمثیل ه : استقراء

ناقصو:استقراء ناقص ز: تمثیل ح : قیاس

-2 الف: استقراء ناقص ب: استقراء ناقص

درس دهم

مهارت ص 65

-1 من می خواهم به هدف های بزرگ خود برسم. (صغری)

هرکه می خواهد به هدف های بزرگ خود برسد باید پشتکار زیادی داشته باشد. (کبری)

پس: من باید پشتکار زیادی داشته باشم.

-2 ملت ایران بر ایمان به خدا تکیه دارد. (صغری)

هر ملتی که بر ایمان به خدا تکیه کند پیروز است. (کبری)

پس: ملت ایران پیروز است.

تفکر ص 71

- در برهان خلف بنا را بر این می گذاریم که مقدمات کاملاً درست است اما نتیجه را قبول نداریم.

- چون نتیجه را نادرست م یدانیم پس باید نقیض آن را (بطور موقت) درست فرض کنیم.

- سپس نقیض نتیجه را به جای یکی از مقدمات قرار می دهیم تا قیاس شکل اول بدست آید

- نتیجه ی بدست آمده با یکی از دو مقدم های که در ابتدا پذیرفته بودیم در تناقض است.

- بنابراین، نقیض نتیجه که بطور موقت پذیرفته بودیم نادرست است.

١٢

- پس اصل نتیجه درست است.

تمرین ص 72

تمرین 1

با عکس مستوی کبری:

←←←←←

هیچ الف ب نیست

بعضی ب ج است (شکل اول)

عقیم به دلیل موجبه نبودن صغری و کلی

نبودن کبری

هیچ الف ب نیست

هر ج ب است (شکل دوم)

هیچ الف ج نیست

نکته: اثبات شکل دوم از طریق عکس مستوی درصورتی امکان پذیر است که کبری سالبه ی کلیه باشد.

تمرین 2

هر الف ج است

هر ج ب است

هر الف ب است

چون این نتیجه با صغری در تناقض

است پس نقیض نتیجه ، غلط و اصل

نتیجه درست است.

از طریق برهان خلف، نقض نتیجه :

(هر الف ج است) را به جای صغری

قرار می دهیم تا به شکل اول تبدیل

کنیم.

بعضی الف ب نیست (صغری)

هر ج ب است (کبری)

بعضی الف ج نیست. (نتیجه)

(شکل دوم است)

تمرین 3

چون قیاس شکل اول است نیاز به اثبات ندارد اما به هر حال می توان آن را از طریق برهان خلف اثبات کرد

بعضی الف ب است

هیچ ب ج نیست

بعضی الف ج نیست

از طریق برهان خلف،

نقض نتیجه:

هر الف ج است

هر الف ج است

هیچ ب ج نیست

هیچ الف ب نیست (= نقیض صغری)

تمرین 4 نتیجه می گیریم که برای اثبات بسیاری از قیا سها می توان از برهان خلف استفاده کرد.

تمرین 5

جدول ص 69

ردیف شکل مقدمه اول(صغرا) مقدمه دوم (کبرا) نتیجه

9 سوم هر ب الف است. هر ب ج است. بعضی الف ج است.

10 سوم هر ب الف است. هیچ ب ج نیست. بعضی الف ج نیست.

11 سوم هر ب الف است. بعضی ب ج است. بعضی الف ج است.

12 سوم هر ب الف است. بعضی ب ج نیست. بعضی الف ج نیست.

13 سوم بعضی ب الف است. هر ب ج است. بعضی الف ج است.

14 سوم بعضی ب الف است. هیچ ب ج نیست. بعضی الف ج نیست.

برای اثبات شکل سوم از دو روش می توان استفاده کرد:

١٣

- عکس مستوی صغری (در صورتی که کبری کلی باشد)

- برهان خلف : نقیض نتیجه به جای کبری

ردیف

9

هر ب الف است. (صغری)

هر ب ج است. (کبری)

بعضی الف ج است.(نتیحه)

عکس مستوی صغری

بعضی الف ب است

هر ب ج است.

بعضی الف ح است

10 هر ب الف است.

هیچ ب ج نیست.

بعضی الف ج نیست.

عکس مستوی صغری

بعضی الف ب است

هیچ ب ج نیست.

بعضی الف ج نیست

11 هر ب الف است.

بعضی ب ج است.

بعضی الف ج است.

برهان خلف نقیض نپتیجه

به حای کبری

هر ب الف است.

هیچ الف ج نیست

هیچ ب ج نیست (متناقض با کبری)

12 هر ب الف است.

بعضی ب ج نیست.

بعضی الف ج نیست.

برهان خلف نقیض نپتیجه

به حای کبری

هر ب الف است.

هر الف ج است

هر ب ج است (متناقض با کبری)

13 بعضی ب الف است.

هر ب ج است.

بعضی الف ج است.

عکس مستوی صغری

بعضی ب الف است.

هر ب ج است.

بعضی الف ج است.

14 بعضی ب الف است.

هیچ ب ج نیست.

بعضی الف ج نیست.

عکس مستوی صغری

بعضی الف ب است

هیچ ب ج نیست.

بعضی الف ج نیست.

تمرین 6

مقدمه ی اول = صغرا مقدمه ی دوم = کبرا نتیجه شکل

هر مثلث متساوی الاضلاع

متساوی الزاویه است.

هیچ مثلث قائمه ای متساوی

الزاویه نیست.

هیچ مثلث متساوی الاضلاع

قا ئمه نیست.

دوم

جیوه فلز است. هر فلزی هادی الکتریسیته است جیوه هادی الکتریسیته است. اول

هوا جسم است هر جسم دارای وزن است. هوا دارای وزن است. اول

هر ژاپنی آسیایی است. هیچ آلمانی آسیایی نیست هیچ ژاپنی آلمانی نیست دوم

هیچ آسیایی آلمانی نیست اول

هر انسانی جسمانی است. هر نویسنده ای انسان است. بعضی جسمانی ها انسان هستند چهارم

هر الف ب است. هر ب ج است هر الف ج است. اول

١۴

بعضی الف ب است. هر ب ج است. بعضی الف ج است اول

بعضی ب الف است هر الف ج است بعضی ب ج است. اول

هر الف ب است سوم

بعضی الف ب است سوم

هر الف ب است هیچ ج ب نیست هیچ الف ج نیست.

هیچ الف ب نیست هر ج ب است

دوم

درس یازدهم

تمرین ص 78

-1 معمای کلاه:

تشخیص نفر دوم (نفر وسط) : کلاه نفر اول و دوم از سه حالت خارج نیست:

یا هر دو قرمز است خیر چون در این صورت نفر سوم می توانست کلاه خود را تشخیص دهد و نمی گفت نم یدانم

یا هر دو سفید است خیر چون کلاه نفر اول را می بینم که قرمز است

یا یکی قرمز و دیگری سفید است چون نفر اول قرمز است پس کلاه من سفید است

تشخیص نفر اول (نفر پایین) :

یا هر دو قرمز است خیر چون در این صورت نفر سوم می توانست کلاه خود را تشخیص دهد و نمی گفت نم یدانم

یا هر دو سفید است خیر چون در این صورت نفر دوم نمی توانست کلاه خود را تشخیص دهد

یا یکی قرمز است و دیگری سفید چون نفر دوم گفت کلاه من سفید است پس کلاه من قرمز است

تمرین 2

X= سن پدر

Y = سن پسر

X=3y

X+15=2(y+15) / 3y+15=2y+30 / y=15 / x=45

تمرین 3

با رسم یک قطر در مربع، دو مثلث متساوی الساقین بدست می آید و چون در مربع هر

چهار ضلع با هم مساوی است پس دو ساق هر دو مثلث با هم مساوی است و نیز زاویه

بین دو ساق در هر مثلث 90 درجه است. هر گاه دو مثلث در یک زاویه و دو ضلع با هم

مساوی باشند، آن دو مثلث هم با هم مساوی اند. (این قضیه از راه های دیگر نیز قابل

اثبات است)

تمرین 4

الف- برهانی ب- برهانی ج- جدلی

١۵

درس دوازدهم

بررسی ص 81

قضایای اول درس ص 80 منبع قضیه

علی خسته شده است. حسی

عدل برای سعادت جامعه خوب و لازم است. مشهورات

حسن درس خوان است. حسی

نظافت شهر برای سعادت جامعه خوب و لازم است. مشهورات

محمد جادو شده است. وهمیات

فناوری پیشرفته برای هر جامعه ای خوب و لازم است. مشهورات

انسان باید به پدر و مادر خود احترام بگذارد. مشهورات

خوردن غذای مناسب برای سلامتی ضروری است. تجربی

حضرت علی علیه السلام قهرمان جنگ خیبر است. تاریخی

مساحت مثلث برابر قاعده ضرب در نصف ارتفاع است. ریاضی

هر شهری کوچک تر ازکشور خود است. بدیهیات

احترام به بزرگ تر واجب است مشهورات

آب در 1000 می جوشد. تجربی

احتمالاً در کرات دیگر هم بتوان حیات را پیدا کرد. حدسیات

برف سفید است. حسی

10 قابل قسمت بر 2 است. ریاضی

تقویت مهارت ص 83

قضیه منبع ماده

مثال 1 خورشید روشن است حسی

مثال 2 اجتماع دو نقیض محال است. بدیهی

1 آهن هادی الکتریسیته است. تجربی

2 گلستان اثر سعدی است. تاریخی

3 نور ماه از نور خورشید است. حدس

4 روح درون جسم است. وهم

5 عدالت بسیار پسندیده است. مشهور

6 رنگ خون سرخ است. حسی

7 داروی آنتی بیوتیک درمان کننده ی بیماری عفونی است تجربی

8 هر معلولی علت دارد. بدیهی

9 تهران پایتخت ایران است. شنیده های مکرر

١۶

10 هرکس فقط به فکر خود باشد در آخرت بهر های ندارد. مشهور

11 هر موجودی مکان دارد. وهم

12 هر هادی الکتریسیته فلز است. وهم

13 فیزیک نیوتن جای خود را به نظریه نسبیت داده است شنیده های مکرر

درس سیزدهم

پاسخ تمرین صفحه 89 و 90

اصلاح شود) « غیر ج » به « ج» الف- 1 : هر غیر الف غیر ب است (در کتاب درسی

2 : هر غیر ب غیر ج است

ثابت کنید: بعضی ج غیر الف نیست

( 3: هیچ ج غیر ب نیست (عکس نقیض 2

( 4: هیچ غیر ب ج نیست (عکس مستوی 3

( 5: هیچ غیر الف ج نیست (نتیجه قیاس بین 1 و 4

( 6: هیچ ج غیر الف نیست (عکس مستوی 5

( 7: بعضی ج غیر الف نیست (تداخل 6

ب 1: بعضی ب الف نیست -

2: هر غیر الف غیر ج است

نتیجه: بعضی ب ج نیست.

( 3: بعضی غیر الف ب است. (عکس نقیض 1

( 4: هیچ ج غیر الف نیست (عکس نقیض 2

( 5: هیچ غیر الف ج نیست. (عکس مستوی 4

( 6: بعضی ب ج نیست. (نتیجه قیاس بین 3 و 5

ج 1: هر الف ب است -

نتیجه: بعضی ب ب است.

( 2: هیچ غیر ب الف نیست. (عکس نقیض 1

( 3: بعضی ب الف است. (عکس مستوی 1

( 4: هیچ الف غیر ب نیست (عکس مستوی 2

( 5: بعضی ب غیرب نیست (نتیجه قیاس بین 3 و 4

( 6: بعضی ب ب است (عکس نقیض 5__

+ نوشته شده در  جمعه ششم آذر 1388ساعت 20:17  توسط مرتضی عابدی اردکانی  |  نظر بدهید


تمارین سه درس اول منطق سوم

درس اول :

تمرین ص ۴:

۱- تفکر

۲- همان اندیشه

۳- ارسطو

۴- دانش کشف قواعد درست اندیشیدن

تکمیل کنید:

الف: قواعد حاکم ...

ب: منطق

درس دوم :

ص ۹:

۱- مانع نیست

۲- جامع نیست

۳- هم جامع نیست و هم در برگیرنده محتوای درونی معرف نمی باشد

۴- مانع نیست و مفاهیم درونی معرف را در بر ندارد.

 

ص ۱۱ :

۲ --- الف: اعم است

۲---ب: اعم است

۲---ج: مباین است

درس سوم:

ص ۱۳ :

مفاهیم کلی: 

معلم - انسان - عدالت - شکل  سه ضلعی - شعر - تضاد - دیو- مثلث - عبرت - وحی - کتاب درسی - سینام - مسجد - دایره - کره - لباس - سفید - حیوان - گربه - مسلمان - حویان ناطق و کتاب

مفاهیم جزیی:

قله دماوند - خلیج فارس - مشهد - سلمان فارسی  حافظ

 

ص ۱۴:  اسامی دایره ها:

متتداخل - متخارج - متقاطع - متطابق

۲-

الف: تساوی :انسان  وحیوان ناطق

مثلث و شکل سه ضلعی

 

ب : تباین :   انسان - دایره

کتاب و گربه

 

ج: عموم و خصوص مطلق :

انسان و حیوان    

حیوان و گربه

انسان و مسلمان

کتاب و کتاب درسی

عمو م وخصوص من وجه :

لباس و سفید

مسلمان و معلم

ص ۱۶:

۱- انسان : حیوان - ناطق - ضاحک - شاعر - نویسنده - ن

۲- گربه : حیوان  - نامی - حساس - دارای رنگ

۳- مربع : شکل - چهار ضلعی - اندازه

۴- آب : مایع - بی رنگ - بی بو - سیال  -  تلخ - شوری و شیرینی

 

ص ۱۹:

۱-

اراده :  انسان

چهار ضلع : مستطیل و  لوزی

سه زاویه : مثلث

سه ضلع: مثلث

حیوان : گربه - انسان - اسب

مایع : شربت

کشاورز : انسان

شیهه کشنده : اسب

۲- هرگاه سوال از یک امر کلی باشدآنچه در جواب می آید تعریف است و اگر از امر جزیی باشد آنچه در جواب می آید نوع است.

ذهن انسان به طور طبیعی از مفاهیم کلی برای تعریف استفاده می کند. مفهوم جزیی قابلیت صدق بر کثیرین را ندارد.