وبلاگ : قاسم - پوراسمعیل-(ماکو یی ) دبیر عربی وفلسفه ومنطق ومعارف ناحیه یک تبریز

علمی ،آموزشی ،دینی(دبیر دبیرستان نمونه دولتی امیرالمومنین (ع) منطقه ولیعصرودبیرستان غیر انتفاعی جام ناحیه چهار واقع در منطقه ائل گلی تبریز)

نمونه سوال فلسفه اسلامی پیشدانشگاهی دی ماه88
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:۳۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٩ دی ۱۳۸۸
 

١-هدف ما بعد الطبیعه را بنویسید ؟                                                                                                                    

٢- بیت الحــکمه توسط چه کسـی تاســـیس شــــــــــــد ؟                                                                                                       

٣-واجب الــوجود  و ممکن الــوجود را تعریف کرده و برای هریک مثالی ذکــر کنید ؟                                                      

  ۴-حــادث وقـــدیــم  را تعــــریف کــنیــد؟                                                                                                                           

   ۵-خلاصه برهان وجوب وامکان(( برهان سینوی)) را بنویسید ؟                                                                                                 

۶- خصوصیات ریاست مدینة فاضله را از دیدگاه فاربی بنویسید؟                                                                                               

٧-حکمت مشرقی را تعریف کرده و پیام حکمت الهی به علوم وفن آوری جدید را بنویسید ؟                                                        

 8-تاثـیر ایـرادات غـزالـی وفخـر رازی را در مــورد فلــسفه  بنــویسید ؟                                                                                      

 9-شکل برهانی قاعدة امکان اشرف را نوشته وحکیم متاله را از نظر سهروردی تعریف کنید ؟                                                      

 10- علم حصولی ومعلوم بالذات را از دیدگاه سهروردی توضیح دهید؟                                                                                    

11-جمله  سرانجام کلام شیعه با.......................به اوج خود رسید وبیشتررنگ........... به خود گرفت راکامل کنید؟      

12-سفر((سقرِ باِ لحقِ فی الحقِ)) را از نظر عرفا بنویسد                                                                                                                 

 13- موجــــود ثابت را بـا ذکـــر مثــالــی تــوضـیح دهیــــــد ؟                                                                                              

 14-چـــرا از افـــق حــرکت جـــوهری هیــچ نـقطــة ثـــابـتی در جهان طبیعت یافـــت نمی شود ؟                                              

15- فـــلسفــــه نـــظـــری راتعــریف کـــرده  ودو مورد ازتـقسیمـــات فــلسفــة عمـــلی را بنـــویـــسیـــد ؟                             

16- از انـتقـادهــای وارد بر انـکـــار اصــــل عـــلیـــت یـــک مورد بنویــسید؟                                                                        

   17-چه موقع فرهنگ یک ملت دستخوش زوال می گردد؟                                                                                                                        

                           

  به امید روزی که از تلاش فلسفه در زندگی خویش غافل نباشیم: پوراسمعیل

 


 
 
نمونه سوال معارف اسلامی 1 دی ماه 88 پیشدانشگاهی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٢٦ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٩ دی ۱۳۸۸
 

آیات زیر را ترجمه کنید  : 

{1- ولله ما فی السموات و ما فی الارض    2-ان تقوموا لله مثنی وفرادی ثم تتفکروا 3-  انا  هدیناه السبیل اما شاکرا واما کفورا 4 ان لا تعبدوا الشیطان انه لکم عدو مبین5- لیس کمثله ی شیء}

  متن ســــــــــوالات :

6- چرا معرفتی برتر وعمیق(دیدن خدا در پشت پرده ظاهر ودر وارائ هر چیزی) مشکل ولی هدفی امکان پذیر  است ؟

7- مراحلی نیازمندی جهان به خدا بنویسد؟                                                                                                                                          

  8- مفاهیم توحید ذاتی وشرک افعالی را توضیح دهید ؟                                                            

9- سه مورد شاخه های توحید افعالی را نام برده و معنای رب را ینویسید ؟                                                                                                                                                

 10- چرا انسان مشرک فردی است چند شخصیتی با جهت گیری  متفرق های ؟                                                                                                                                                                             

      11-ریشه بت پرستی وشرک جدید چیست بنویسید ؟                                                                                                                                          

   12- منظور از حسن فعلی به دنبال حسن فاعلی است  یعنی چه، توضیح دهید؟                                                                                                              

 13- قرآن کریم غالبا ایمان را قرین چه چیز معرفی می کند و معنای آن چیست؟                                                                                   

 14- توبه به چه معنی است ودر مورد خدواند به چه معنی است ؟                          

  15-  راه اصلاح ومعالجه جامعه  از انحرفات اجتماعی چیست ؟                                                                                                                   

 16- پیامدهای ترویج عقیده جبری گری را بنویسد؟                                                                                                                          

17-  علل طولی را در قالب مثالی توضیح دهید؟                                                                                                                               

 

موفق باشید : پوراسمعیل

 

 

 


 
 
ریز بارم مادة درسی فلسفة اسلامی دی ماه 1388 پیشدانشگاهی شهید مدنی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٢٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٩ دی ۱۳۸۸
 

- در تعریف فلسفه گفته اند((تعریف خاص فلسفه)) :الف)صیروه" الانسان عالما" عقلیا: مضاهیا" للعالم العینی ب) {فلسفه سیر و حرکت انسان است به صورتی که جهانی شودعقلانی درست مشابه ونظیرجهان عینی وخارج} ج) این شعر در مورد هدف ما بعد الطبیعه  میباشد.

2- هارون به توصیه وتشویق وزیر خود یحیی برمکی((بیت الحکمه یا خزانه الحکمه))را در بغداد تاسیس کرد که مرکز تجمع اهل علم وفلسفه ومترجمان  کتب علمی وفلسفی از زبانهای گوناگون گردید

3- واجب الوجود :رابطه موضوع با وجود یک رابطه وجوبی است یعنی موضوع ضرورتا" و وجوبا" وجود دارد مثلا ((خدا است)) وجود وهستی برای خداوند واجب وضروری است لذا حکما خداوند را واجب الوجود می خوانند  ممکن الوجود : رابطه وجود با آن موضوع یک رابطه امکانی است وموضوع ، ذاتی است که نه از وجود ابا دارد ونه از عدم مانند همه واقعیت های عالم مانند انسان حیوان درخت و...که همگی ممکن الوجود ند  یعنی نسبت آنها به وجود وعدم متساوی است

4-حادث عبارت است از چیزی که((نیستی اش بر هستی اش سبقت وپیشی وتقدم داشته باشد.)) قدیم عبارت است از موجودی که ((نیستی مقدم بر هستی برای او فرض نمی شود)).

5- 1-  اجمالا" موجود و بلکه موجوداتی در جهان هست ، جهان هیچ در هیچ نیست 2- موجود یا واجب الوجود است یا ممکن الوجود  3- ممکن تا وجوب پیدانکند وجود پیدا نمی کند 4- تسلسل علل نا متناهی محال است 5- بنا بر اصول فوق سلسله ممکنات اگر به یک واجب الوجود منتهی نشود تحقق و وجود پیدا نمی کند 6- زیرا سلسله ممکنات به خودی خود وجوب و ضرورت ندارد و تا چیزی ضرورت پیدا نکند وجود پیدا نخواهد کرد .

6- 1-زعیم مدینة فاضله باید دارای روحی بزرگ وسرشتی عالی باشد وفضایل وتوانائیهایی که لازم انجام این وظیفه خطیر است در او جمع باشد.2- زعیم مدینة فاضله باید به   عالی ترین درجات تعقل وتفکر رسیده باشد تا بتواند مصالح مردم وشرایع واحکام را در یافت نماید وآنها را با وضوح و روشنی برای همگان بیان نماید وشرایط تحقق آرمانهای الهی را درجامعه فراهم کند.3- زعیم مدینة فاضله در اصل کسی جز پیامبر خدا نمی تواند باشد.پیامبر در زمان حیات خویش معلم ومدبر وراهنمای مدینة فاضله است4- زعیم مدینة فاضله باید به اعلا درجة سعادت بشری که همانا اتصال با ملک وحی یا عقل فعال است رسیده باشد7- به عقیده فارابی وحی انبیاء والهامات اولیاء همگی ناشی از اتصال دائمی با ملک وحی است.

7- حکمتی که مخصوص خواص وبر گزیده گان باشد- پیام حکمت الهی به علوم وفن آوری جدید این است که بار دیگر به مبادی ما بعد الطبیعه جهان توجه کند ، نسبت به جهان، قدرت تصرف در طبیعت را مهار کند وآن را در راه سعادت واقعی بشر به کار گیرد

8-تاثیر ایرادات فخر رازی وغزالی این شد1- جنبه ی استدلالی فلسفه ی ابن سینا تضعیف شد 2- زمینه برای رشد جنبه اشراقی  فلسفه اسلامی مهیا گردید

9- مقدمه اول : اگر ممکن غیر اشرف وجود یافته باشد ، ممکن اشرف مقدم بر آن موجود خواهد بود .( شرطی متصل ) مقدمة دوم :لیکن ممکن غیر اشرف وجود یافته است . (وضع مقدم ) نتیجه: پس ممکن اشرف مقدم بر ممکن  غیر اشرف موجود شده است سرانجام آنان که در صور برهانی به حد کمال رسیده اند هم به اشراق وعرفان دست یافته اند واین افراد را حکیم متاله مخواند.

10- علم ما به اشیای خارجی که از طریق صور علمیة حاصل می شود علم حصولی نام دارد   - آنچه به طور مستقیم برای ما معلوم است وذهن ما به آن آگاهی بی واسطه دارد همان صورت شیء خارجی است که به علم حضوری دریافت می شود همین صورت علمیه معلوم واقعی ماست(( صورت ذهنی ،معلوم حقیقی یا معلوم با لذات))  گفته می شود

11-   1 خواجه نصیر الدین طوسی - فلسفی 

12- ((سقرِ باِ لحقِ فی الحقِ)): در این مرحله پس از آنکه سالک با نزدیکی به ذات حق او را شناخت ،به کمک خود او به سیر در شئون وکمالات و اسماء و صفات او می پردازد

13- موجودثابت:1- موجود ثابت، موجودی است که در مرتبه مشخص ومعیِنی از وجود قرار گرفته 2-نزول وصعودی ندارند3- به اندازه ظرفیت خود از نعمت وجود برخوردار است 4- موجود ثابت آن است که کمال وجودی خود را دریافت کرده وبدین جهت از قوه وقابلیت مبراست

14- بر اساس اصل حرکت جوهری جهان یکپارچه در شور و در غوغاست و به شوق دست یافتن مراتب بالای هستی در تکاپوی خستگی ناپذیر است  - بر اساس اصل حرکت جوهری وجود سیال و گسترش یابنده جهان هدف و غایتی را می جوید - بر اساس اصل حرکت جوهری کاروان جهان به سوی سر منزلی روان است و این سر منزل همان معاد و قیامت کبراست

15- فلسفةنظری دانشی است که در بارة اشیاء آنچنان که هستند بحث می کند- تقسیمات فلسفة عملی عبارتند از :{1- علم اخلاق2- علم تدبیر منزل 3- علم سیاست مدن }

16-اگر ریشة اعتقاد به اصل علیت تعاقب دو حادثه باشد ، باید میان همة حوادثی که در پی یکدیگر تکرار می شوند ،رابطة علیت برقرار باشد در حالی که چنین نیست مانند رعد وبرق

اگر تکرار حوادث متوالی ما را به مفهوم علیت منتقل می کند پس باید اعتراف کنیم که بین تکرار حوادث متوالی ومفهوم علیت رابطة علیت برقرار است وآ» تکرار ، سبب وعلت این مفهوم می شود

17- زمانی که آن فرهنگ ارزش خود را برای ملت خود ازدست بدهد

قاسم- پوراسمعیل مدرس فلسفة پیشدانشگاهی مدنی ماکو

23دی ماه سال 1388 خورشیدی


 
 
قاعـدة امـکــان اشــرف :
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٢۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٩ دی ۱۳۸۸
 

 قاعـدة امـکــان اشــرف :

1- سهروردی برای تبیین نظام آفرینش از یک قاعدة مهم فلسفی به نام (( امکان اشرف )) استفاده می کند . اصل قاعده بدین صورت است :اگر دو موجود ممکن را در نظر بگیریم ویکی در سلسله مراتب بر دیگری مقدم باشد ((یعنی اشرف از آن باشد )) ،در این صورت در مقام موجود شدن ، ممکن اشرف اول  موجود می شود یعنی فیض وجود اول به او می رسد بعد از او ممکن دیگر را   بهره مند خواهد ساخت  2- استفاده ای که از این قاعده می شود این است که اگر برای ما ثابت نشده باشد که موجود اشرف تحقق یافته است ، می توانیم با ملاحظة موجود غیر اشرف ، وجود اشرف را ثابت کنیم

شکـل برها نی قا عدة امـکان اشــرف به این صورت است :

مقدمه اول : اگر ممکن غیر اشرف وجود یافته باشد ، ممکن اشرف مقدم بر آن موجود خواهد بود .( شرطی متصل )

مقدمة دوم :لیکن ممکن غیر اشرف وجود یافته است . (وضع مقدم )

نتیجه: پس ممکن اشرف مقدم بر ممکن  غیر اشرف موجود شده است .

مثال : چشمه ای را در نظر آورید که از سرچشمه جریان پیدا می کند  وبه سوی جویبار ها وبرکه های اطراف خود سازیر می شود 

واضح است که تا زمانیکه نزدیکترین برکه به جریان آب پر نشود ،نوبت به جویبار های  وبرکه های بعدی نمی رسد . لذا اگر در پایین دست چشمه، برکه ای راپرببینیم به دلالت التزامی نتیجه می گیریم حتما" برکه های بالا دست قبلا " پر شده اند


 
 
قطع رحم وصله رحم
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٠٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ دی ۱۳۸۸
 

قطع رحم یا بدترین اعمال

در حدیثى آمده است که شخصى از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) سؤال کرد: کدام عمل نزد خداوند بسیار زشت و ناپسند است؟ فرمود: براى خدا شریک قرار دادن پرسید بعد از آن کدام عمل بسیار ناپسند است؟ فرمود: قطع رحم (یعنى ترک خویشاوندى) گفت: پس از آن کدام است؟ فرمود: امر به منکر و نهى از معروف کردن.(17)

امام باقر(علیه السلام) فرمود سه خصلت است که صاحب آن نمى میرد تا اینکه آثار وخیم آن را ببیند: ظلم، قطع رحم، قسم دروغ.(18)

نیکى به خویشاوندان در مقابل بدى آنها

مردى خدمت امام صادق(علیه السلام) آمد و از بستگان خود شکایت کرد. حضرت به او فرمود: خشم خود را فرو بر و کظم غیظ کن (و به آنها نیکى کن!) عرض کرد: به من چنین و چنان مى کنند، و از انواع بدیها و ستمها فروگذار نمى کنند. حضرت فرمود: آیا تو هم مى خواهى مثل آنها قطع رحم کنى و ترک احسان به آنها نمایى؟ اگر چنان کنى، خداى تعالى در دنیا و آخرت نظر لطفش را از تمام شما بر مى دارد.(19)

مرحوم مجلسى در شرح این حدیث مى فرماید: ممکن است منظور امام(علیه السلام)این باشد که اگر تو قطع ننمایى و پیوند کنى آنها هم پشیمان شده و پیوند مى کنند، پس رحمت الهى شامل حال همه شما خواهد شد. و اگر آنها پشیمان نشوند فقط رحمت الهى شامل حال تو خواهد بود. و چنانچه تو هم مانند آنها قطع رحم کنى خداوند به هیچکدام از شما نظر نمى کند.

این بود پاره اى از روایات در مورد قطع رحم، اکنون به آیات و روایات صله رحم مرور مى کنیم و اهمیت آن را از دیدگاه قرآن و اهلبیت(علیهم السلام) جویا مى شویم.

صله رحم واجب است

خداوند سبحان در سوره نساء آیه اوّل درباره صله رحم چنین مى فرماید: «بترسید از مخالفت امر خدا که به وسیله نام او از یکدیگر حاجت مى طلبید (یعنى براى رسیدن به مقصود خود به نام خدا سوگند یاد مى کنید) و نیز بترسید از بریدن با خویشاوندان و سعى کنید در پیوند با ایشان».

در تفسیر این آیه شریفه امام صادق(علیه السلام) مى فرماید: مراد از ارحام در این آیه تمام خویشان هستند به درستى که خداوند امر به پیوند خویشاوندى نموده و صله رحم را بزرگ شمرده تا جایى که سفارش آن را در کنار نام خود ذکر فرموده.(20)

امام رضا(علیه السلام) مى فرماید: خداوند در قرآن مجید سه امر فرموده که در هر امرى دو چیز با هم سفارش شده که اطاعت هر امرى بستگى به اطاعت هر دو دارد.

1ـ امر فرموده به نماز و زکات با هم پس کسى که نماز بخواند و زکات ندهد نمازش هم پذیرفته نیست.

2ـ امر فرموده به شکرگذارى خودش و والدین، پس کسى که شکر خدا را بکند ولى شکرگزار و قدردان پدر و مادر نباشد شکرگزارى خدایش نیز پذیرفته نخواهد بود.

3ـ امر فرموده به تقواى از خودش و صله رحم، پس کسى که صله رحم نکند، امر به تقوا را هم اطاعت ننموده است.(21)

صله رحم حساب قیامت را آسان مى کند

از پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) و امام صادق(علیه السلام) روایت است که فرمودند صله رحم حساب روز قیامت را آسان مى کند.(22)

سفارش اکید پیامبر در مورد صله رحم:

امام باقر(علیه السلام) مى فرماید: پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: وصیت و سفارش مى کنم حاضرین و غائبین از امتم را و کسانى که هنوز به دنیا نیامده اند، تا روز قیامت که صله رحم نمایند هر چند فاصله میان ایشان و رحم یک سال راه باشد به درستى که صله رحم از امورى است که خداى تعالى آن را جزء دین قرار داده است.(23)

قاطع رحم از صراط نمى گذرد

امام باقر(علیه السلام) از ابوذر نقل مى کند که پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: صراط (پلى که روى جهنم است و روز قیامت همه باید از روى آن عبور کنند) دو طرفش، رحم و امانت خواهد بود، پس هر کس صله رحم کرده باشد و امانت را خیانت نکرده به صاحبش رد کرده باشد، از آن به سلامت عبور خواهد کرد و هر گاه کسى خیانت در امانت کرده و صله رحم نکرده باشد هیچ عملى براى او سودى نخواهد داشت و بر اثر این دو گناه از پل صراط لغزیده به جهنم واصل خواهد شد.(24)

اجر صله رحم در آخرت

پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: کسى که با جان و مال به سوى نزدیکان خود برود، تا صله رحم کند، پروردگار بزرگ به او اجر صد شهید مرحمت کند و به هر گامى که بردارد چهل هزار حسنه، براى او ثبت و چهل هزار بدى از او برطرف خواهد کرد و برایش به همین اندازه درجه بالا برد و گویا صد سال خدا را با صبر عبادت کرده است.(25)

فواید دنیایى صله رحم

در روایتى آمده است که روزى منصور دوانیقى به دنبال امام صادق(علیه السلام)فرستاد، و دستور داد تا فرش مخصوص در اطاق انداختند که وقتى امام(علیه السلام)تشریف آورد، در کنار خود او را جاى دهد، چیزى نگذشت که امام(علیه السلام) (به ناچار) در حالى که خود را معطر کرده بود تشریف آورد. منصور حضرت را استقبال کرد، آنگاه او را در کنار خود نشانید، و در خصوص صله رحم تقاضاى حدیثى کرد، که گویا از مهدى عباسى شنیده بود.

حضرت فرمود: آرى پدرم از پدرش، از جدش از على(علیه السلام) نقل فرموده که پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: به درستى که مردى صله رحم مى کند و حال آنکه از عمرش سه سال باقى مانده خداوند آن را سى سال مى نماید و قطع رحم مى کند، و از عمرش سى سال باقى مانده، پس آن را سه سال مى نماید. آنگاه این آیه را تلاوت فرمود، یمحوالله ما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب یعنى هر چه را که خدا بخواهد محو مى کند و اثبات و در نزد او است ام الکتاب.

منصور گفت حدیث خوبى بود ولى قصدم آن نبود، حضرت فرمود: پدرم از پدرش، از جدش از على(علیه السلام) نقل کرده که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: صله رحم شهرها را آباد و عمرها را طولانى مى کند اگر چه اهل آن از نیکان نباشند.

منصور گفت: این هم حدیث خوبى بود لیکن منظور من آن نبود. حضرت فرمود: پدرم از پدرش، از جدش، از على(علیه السلام) نقل کرد، که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود: صله رحم حساب را آسان کرده و از مرگ بد آدمى را نگه مى دارد، منصور گفت منظورم همین بود.(26)

داود رقى گوید: خدمت امام صادق(علیه السلام) نشسته بودم که ناگاه و ابتداً فرمود: اى داود روز پنجشنبه اعمال شما شیعیان بر من عرضه گردید، در بین کارهاى تو صله کردن به پسر عمویت مرا شاد کرد، به درستى که مى دانم این پیوند تو در برابر بریدن او سبب نزدیک شدن مرگ او است.

داود گوید: مرا پسر عموى معاند و خبیثى بود، لکن گرفتارى و پریشانیش را متوجه شدم پیش از حرکت کردنم به مکه معظمه مبلغى برایش فرستادم تا معیشتش تأمین شود چون به مدینه آمدم حضرت مرا از این موضوع خبر داد.(27)

عالیترین مرحله صله رحم

امام صادق(علیه السلام) به هنگام وفاتش وصیت فرمود: که هفتاد دینار به حسن افطس که پسر عموى ایشان بود بپردازند! به آن حضرت گفته شد آیا به کسى که با شمشیر به شما حمله کرده بخشش مى کنى؟

حضرت فرمود: نمى خواهى از کسانى باشم که خداى تعالى درباره آنها مى فرماید: «و کسانى که مى پیوندند آنچه را که خداوند امر به پیوند کرده»؟ به درستى که خداوند بهشت را آفرید و پاکیزه و خوشبو کرد، بوى آن از دو هزار سال راه استشمام مى گردد، ولى عاق والدین و قطع کننده رحم آن را استشمام نمى کند.(28)

صفوان جمال گوید: روزى میان امام صادق(علیه السلام) و عبدالله بن احسن سخنى درگرفت تا به جنجال کشید و مردم دور آنها جمع شدند و شب شده که از هم جدا شدند.

صفوان مى گوید: صبح پى کارى بیرون شدم، امام صادق(علیه السلام) را در خانه عبدالله بن حسن دیدم که مى فرماید: اى کنیز به عبدالله ابن حسن بگو بیاید، او بیرون آمد و گفت: یا اباعبدالله چرا صبح (زود) به اینجا تشریف آوردى؟ حضرت فرمود: من دیشب آیه اى از قرآن را تلاوت کردم که پریشانم ساخت.

عبدالله گفت کدام آیه؟ فرمود: این آیه که خدا مى فرماید: کسانى که پیوند مى کنند آنچه را که خدا به پیوند آن امر کرده و از خداى خود جهت بدى حساب در قیامت ترسناکند.

عبدالله گفت: راست گفتى گویا من این آیه را هرگز در کتاب خداى عزّوجلّ نخوانده بودم.

سپس دست به گردن یکدیگر درآورده و با هم گریستند.

شرح ـ عبدالله بن حسن همان شخصى است که با امام(علیه السلام)گفتگوهاى طولانى کرده و از آن حضرت تقاضا مى کرد که با فرزند شومش، محمد بن عبدالله بیعت کند. و پیداست که امام(علیه السلام) کارى نمى کرد که محتاج به یادآورى آیه قرآن باشد، بلکه همه آیات قرآن در نظرش مجسم بود، و تذکر آیه شریفه براى مصلحت و تنبه عبدالله بوده و پریشانى آن حضرت هم به خاطر او بوده است، پس این حدیث دلالت دارد بر اوج اهمیت صله رحم و نبریدن از خویشان اگر چه خویشان به این حد از فسق و گمراهى باشند.(29)

صله رحم خویشاوندان کافر نیز لازم است

شخصى به امام صادق(علیه السلام) عرض کرد یابن رسول الله من خویشانى دارم که با من هم دین نیستند، آیا آنها را بر من حقى هست؟ فرمود: آرى، خویشاوندى را چیزى قطع نمى کند، و اگر هم دین تو باشند دو حق پیدا مى کنند: حق خویشاوندى و حق اسلام.(30)

شرح ـ این حدیث دلالت دارد بر اینکه کفر افراد، حق خویشاوندى را ساقط نمى کند، و همچنین منافاتى هم با آیه «لاتجد قوماً یؤمنون بالله الخ» ندارد زیرا محبت یک امر قلبى است و معاشرت و اداى حقوق امرى است ظاهرى بنابراین انسان باید خویشان کافر و منحرف خود را قلباً دوست نداشته باشد. هر چند به ظاهر با آنها رفت و آمد کند.

رسیدگى کردن به فامیل واجب است

امام صادق(علیه السلام) از پدران بزرگوارش از على(علیه السلام) روایت مى کند که فرمود: شخصى خدمت رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)عرضه داشت اى رسول خدا آیا در مال غیر از زکات حقى وجود دارد؟ حضرت فرمود: آرى نیکى کردن به خویشان و بستگانى که با انسان بریده باشند و نیز رسیدگى کردن به همسایه مسلمان، که اگر کسى شب را سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه باشد، به من ایمان نیاورده است سپس فرمود: پیوسته جبرائیل مرا به سفارش همسایه وصیت مى فرمود: تا جایى که گمان کردم همسایه از همسایه ارث مى برد.(31)

کمترین صله رحم

امام هشتم على بن موسى الرّضا(علیه السلام) از امام صادق(علیه السلام) روایت نموده که فرمود: صله رحم کنید ولو به دادن یک جرعه آب باشد و بالاتر از هر چیز در صله رحم و توجه به خویشاوندى خوددارى کردن از اذیت و آزار آنها است.(32)

امام صادق(علیه السلام) فرمود: صله رحم کنید و به خویشان خود احسان کنید که این عمل حساب قیامت را آسان و از ارتکاب به گناه مصون مى دارد، پس صله رحم کنید و نسبت به برادران خود احسان کنید اگر چه به وسیله سلام کردن خوب و جواب دادن آن باشد.(33)

سفر کردن براى صله رحم

در شرع مقدس اسلام مسافرت کردن براى صله رحم و دیدار از خویشاوندان مستحب است. چنانچه از رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که به امیرالمؤمنین(علیه السلام)فرمود: یا على براى نیکى به پدر و مادر مسافرت کن ولو دو سال راه باشد (یعنى اگر بین تو و پدر و مادرت دو سال راه فاصله باشد جهت نیکى به آنها این راه را طى کن) و براى دیدن خویشاوندان اگر یک سال راه باشد برو و براى دیدار مریض اگر یک میل راه باشد (هر میل تقریباً دو کیلومتر است) و اگر تشییع جنازه باشد ولو دو میل راه شرکت کن و براى زیارت و ملاقات برادر دینى برو اگرچه چهار میل راه باشد.(34)

عالیترین مقام بهشتى براى صله رحم

از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که فرمود: به درستى که در بهشت مقامى است که به آن نمى رسد مگر سه طایفه :

 پیشواى عادل .

 کسى که صله رحم کرده باشد .

 فقیر عیالمندى که صابر و شکیبا باشد.(35)

نفل از کتاب میرزا باقر حسینى زفره اى اصفهانى


 
 
پندهاى حکیمانه علامه حسن زاده آملى
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٥٧ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ دی ۱۳۸۸
 

پندهاى حکیمانه علامه حسن زاده آملى

پناه بردن

امام صادق علیه السلام مى فرماید: در شگفتم براى کسى که از چهار چیز بیم دارد، چگونه به چهار چیز پناه نمى برد: در شگفتم براى کسى که ترس بر او غلبه کرده ، چگونه به ذکر حسبنا الله و نعم الوکیل پناه نمى برد؛ زیرا به تحقیق شنیدم که خداوند عزوجل به دنبال ذکر یاد شده فرمود: پس آن کسانى که به عزم جهاد خارج گشتند و تخویف شیاطین در آنها اثر نکرد و به ذکر فوق تمسک جستند) همراه با نعمتى از جانب خداوند (عافیت ) و چیزى زاید بر آن (سود در تجارت ) باز گشتند و هیچ گونه بدى به آنان نرسید. و در شگفتم براى کسى که اندوهگین است ، چگونه به ذکر لا اله الا انت سبحانک انى کنت من الظالمین پناه نمى برد؛ زیرا به تحقیق شنیدم که خداوند عزوجل به دنبال ذکر فوق فرمود: پس ما (یونس را در اثر تمسک به ذکر یاد شده ) از اندوه نجات دادیم و همین گونه مؤ منین را نجات مى بخشیم . و در شگفتم براى کسى که مورد مکر و حیله واقع شده ، چگونه به ذکر اءفوض امرى الى الله ان الله بصیر بالعباد پناه نمى برد؛ زیرا به تحقیق شنیدم که خداوند عزوجل به دنبال ذکر فوق فرمود: پس خداوند (موسى را در اثر ذکر یاد شده ) از شر و مکر فرعونیان مصون داشت . و در شگفتم براى کسى که طالب دنیا و زیبایى هاى دنیاست ، چگونه به ذکر ما شاء الله لا قوة الا بالله پناه نمى برد؛ زیرا به تحقیق شنیدم که خداوند عزوجل بعد از ذکر یاد شده (از زبان مردى که فاقد نعمت هاى دنیوى بود، خطاب به مردى که از آن نعمت ها بهره مند بود) فرمود: اگر تو مرا به مال و فرزند، کمتر از خود مى دانى پس امید است خداوند مرا بهتر از باغ تو بدهد...

مشاهده خداوند قبل از قیامت

ابو بصیر مى گوید که به حضرت امام صادق علیه السلام گفتم : در مورد خداى تعالى آگاهم کن که آیا مؤ منان روز قیامت او را مى بینند؟ فرمود: آرى ، و پیش از روز قیامت هم دیده اند. گفتم : کى ؟ فرمود: وقتى که به آنها گفت : اءلست بربکم ؟ قالوا بلى ؛ آیا من پروردگارتان نیستم ؟ گفتند آرى ، هستى . بعد از مدتى ساکت شد و آن گاه فرمود: مؤ منان در دنیا، پیش از روز قیامت هم مى بینند؛ آیا تو همین الان او را نمى بینى ؟ ابو بصیر مى گوید: گفتم : فدایت شوم ! این حدیث را از جانب شما نقل بکنم ؟ فرمود: نه ، زیرا اگر آن را بگویى ، جاهل به معنایى که تو قابل هستى ، آن را انکار مى کند و بعد این را تشبیه و کفر به حساب مى آورد، و منظور رؤ یت با چشم نیست ؛ خدا بزرگ تر از چیزى است که مشبهان و ملحدان وصف مى کنند

توبه در آخرین لحظات

معاویة بن وهب گفته است : به سوى مکه رهسپار بودیم که پیرمردى متاءله و متعبد ما را همراهى مى کرد. لیکن او بر مذهب ما اطلاعى نداشت و (به مذهب اهل جماعت ) نماز را در سفر تمام مى خواند. برادر زاده اش که شیعه بود، او را در این سفر همراهى مى کرد. از قضا پیرمرد بیمار شد. برادر زاده اش را گفتم : اگر مذهب شیعه را بر عمویت عرضه بدارى ، امید است که او (از عقاب الهى ) رهایى یابد! همراهان ، همگى گفتند: این پیرمرد را به حال خود واگذارید؛ چه او بر همان حالى که هست نیکوست . لیک ، برادر زاده طاقت نیاورد و او را گفت : اى عمو! همه مدرم جز اندکى ، پس از رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم از دین خدا خارج شدند. همچنانکه باید از رسول صلى الله علیه و آله و سلم اطاعت و پیروى مى کردیم ، بایستى از على بن ابى طالب علیه السلام نیز اطاعت و پیروى کنیم ، او و اطاعت از او پس از رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم ، حق است . پیرمرد، نفسى کشید و فریاد برآورد: من آن چه را تو گفتى باور کردم . و سپس ، جانش از بدن خارج شد. پس از آن ، خدمت ابو عبدالله ، امام صادق علیه السلام مشرف گشتیم . على بن سرى ، ماجرا را براى حضرت نقل کرد. ابو عبدالله علیه السلام فرمود: آن مرد، اهل بهشت است . على بن سرى عرض کرد: او جز در همان وقت ، بر چیزى از مذهب شیعه آگاهى نداشت ! امام فرمود: پس جز این ، از او چه مى خواهید؟! به خدا سوگند که او به بهشت رفته است .

اخلاق عارف

شیخ الرئیس در مقام عرفان مى گوید: عارف ، خوشرو، و خندان و متبسم است و از روى تواضع به کوچک تر، همان طور احترام مى کند که به بزرگ تر، و از دیدن افراد گمنام ، همان قدر خوشحال مى شود که از دیدن افراد نامدار؛ چگونه شاد نباشد و به وجد نیاید در حالى که به حق و همه چیز به این سبب که خداوند را در آن مى بیند شادمان است ، و چگونه براى او همگان یکسان نباشند، در حالى که همه نزد او اهل رحمت اند که مشغول باطل اند. تا آن جا که مى گوید: عارف ، شجاع است و چگونه شجاع نباشند در حالى که او از مرگ هراسى ندارد، و بخشنده است و چگونه بخشنده نباشد در حالى که از محبت باطل برکنار است ، و او حقد و کینه ها را فراموش مى کند و چگونه چنین نکند در حالى که ذکرش مشغول به حق است .

در گردنه ماندن حمار شیخ

ابن خلکان در شرح حال ابو على جبایى گوید که : ابوالحسن اشعرى با استادش ابو على جبایى مناظره اى دارد که علما آن را نقل کرده اند و آن این است که ابوالحسن اشعرى از وى پرسید: چه مى گویید درباره سه برادر که یکى مؤ من و نیکوکار و پرهیزگار بود و مرد، و دومى کافر و فاسق و شقى بود و مرد، و سومى کودک خردسال که در همان کودکى بمرد؟ این سه تن چگونه است ؟ جبایى در جواب گفت : زاهد در درجات است ، و کافر در درکات است ، و صغیر از اهل سلامت است . سپس اشعرى گفت : اگر صغیر بخواهد به سوى درجات زاهد برود آیا! او اذن داده مى شود؟ جبایى گفت : نه ، زیرا به او مى گویند: برادرت به سبب طاعات کثیرش به این درجات رسید و تو را آن طاعات نبود. اشعرى گفت : صغیر مى گوید: خدایا! تقصیر من نبود؛ زیرا تو مرا باقى نگذاشتى و مرا قدرت بر طاعت ندارى . جبایى در جواب گفت : بارى جل و على مى گوید: من مى دانستم اگر تو باقى مى ماندى گناه مى کردى و مستحق عذاب الیم مى شدى ، لذا رعایت مصلحت تو کردم . اشعرى گفت : برادر کافر مى گوید: یا اله العالمین ! همچنان که حال برادر صغیر مرا مى دانستى ، به حال من نیز دانا بودى ، چرا مصلحت او را رعایت کردى و مصلحت مرا رعایت نکردى ؟ جبایى در جواب اشعرى بدو گفت : تو دیوانه اى ! اشعرى بدو گفت : نه ، من دیوانه نیستم ؛ بلکه حمار شیخ در گردنه بماند! سپس از جبایى منقطع شد و ترک مذهب وى کرد و اعتراضات بسیار بر گفته هایش داشت ، به طورى که وحشت بزرگى در میان شان پدید آمد.

خداشناسى على (ع (

امام باقر علیه السلام از جدش امیر مؤ منان نقل مى فرماید که : مردى برخاست و گفت : اى امیر مؤ منان ! با چه چیز خدایت را شناختى ؟ فرمود: با شکسته شدن عزم ها و همت ها؛ چون تصمیم به انجام کارى گرفتم ، مانع شد و چون عزم کردم پس قضاى الهى با عزمم مخالفت نمود؛ پس دریافتم که مدبر، کسى است جز من . مرد گفت : چه باعث شد شکر نعمت هاى او را به جاى آورى ؟ حضرت علیه السلام فرمود: به بلایا نگریستم که خداوند، آن ها را از من دور نمود و غیر مرا دچار آن ساخت ؛ از این رو دریافتم که او به من نعمت ارزانى داشته است ، پس شکرش را بر خود لازم دانستم . مرد پرسید: چرا لقایش را دوست دارى ؟ فرمود: چون دریافتم که براى من دین فرشتگان و فرستادگان و پیامبرانشرا برگزیده ؛ دانستم که مرا گرامى داشته و فراموشم نکرده است . پس مشتاق لقایش شدم .

محب واقعى

امام صادق علیه السلام فرمود: از جمله سخنان خداوند با حضرت موسى علیه السلام این بود که خطاب به او فرمود:: اى پسر عمران ! دروغ گوست کسى که بگوید: مرا دوست دارد؛ ولى چون شب فرا رسد، در خواب باشد؟! آیا محب ، مایل نیست که با محبوبش خلوت کند؟! اى پسر عمران ! من دوستانم را مى شناسم ، وقتى فرا رسد، دیده آنان ، از قلب شان متحول شود و عقوبتم برابر چشمان شان مجسم گردد. از روى مشاهده مرا خطاب نمایند و از روى حضور با من تکلم کنند. اى پسر عمران ! از قلبت مرا خشوع ده و از بدنت خضوع و از چشمت ، در ظلمات شب ، اشک ! مرا بخوان که قریب و مجیبم خواهى یافت !

قرائت قرآن با لحن عربى

باید سعى شود که قرآن کریم و ادعیه اعم از ماءثور و غیر ماءثور صحیح قرائت شود فى الکافى عبدالله علیه السلام قال : اءعرب القرآن فاءنه عربى . امام صادق علیه السلام فرمود: قرآن را با لحن عربى ، بدون غلط قرائت کنید؛ زیرا که قرآن عربى است .

نفتى و خداشناسى

شخصى بود که در قدیم ، ظروفى پر از نفت را با اسب و قاطر به دهات و روستاها مى برد، روزى شخصى از او پرسید که : تو خدایت را چگونه شناخته اى ؟ نفتى جواب داد: خوب گوش کن ، من هر گاه که از مبداء راه مى افتم ، پس از پر کردن این ظرف ها از نفت ، درب آن ها را با پارچه یا نایلونى محکم مى بندم و بعد هم با نخ ، محکم به دور آن مى پیچم ، با همه این ها، همیشه از در این ظروف ، نفت ها چکه چکه مى ریزد، ولى خداوند ما را طورى آفریده که اگر در شدیدترین حالات فشار قوى دافعه بدن قرار گیریم ، تا خودمان نخواهیم عمل دفع صورت نمى گیرد و غایط و بول بدون اراده نفس ، خارج نمى شود و در عین حال هیچ گاه به نخ و نایلون هم نیازى نیست ! من از این راه به وجود و عظمت خدا پى برده ام !

کشیدن تیر در حال نماز

واقعه امیر المؤ منین علیه السلام و پیکان در جنگ احد را مرحوم ملا فتح الله کاشانى در تفسیر منهج الصادقین در ضمن آیه الذین هم فى صلوتهم خاشعون در اول سوره مبارکه مؤ منون قرآن کریم نقل کرده است که : در اخبار صحیحه آمده که در روز احد پیکان مخالفین در بدن مبارک امیر المؤ منین علیه السلام نشست و از غایت وجع نتوانستند که آن را بیرون آورند؛ صورت حال را به حضرت رسالت صلى الله علیه و آله و سلم عرض ‍ کردند، فرمود که : وقتى که وى در نماز باشد، پیکان را از بدن اطهر او بیرون آوردند و خون بسیار بر سجاده آن حضرت ریخته شد، و چون از نماز فارغ شد و آن خون را مشاهده نمود، پرسید که : این خون چیست ؟ گفتند که : در حینى که پیکان از بدن شما بیرون آوردیم این خون از آن جراحت بیرون آمد، فرمود: به خدایى که جان على در قبضه قدرت اوست که در نیافتیم و واقف نشدم که شما در چه وقت بدن مرا شکافتید و پیکان را بیرون آوردید.

خداوند همه جا است !

روزى على علیه السلام وارد بازار شد. مردى را دید که مى گوید: نه ! سوگند به کسى که هفت حجاب دارد؛ حضرت پرسید: منظورت کیست ؟ گفت : خدا! اى امیر مؤ منان ! حضرت فرمود: اشتباه مى کنى ، مادر به عزایت بنشیند! میان خدا و خلقش هیچ حجابى نیست و هر جا که باشند خداوند با آن هاست . مرد پرسید: اى امیر مؤ منان ! کفاره آن چه که گفتم چیست ؟ فرمود: این که بدانى هر جا باشى خدا با توست . مرد گفت : آیا به مساکین طعام دهم ؟ حضرت فرمود: نه ! چون به غیر خدایت سوگندى خوردى !

مذهب شیطان

خواجه نصیرالدین گوید: از من پرسیدند: مذهب شیطان چیست ؟ من مطابق قرآن گفتم : شیطان در اصول ، اشعرى و در فروع ، حنفى است . امام در اصول چنان که گفته است رب بما اءغویتنى که اشعریان نسبت اعمال به خدا دهند و شیطان غوایت را نسبت به خداوند داده است . اما در فروع ، چون ماءمور به سجده آدم شد، سرباز زد و بین خاک و آتش ‍ مقایسه کرد و گفت : اءنا خیر منه خلقتنى من نار و خلقته من طین (287) و حنفیان که تابع ابو حنیفه اند، در فروع دین ، قیاس جایز دانند.

تجدید وضو

پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله مى فرماید: خداوند متعال فرموده است : هر کس محدث شود و وضو نگیرد، بر من جفا کرده است ، و هر کس ‍ محدث شود و وضو گیرد، و دو رکعت نماز نخواند، او نیز بر من ظلم کرده است ، و کسى که دو رکعت را بخواند ولیکن دعا نکند، او هم جفا کرده است ، و آن کس که محدث شود، سپس وضو گیرد و دو رکعت نماز به جاى آرد و دعا کند و در امر دین و دنیایش از من حاجت طلبد، اگر اجابتش نکنم ، من به او جفا کرده ام ، ولى من خدایى ستمکار نیستم .

تقرب به سوى سگ

مرحوم هیدجى ، محشى منظومه ملا هادى ، دیوانى دارد، او قضیه جالبى نقل مى کند، مى گوید: مقدسى بود در محله اى و یا روستایى ، شبى براى عبادت به مسجد رفت ، مسجد خالى بود، دو رکعت نماز که به جا آورد، صداى خش خشى از گوشه هاى مسجد شنید، با خود گفت : پس من تنها در مسجد نیستم ، کس دیگرى هم گویى در مسجد هست ، سپس شیطان او را وسوسه کرد و شروع کرد با صداى بلندتر نماز خواندن ولا الضالین را با مد تمام کشیدن ! به خیال این که فردا آن ناآشنا، در ده و محله منتشر مى کند که فلانى ، دیشب در مسجد، تا صبح مشغول راز و نیاز بود و نماز نافله به جا مى آورد این مقدس مآب بیچاره ، به همین خیال ، حتى شب را هم به منزل نرفت و تا صبح مشغول نماز و راز بود. صبح که هوا روشن شد، وقتى که خواست از مسجد خارج شود، دید سگى نحیف و ضعیف از گوشه شبستان آمد و از در بیرون رفت . یک باره فهمید که همه آن خش خش ها، از این سگ بوده که از سرماى شب ، به داخل مسجد پناه آورده است و همه نماز نافله ها و گریه ها و اشک هاى جناب مقدس هم به جاى تقربا الى الله ، تقربا الى الکلب بوده است .

دعاى حضرت ابراهیم (ع (

رب اجعلنى مقیم الصلوة و من ذریتى ربنا و تقبل دعاء # ربنا اغفرلى و لوالدى و للمؤ منین یوم یقوم الحساب ؛  اى پروردگار من ! مرا و فرزندان مرا بر پاى دارندگان نماز گردان ، اى پروردگارما! دعاى مرا بپذیر، اى پروردگار ما مرا و پدرم و مادرم و همه مؤ منان را در روز حساببیامرز.

بهترین عبادت ذکر لا اله الا الله

رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: نه من کلمه اى چون لا اله الا الله گفته ام و نه کسانى که پیش از من بوده اند. و نیز فرمود: بهترین عبادت ، گفتن لا اله الا الله است .

استغفار واقعى

شخصى در حضور وصى از خداوند طلب غفران نموده ، مى گوید: استغفر الله ، امیر مؤ منان در پاسخ مى فرماید: مادرت به عزایت بنشیند! آیا مى دانى که استغفار چیست ؟ استغفار، مقام والا مرتبگان است . استغفار نامى است که آن را شش معنا (و شرط) است : اول : پشیمانى بر گذشته . دوم : تصمیم بر آن که تا ابد گرد گناه نآیى . سوم : آن که حقوق خلایق را بدانان باز دهى ؛ چنانکه خداوند را ملاقات کنى بدون آن که حقى بر گردنت باشد. چهارم : آن که هر عمل واجبى که ضایع کرده اى قضا و حقش را ادا کنى . پنجم : گوشتى که از حرام بر بدنت روییده ، با سختى ناراحتى بر گناهانت آب کنى ؛ چنانکه پوستت به استخوان رسد و گوشتى تازه روید. ششم : به بدنت درد عبادت و طاعت رسانى ؛ همچنانکه شیرینى گناه بدان رسانیده اى ؛ پس چون چنین کردى ، حال بگو استغفرالله !

توبه پیرى کهنسال

در اواخر کتاب کشکول شیخ بهایى است . در حدیث است که چون پیرى کهنسال توبه کند، ملایک گویند: حال که حواست به سستى و ناتوانى رسیده و نفست به سردى گراییده (توبه مى کنى )؟!

بیدارى براى نماز شب

امام صادق علیه السلام فرمود: روزى رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم از حارثة بن مالک بن نعمان انصارى پرسید: چگونه اى اى حارثة بن مالک ؟ حارثه عرض کرد: مؤ منى واقعى ، اى رسول خدا! حضرت صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: هر چیزى را حقیقت و نشانه اى است ؛ حال حقیقت و نشانه قول تو چیست ؟ گفت : اى رسول خدا! نفس خویش را از دنیا دور ساخته ام و شبم را به بیدارى مى گذرانم ، و روزم را به تشنگى سپرى مى نمایم . گویى عرش خداى را مى بینم که محاسبه و حساب مردم بر پا شده است . بهشتیان را مى نگرم که به زیارت یکدیگر مى روند، و فریاد و ناله دوزخیان را مى شنوم که در آتش اند. (چون سخن او بدین جا رسید) پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: تو بنده اى هستى که خداوند قلبش را نورانى گردانیده ؛ پس حال که بصیر و بینا گشته اى ، بر آن ، ثابت و استوار باش ! حارثه گفت : اى رسول خدا! براى من دعا نمایید تا در رکاب شما به شهادت رسم ! پس حضرت نیز چنین کرد و فرمود: خداوندا! شهادت را روزى اش ‍ گردان ! چند روز بعد، حارثه ، به فرمان رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم در جنگى شرکت جست جنگ شروع شد و او نفر هشتم و یا نهمى بود که به فیض شهادت نایل آمد. در روایتى دیگر که کلینى از ابوبصیر نقل مى کند، حارثه دهمین نفرى است که بعد از جعفر بن ابى طالب به شهادت مى رسد.

نوشتن حسنات و سیئات

زرارة از امام باقر یا امام صادق علیه السلام نقل مى کند: خداى تبارک و تعالى براى آدم در فرزندانش چنین مقرر فرمود که چون کسى هست به انجام کارى نیک بندد و آن را به انجام نرساند، یک حسنه برایش نوشته شود و چون آن را به انجام رساند، ده حسنه برایش نوشته شود، و چون کسى همت به انجام کارى زشت بندد و آن را انجام ندهد، چیزى بر او نوشته نشود، و اگر آن را به انجام رساند، تنها یک گناه بر او نوشته شود.

سفر هفتاد ساله به سوى جهنم

شیخ عارف محیى الدین عربى در باب شصتم فتوحات ، و صدر المتاءلهین در اسفار روایت نقل کرده اند که : روزى رسول خدا (ص ) با یارانى در مسجد نشسته بودند که آواز سهمگین فرو افتادن چیزى را شنیدند پس ترسیدند. رسول خدا (ص ) گفت : مى دانید آواز چیست ؟ گفتند: خدا و رسولش دانایند. رسول خدا (ص ) گفت : سنگى از بالاى جهنم هفتاد سال است که افتاده و اینک به قعر جهنم رسیده است و این آواز هولناک از سقوط آن سنگ برخاست . پس هنوز رسول خدا (ص ) از کلام خود فارغ نشده بود که از خانه منافقى صداى گریه اهل و عیالش بلند شد که آن منافق در آن وقت بمرد و هفتاد سال عمر او بود و رسول الله گفت : الله اکبر! سپس شیخ گوید که : علماى صحابه از این گفتار رسول خدا (ص ) دریافتند که این حجر آن منافق است و وى از آن روزى که آفریده شد به سوى جهنم مى رفت تا آن که عمرش به هفتاد رسید و چون بمرد در قعر جهنم قرار گرفت . خداوند فرمود: ان المنافقین فى الدرک الاءسفل من النار پس آن صدا را شنیدند تا عبرت بگیرند.

سه خصلت سودمند پس از مرگ

از امام صادق علیه السلام نقل شد: پس از مرگ ، آدمى را اجرى نرسد مگر به سه خصلت : (اول ) صدقه اى که در ایام حیات بنیان نهاده است و این صدقه ، پس از مرگش همچنان جارى باشد و (دوم ) سنتى که از خود بر جاى نهد و پس از مرگش همچنان بدان عمل شود، و (سه دیگر) فرزندى صالح از خود باقى گذارد که برایش استغفار کند.

بخیل بودن بر عمر

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم خطاب به ابوذر در روایتى مى فرماید: بر عمر خویش ، بیش از درهم و دینارت بخیل باش !

اشتیاق بهشت به سلمان فارسى

رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: ان الجنة لا عشق لسلمان من سلمان للجنة ؛ به درستى که عشق بهشت به سلمان ، از عشق سلمان به بهشت بیشتر است .


 
 
لا جبر و لا تفویض و لکن امر بین امرین .
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٥۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ دی ۱۳۸۸
 

بسم الله الرحمن الرحیم 
قال الصادق علیه السلام :
لا جبر و لا تفویض و لکن امر بین امرین .

نه جبر است و نه تفویض ، بلکه چیزى میان این دو است . اصول کافى ، ج 1، ص 160
جبر و تفویض و اختیار 
الف - معناى لغوى جبر: 
جبر در لغت به معناى واداشتن کسى به کارى با زور است ، و مجبور یعنى کسى که با زور به کارى وادار شده است .
ب - جبر در اصطلاح علماى عقاید اسلامى : 
جبر در این اصطلاح یعنى : خداى متعال بندگانش را بر آنچه مى کنند مجبور کرده است ؛ در کار نیک باشد یا بد، زشت باشد یا زیبا، بگونه اى که بنده در این باره اراده و اختیار ترک فعل و سرپیچى از آن را ندارد.
پیروان
جبر را عقیده بر آن است که ، هر چه براى انسان پدید آید همان سرنوشت از پیش تعیین شده اوست . انسان را آنجا که باید مى برند، او
اختیارى ندارد. این سخن ، سخن اشاعره است .
ج - معناى لغوى تفویض : 
تفویض در لغت به معناى واگذار کردن و اختیار دادن است .
د - تفویض در اصطلاح علماى عقاید اسلامى : 
تفویض در این اصطلاح یعنى : خداوند متعال کارهاى بندگان را به خود آنان واگذار کرده است . هر چه بخواهند آزاد و رها و مستقل انجام مى دهند و خداوند قدرتى بر افعال آنان ندارد. این سخن ، سخن متعزله است .
ه - معناى لغوى اختیار: 
اختیار در لغت به معناى حق انتخاب و گزینش است . برگزیدن و پسندیدن و آزاد بودن در انتخاب را، اختیار گویند.
و - اختیار در اصطلاح علماى عقاید اسلامى : 
خداى متعال بندگانش را به وسیله انبیا و رسولان خود بر برخى از کارها مکلف و از برخى نهى فرموده است . خداوند پس از آنکه قدرت و اراده انجام کار و ترک آن را به بندگانش بخشیده و براى آنان در آنچه مى کنند، حق انتخاب و گزینش قرار داده ، و هیچ کس را در این راه مجبور نکرده ، از آنان خواسته است تا در آنچه که به آن فرمان داده یا از آن باز داشته ، او را اطاعت نمایند. استدلال بر این موضوع - به یارى خدا - در بحث آینده مى آید.
قضا و قدر و معناى آنها 
ماده قضا و قدر در معانى متعددى استعمال شده که آنچه مربوط به این بحث مى آوریم :
الف - برخى معانى ماده قضا: 
1 - قضا به معناى داورى میان دو طرف درگیر، مانند:
ان ربک یقضى بینهم یوم القیامه فى ما کانوا فیه یختلون
پروردگار تو روز قیامت ، در آنچه اختلاف مى کردند، میان آنان داورى مى کنند.
2 -
قضا به معناى آگاه کردن ، مانند سخن خداى متعال در داستان لوط و آگاه کردن او از سرانجام قومش که مى فرماید:
و قضینا الیه ذلک الامر ان دابر هولاء مقطوع مصبحین
ما لوط را از این موضوع آگاه کردیم که صبحگاهان ، همه آنان ریشه کن خواهند شد.
3 -
قضا به معناى واجب کردن و فرمان دادن ، مانند:
و قضى ربک ان الا تعبدوا الا ایاه
پروردگار تو فرمان داده که جز او را نپرستید.

4 - قضا به معناى اراده و تقدیر، مانند:
و اذا قضى امرا فانما یقول له کن فیکون
و هرگاه چیزى را
اراده کند، تنها مى گوید: موجود باش ! و مى شود.

هو الذى خلقکم من طین ثم قضى اجلا
او خداوندى است که شما را از گل آفرید، سپس (براى او) مدتى
مقدر فرمود.یعنى براى زنده بودن انسان اندازه و مقدار معینى قرار داد.
ب - برخى معانى ماده قدر: 
1 - قدر یعنى قدرت یافت ، توان اقدام پیدا کرد، قادر یعنى توانا و قدیر یعنى توانمند، خداى متعال در سوره یس (81) مى فرماید:
او لیس الذى خلق السموات و الارض بقادر على ان یخلق مثلهم
آیا کسى که آسمانها و زمین را آفرید،
قادر نیست همانند آنها را بیافریند؟
و در سوره بقره (20) مى فرماید:
و لو شاء الله لذهب بسمعهم و ابصارهم ان الله على کل شى ء قدیر
و اگر خدا بخواهد، گوش و چشم آنان را از بین مى برد، زیرا خداوند بر هر چیز
توانمند است .
یعنى خداوند بر انجام هر کارى به هر گونه که حکمتش اقتضاء کند قدرت دارد.
2 -
قدر یعنى در تنگنا قرار داد، قدر الرزق علیه و یقدر یعنى او را در تنگناى معیشت قرار داده و مى دهد. خداوند در سوره سبا (36) مى فرماید:
قل ان ربى یبسط الرزق لمن یشاء و یقدر
بگو: پروردگار من روزى را براى هر کس بخواهد وسعت داده یا
تنگ مى کند.
3 -
قدر یعنى تدبیر و اندازه کرد، قدر الله الامر بقدره یعنى خداوند آن را تدبیر کرد یا خواستار وقوع آن شد، چنان که در سوره قمر (12) مى فرماید:
و فجرنا الارض عیونا فالتقى الماء على امر قد قدر
و زمین را شکافتیم و چشمه هایى بیرون فرستادیم ؛ و این دو آب (= باران و چشمه )
به اندازه اى که تدبیر و خواسته شده بود با هم در آمیختند.
ج - معناى قدر: 
1 - قدر یعنى حکم کرد، فرمان داد، قدر الله الامر یعنى خداوند حکم و فرمان داد که کار، اینگونه باشد. چنانکه در سوره نمل (57) درباره زن لواط مى فرماید:
فانجیناه و اهله الا امراته قدرناها من الغابرین
ما او (= لوط) و خانواده اش را نجات دادیم ، جز زنش که فرمودیم : او از بازماندگان باشد.
یعنى حکم و فرمان ما این بود که آن زن از هلاک شدگان باشد.
2 -
قدر یعنى مدارا نمود، درنگ کرد، قدر فى الامر یعنى در انجام کار درنگ کرد و با آن مدارا نمود. چنانکه خداى متعال در سوره سبا (11) به داود - علیه السلام - مى فرماید:
ان اعمل سابعات و قدر فى السرد
زره هاى کامل و فراخ بساز و در بافتن آنها با تامل و مدارا عمل کن .
یعنى در ساختن زره عجله مکن بلکه با دقت و زمان کافى اقدام کن تا نتیجه کارت محکم و استوار باشد.
د - معناى قدر: 
1 - قدر به معناى کمیت و مقدار و اندازه ، چنانکه در سوره حجر (21) مى فرماید:
و ان من شى ء الا عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم
هر چه هست خزاین آن نزد ماست ، و ما جز به مقدار و اندازه معین آن را نازل نمى کنیم .
2 -
قدر به معناى زمان و مکان ، چنانکه در سوره مرسلات (20 - 22) مى فرماید:
الم نخلقکم من ماء مهیمن O فجعلناه فى قرار مکین O الى قدر معلوم
آیا شما را از آبى پست نیافریدیم
O سپس آن را در قرارگاه محفوظ و آماده قرار دادیم O تا زمانى معین و معلوم ؟!
3 -
قدر به معناى حکم قطعى و نافذ، قدر الله یعنى حکم نافذ و قطعى و محکم خدا، چنانکه در سوره احزاب (38) مى فرماید:
سنه الله فى الدین خلوا من قبل و کان امرالله قدرا مقدورا
این سنت الهى ، در پیشینیان نیز جارى بوده ، و فرمان خدا
قطعى و نافذ و شدنى است .
مولف گوید. شاید تعدد معناى ماده
قضا و قدر و نسبت آن به خداى متعال باعث شده تا برخى از مسلمانان به اشتباه افتاده و چنان پندارند که معناى قضا و قدر در قرآن و حدیث این است که ، انسان در زندگى خویش هر چه را مى کند، نیک یا بد، بر اساس قضا و قدر و سرنوشتى است که خداوند، پیش از آفرینش او، برایش مقرر داشته است ! چنانکه در روایات ما واژه قدرى ، به جبرى و تفویضى هر دو اطلاق شده است .
و بنا بر چنین اطلاقى ، واژه
قدر نامى است براى شى ء و ضد آن ، مانند واژه قرء که نامى است براى حیض و پاکى هر دو.
در پایان ، از بیان اقوال
قدرى ها و پاسخ آن براى پرهیز از طول بحث در مى گذریم و تنها به آوردن احادیثى که پاسخ این اقوال را در آن یافته ایم بسنده مى کنیم تا - به یارى خدا - علاوه بر پاسخ ، توضیح و شرح موضوع نیز باشد.
روایاتى از امامان اهل بیت علیهم السلام در قضا و قدر 
روایت اول : 
1 - روایت نخست را از اولین امام از امامان اهل بیت علیهم السلام ، امام على بن ابى طالب - علیه السلام - مى آوریم :
صدوق در کتاب توحید با سند خود تا امام حسن - علیه السلام - و ابن عساکر در تاریخ با سند خود تا ابن عباس روایت کنند که : (عبارت از صدوق است )
دخل رجل من اهل العراق على امیرالمؤ منین - علیه السلام - فقال اخبرنا عن خروجنا الى اهل الشام ابقضاء من الله و قدر؟ فقال له امیرالمؤ منین علیه السلام : اجل یا شیخ ، فوالله ما علوتم تلعه و لا هبطتم بطن واد الا بقضاء من الله و قدر، فقال الشیخ : عند الله احتسب عنائى یا امیرالمؤ منین ! فقال علیه السلام : مهلا یا شیخ ! لعلک تظن قضاء حتما و قدرا لازما! لو کان کذلک البطل الثواب و العقاب و الامر و النهى و الزجر، و لسقط معنى الوعید و الوعد، و لم یکن على مسى ء لائمه و لا لمحسن محمده . و لکان المحسن اولى باللائمه من المدنب ، و المذنب اولى بالاحسان من المحسین ، تلک مقاله عبده الاوثان و خصماء الرحمان و قدریه هذه الامه و مجوسها، یا شیخ ! ان الله عز و جل کلف تخییرا. و نهى تحذیرا، و اعطى على القلیل کثیرا و لم یعض مغلوبا، و لم یطع مکرها، و لم یخلق السموات و الارض و ما بینهما باطلا ذلک ظن الذین کفروا فویل للذین کفروا من النار
مردى عراقى بر امیر مومنان - علیه السلام - وارد شد و گفت : آیا خروج ما بر شامیان به
قضا و قدر الهى است ؟ امام به او فرمود: آرى اى شیخ ! به خدا سوگند از هیچ بلندى بالا نرفتید و در هیچ پستى فرود نیامدید مگر به قضا و قدرى از خداوند! آن مرد گفت : امیدوارم رنج من نزد خدا به حساب آید! .

امام - علیه السلام - به او فرمود: آهسته برو اى شیخ ! شاید پنداشتى قضاى حتمى و قدر قطعى را مى گویم ! اگر جنین باشد که ثواب و عقاب و امر و نهى و پیشگیرى باطل شده ، و ترساندن و مژده دادن بى معنى است ، نه ملامتى بر گناهکار بجاست و نه ستایشى از نیکوکار رواست ، بلکه نیکوکار به ملامت سزاوارتر از بدکار بوده و گناهکار به نیکى شایسته تر از نیک رفتار است .

 این ، گفتار بت پرستان و دشمنان خداى رحمان و قدرى مسلکان و مجوسان این امت است ! اى شیخ ! خداى عز و جل بندگان را مکلف ساخت تا به اختیار خود عمل کنند و آنان را نهى کرد تا خو باز ایستند، و بر کار اندک پاداش بسیار دهد، شکست خورده نافرمانى نشده ، و ناخواسته اطاعت نگردیده ، او آسمانها و زمین و موجودات میان آن دو را به باطل نیافریده ، این گمان کسانى است که کافر شدند، پس واى بر کسانى که کافر شدند از عذاب آتش .
راوى گوید: آن شیخ برخاست و سرود:

انت الامام الذى نرجوا بطاعته

 

یوم النجاه من الرحمن غفرانا

 

اوضحت من دیننا ما کان ملتبسا

 

جزاک ربک عنا فیه احسانا

 

فلیس معذره فى فعل فاحشه

 

قد کنت راکبها فسقا و عصیانا

 

تو همان امام حقى که به یمن طاعت او

 

به قیامت آرزویم کرم خدات باشد

 

تو زدین ما به یک دم همه شبهه را زدودى

 

مگر از خدات خواهم که بر او جزات باشد

 

پس از این بیان روشن نسزد گناه بر من

 

که نه معذرت توانم نه مرا نجات باشد

 

روایت دوم : 
روایت دوم را از ششمین امام از امامان اهل بیت فف ، امام ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق - علیه السلام - مى آوریم که فرموده :
ان الناس فى القدرعلى ثلاثه اوجه : رجل زعم ان الله عز و جل اجبر الناس على المعاصى فهذا قد ظلم الله فى حکمه فهو کافر، و رجل یزعم ان الامر مفوض الیهم فهذا قد اوهن الله فى سلطانه فهو کافر. و رجل یزعم ان الله کلف العباد ما یطیقون و لم یکلفهم ما لا یطیقون و اذا احسن حمد الله و اذا اساء استغفر الله فهذا مسلم بالغ .
مردم درباره
قدر بر سه راه رفته اند:
1 - کسى که عقیده دارد خداى عزوجل مردم را بر گناهان مجبور کرده است ، او درباره فرمان بازدارنده الهى به خدا ستم کرده ، پس او کافر است .
2 - کسى که معتقد است همه کارها به مردم واگذار شده ، او خدا را در قدرت و سلطنت خویش ضعیف و ناتوان پنداشته ، پس او (نیز) کافر است .
3 - کسى که عقیده دارد خداوند بندگان را به آنچه مى توانند مکلف کرده ، و آنچه را در توانشان نیست از آنان نخواسته است ، او هرگاه کار نیکى انجام دهد خدا را سپاس گوید و اگر کار بدى از او سرزند از خدا آمرزش ‍ مى خواهد، این همان مسلمان (به حق ) رسیده است .
روایت سوم : 
روایت سوم از هشتمین امام از ائمه اهل بیت علیهم السلام ، امام على بن موسى الرضا - علیه السلام - است که فرموده :
1 - ان الله عز و جل لم یطع باکراه ، و لم یعص بغلبه و لم یهمل العباد فى ملکه ، هو المالک لما ملکهم و القادر على ما اقدرهم علیه فان انتمر العباد بطاعته لم یکن الله منها صادا، و لا منها مانعا، و ان انتمروا بمعصیه فشاء ان یحول بینهم و بین ذلک فعل و ان لم یحل و فعلوه فلیس هو الذى ادخلهم فیه .
خداى عزوجل از روى اجبار اطاعت نشده ، و از ضعف و شکست نافرمانى نگردیده ، و بندگان را در مملکت خویش بیهوده نگذاشته ، او بر همه آنچه که در اختیارشان نهاده مالک ، و بر همه امورى که توانشان داده توانمند است . اگر بندگان در پى طاعتش باشند خداوند راه آنان را نمى بندد و از اطاعت بازشان نمى دارد، و اگر به دنبال نافرمانى اش باشند و او بخواهد میان آنان و گناه فاصله شود، خواهد کرد، و اگر مانع از گناه نشد و آنان انجامش دادند، او نیست که آنان را در آن راه انداخته است .
یعنى : انسانى که خدا را پیروى مى کند مجبور بر این پیروى نیست ، و انسانى که خدا را نافرمانى مى کند بر اراده و خواست خدا چیره نشده بلکه این خود خداست که مى خواهد بنده در کارش مختار و آزاد باشد.
2 -
یا ابن آدم بمشیئتى کنت انت الذى تشاء النفسک ما تشاء. و بقوتى ادیت الى فرائضى ، و بنعمتى قویت على معصیتى ، جعلتک سمیعا بصیرا قویا، ما اصابک من حسنه فمن الله و ما اصابک من سیئه فمن نفسک .
اى فرزند آدم ! با خواست من است که تو گزینشگر شده و هر چه را بخواهى براى خود اختیار مى کنى ، و با نیروى من است که واجباتم را بجا مى آورى ، و با نعمتهاى من است که بر نافرمانى ام توانمند شده اى ، من تو را شنوا و بینا و توانا ساختم ، (پس این را بدان که ) هر چه از نیکویى به تو مى رسد از خداست ، و هر چه از بدى به تو رسید از خودت مى باشد.
و در روایت دیگرى آمده است :
عملت بالمعاصى بقوتى التى جعلتها فیک ، با نیرویى که در تو نهاده بودم به گناهان اقدام کردى .

روایت چهارم : 
از امام صادق - علیه السلام - روایت است که فرمود:
1 -
لا جبر و لا تفویض و لکن امر بین امرین ، قال فلت : و ما امر بین امرین ؟ قال علیه السلام : مثل ذلک رجل رایته على معصیه فنهیته فلم ینته فترکه ففعل تلک المعصیه ، فلیس حیث لم یقبل منک فترکه کنت انت الذى امرته بالمعصیته .
نه جبر است و نه تفویض ، بلکه چیزى میان این دو است . راوى گوید گفتم : چیزى میان این دو یعنى چه ؟ فرمود: مثال آن ، مثال کسى است که در حال گناه است و تو او را نهى مى کنى و او نمى پذیرد. پس از آن رهایش مى کنى و او آن گناه را انجام مى دهد، پس چنان نیست که چون از تو نپذیرفت و تو به حال خود رهایش کردى ، این تو بوده اى که به گناه فرمانش دادى !
2 -
ما استصعت ان تلوم العبد علیه فهو منه و ما لم تستطع ان تلوم العبد علیه فهو من فعل الله ، یقول الله للعبد: لم عصیت ؟ لم فسقت ؟ لم شربت الخمر؟ لم زنیت ؟ فهذا فعل العبد، و لا یقول له لم مرضت ؟ لم قصرت ؟ لم ابیضضت ؟ لم اسوددت ؟ لانه من فعل الله تعالى .
هر کارى را که بتوانى بنده را بر آن سرزنش کنى ، از آن اوست ، و هر چه را که نتوانى بنده را بر آن سرزنش نمایى ، از آن خداست . خداوند به بنده اش ‍ مى فرماید: چرا سرکشى کردى ؟ چرا نافرمانى نمودى ؟ چرا شراب خوردى ؟ چرا زنا کردى ؟ اینها کار بنده است . خداوند از بنده اش نمى پرسد: چرا مریض شدى ؟ چرا قدت کوتاه است ؟ چرا سفید رنگى ؟ چرا سیاه رویى ؟ زیرا اینها کار خداوند است .

شرح روایات : 
جبر و تفویض دو طرف دارد:
1 - طرفى که به خدا و صفات خدا باز مى گردد.
2 - طرفى که به انسان و صفات او مربوط مى شود.
آنچه از
جبر و تفویض به خدا و صفات خدا مربوط است ، سزاوار آن است که آن را از خدا و انبیاى خدا و اوصیاى ایشان بگیریم . و آنچه به انسان و صفات و افعال او مربوط مى شود همین مقدار که مى گوییم : من این کار را مى کنم ، و من آن کار را نمى کنم ، کافى است تا بدانیم که هر چه مى کنیم به اختیار خویش است . در بحثهاى گذشته نیز دانستیم که سیر زندگى انسان با سیر ذره و اتم و سیارات و کهکشانها و دیگر مسخرات به فرمان خدا، در حرکات و نتایج ، یکسان نیست . این از یک طرف ، از طرف دیگر ، خداوند انسان را به حال خود رها نکرده و او را به خود واگذار ننموده تا هر چه را بخواهد، همان گونه که دوست دارد و هواى نفس او فرمانش مى دهد، همان را انجام دهد، بلکه خداوند بوسیله انبیاى خود راهنمایى اش کرده : هم راه ایمان قلبى به حق را به او نشان داده ، و هم روش عمل شایسته سودمند جسمانى را به او نموده و هم از اعمال زیانبار آگاهش ساخته است . او اگر از هدایت خدا پیروى کند و یک گام در صراط مستقیم الهى پیش رود، خداوند دستش را گرفته و ده گام جلوترش مى برد، سپس به خاطر آثار عملش در دنیا و آخرت هفتصد برابر پاداشش مى دهد، و خداوند به مقتضاى حکمت و سنت خویش براى هر کس بخواهد مى افزاید.
ما، در کتاب عقاید اسلام مثالى زدیم و گفتیم : خداوند این دنیا را همانند مهمانسرایى از نوع
سلف سرویس براى مومن و کافر هر دو آماده کرده است ،
چنان که در سوره اسراء (20) مى فرماید:
کلا نمد هولاء و هولاء من عطاء ربک و ما کان عطاء ربک محظورا
هر دو گروه ، اینان و آنان را، از عطاى پروردگارت افزون مى دهیم ، زیرا عطاى پروردگارت هرگز از کسى دریغ نشده است .
راستى را که اگر امداد الهى نبود، و بندگان خدا توان جسمى و فکرى خویش و امکانات آماده و مسخر این عالم را از خداى سبحان نداشتند، نه مومن ره یافته مى توانست عمل صالح و شایسته انجام دهد، و نه کافر گمراه توان اقدام زیانبار فاسد را داشت ، راستى اگر خداوند یک لحظه عطاى خود را از انسان سلب کند، حتى اگر جزء کوچکى از آن باشد: بینایى ، سلامت ، عقل و اندیشه و... چه مى تواند بکند؟ بنابراین ، انسان هر چه مى کند به اختیار خود و به وسیله ابزارى است که خداوند به او بخشیده است .
پس ، انسان در انتخاب مختار و در اکتساب وامدار است .
آرى ، انسان در این عالم خودکار محض نیست ، همان گونه که مجبور صرف هم نیست . نه همه کارها به او واگذار شده و نه بر کارى (که انتخاب مى کند) مجبور است ، بلکه امرى است میان دو امر (= امر بین امرین )، و این همان مشیت خدا و سنت و قانون او درباره افعال بندگان است .
و لن تجد لسنه الله تبدیلا و هرگز در سنت الهى تغییر و تبدیلى نیابى !
چند پرسش و پاسخ : 
در این بخش پرسشهاى چهارگانه زیر مى آید:
1 - چگونه انسان در آنچه مى کند مختار است ، با آنکه شیطان بر او چیرگى دارد و در حالى که دیده نمى شود به اغواى آدمى پرداخته و در قلب او وسوسه مى کند و به کار شرش فرا مى خواند؟
2 - انسان در محیط فاسد نیز این چنین است ، او که جز فساد و شر چیزى نمى بیند چگونه به اختیار خود عمل مى کند؟
3 - انسانى که دعوت پیامبران به او نرسیده و در نقاط دور دست سکونت دارد چه باید بکند؟
4 - گناه
زنازاده چیست ؟ چرا او به خاطر رفتار دیگران دوستدار شر مى شود و شرارت مى کند؟
پاسخ پرسشهاى 1 و 2:
پاسخ این دو پرسش را در آنچه در بحث
میثاق در ابتداى کتاب ((عقاید اسلام در قرآن کریم آوردیم بجویید، 

 در آنجا گفتیم که خداى متعال حجت را بر انسان تمام کرده ، و با ودیعت نهادن غریزه بحث و کاوش از سبب پدیده ها که او را به سبب ساز اصلى مى رساند، راه عذر او را بسته است ، و براى همین است که در سوره اعراف (172) درباره میثاق الهى مى فرماید: ان تقولوا یوم القیامه انا کنا عن هذا غافلین تا روز قیامت نگویید: ما از این (= پیمان ) ناآگاه بودیم .
انسان همان گونه که در هر حالى از غریزه گرسنگى غافل نمى شود تا اندرون خود را از طعام پرکند، همچنین از غریزه معرفت خواهى نیز غافل نمى گردد تا سبب ساز حقیقى را بشناسد.
پاسخ پرسش سوم :
در پاسخ به این پرسش مى گوییم : خداى سبحان فرموده :
لا یکلف الله الا ما وسعها خداوند هیچ کس را به جز به مقدار توانش تکلیف نمى کند.
پاسخ پرسش چهارم :
زنازاده نیز، مجبور بر انجام کار شر نیست ، آنچه که هست این است که حالت روحى مرد و زن زناکار در حال ارتکاب زنا بگونه اى است که چون خود را نسبت به قوانین جامعه خائن مى بینند، و مى دانند که جامعه کار آنان را آلوده و کثیف مى داند و اگر بر رفتارشان آگاه شود و آنان را در حال ارتکاب این پستى ببیند با آنان دشمنى کرده و مطرودشان مى دارد، و همه نیکان و پاکان و صاحبان اخلاق کریمه از چنین کارى بیزارى مى جویند، این حالت روحى و کابوس درونى بر نطفه اثر مى گذارد و از راه وراثت به محصول این نطفه منتقل مى گردد و او شر دوست پرورش مى یابد و با نیکان و معروفان جامعه به ستیز مى پردازد. نمونه بارز این سیرت زیاد بن ابیه و فرزندش ‍ ابن زیاد بودند که در دوران حکومتشان در عراق همه آنچه را که نباید مى کردند، کردند؛ بویژه ابن زیاد که به دستور او پس از شهادت امام حسین - علیه السلام - جسم شریف آن حضرت و یاران پاکش را مثله کردند، و سرهاى ایشان را در شهرها گرداندند، و حرم رسول الله را اسیرانه به کوفه و شام روانه کردند، و دیگر کارها که به دستور او انجام شد، و این در حالى بود که پس از شهادت امام حسین - علیه السلام - هیچ فرد دیگرى نمانده بود تا در برابر حکومت آنان مقاومت نماید، و هیچ گونه توجیهى براى اینگونه کارهاى او وجود نداشت ، جز اینکه او دوستدار شر بود و مى خواست شوکت و عظمت شریف ترین خانواده عرب و اسلام را در هم بشکند، و آنان را بى اعتبار نماید، او فطرتا شر دوست و دشمن نیکویى بود و با کریمان و شریفان جامعه سر ستیز داشت .
بنابراین ، (درست است و مى پذیریم که ) شر دوستى و نیک ستیزى و آزار نیکان و پاکان جامعه در زنازاده - بر خلاف حلال زاده - (شبه ) فطرى است ، ولى با وجود همه اینها، هیچیک از آن دو بر کارهاى خیر و شرى که مى کنند یا نمى کنند مجبور نیستند، مثال آن دو، مثال جوان تنومند رسیده و پیرمرد ناتوان خمیده است ، اولى عرق در شهوت جسمانى و دوستدار وصول به خواهش نفسانى و دومى ، فاقد نیروى جوانى و تارک شهوت جسمانى است ! روشن است که در چنین حالى که پیرمرد خمیده نمى تواند زنا کند و جوان رسیده در اوج توان جنسى است ، این جوان مجبور بر زنا کردن نیست تا اگر چنین گناه زشتى را مرتکب شد معذور باشد، بلکه اگر زمینه زنا برایش فراهم شد و او
خاف مقام ربه از مقام پروردگارش ‍ ترسید و نهى النفس عن الهوى و نفس خویش را از خواسته نابجایش ‍ باز داشت فان الجنه هى الماوى یقینا جایگاه او بهشت است .
بدین گونه ، هر یک از ابعاد زندگى انسان را که بررسى کرده و در آن بیندیشیم ، او را در کارهائى که انجام مى دهد صاحب اختیار مى یابیم ، مگر آنچه از روى غفلت و عدم آگاهى باشد که آن هم آثار اخروى ندارد.
والحمد لله رب العالمین

 نقل از کتاب مرحوم علامه سید مرتضى عسکرى


 
 
هفت آرزوی بزرگ جبرائیل
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٤٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ دی ۱۳۸۸
 

پیامبراکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) به على(علیه السلام)فرمود: اى على جبرئیل به من گفت: آرزو داشتم بخاطر انجام هفت کار از جنس بشر باشم تا بتوانم آنها را انجام دهم.

1ـ در نماز جماعت شرکت کردن.

2ـ همنشینى با علما.

3ـ اصلاح و آشتى برقرار کردن بین دو نفر که با هم قهر هستند.

4ـ محبت و نوازش نمودن نسبت به یتیمان.

5ـ عیادت مریض نمودن.

6ـ تشییع جنازه کردن.

7ـ در موسم حجّ به حاجیان در مکه آب دادن.

بعد پیامبراکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) به على(علیه السلام) مى فرماید: یا على در انجام این امور جدّى و کوشا باش.

از این رو بنده به اهمیت این امور که فوق العاده مورد توجه است واقف شده در صدد برآمدم که تا حد توانائى براى هر یک از موارد این حدیث که آرزوى جبرئیل است شرح و نفسیرى از متن روایات اهل بیت بیاورم و به حمدالله موفق شدم پس از دو سال در سفر و حضر شرح و تفسیر این حدیث را به اتمام رسانم و نام آن را هم «آرزوى جبرئیل» گذاشتم تا همانگونه که تیتر این کلمه توجه مرا به خود جلب کرد. این نام هم توجه دیگران را به خود جلب کند.

به امید اینکه این مجموعه مورد توجه و استفاده علاقمندان مکتب اهلبیت قرار گیرد و براى همگان سازنده و آگاهى بخش باشد.

بخش اوّل : شرکت در نماز جماعت

همانگونه که در مقدمه یادآور شدیم این مجموعه شرح و تفسیر یک حدیث نبوى است که حاوى هفت خصلت است و جبرئیل براى داشتن آن آرزوى بشر بودن مى کند.

لیکن آنچه که در این حدیث حائز اهمیت است توجه جبرئیل به خصلتهاى هفتگانه مذکور است که براى آدمیان به خصوص مؤمنین میّسر است ولى فرشته ها از دارا بودن آن محرومند.

و نیز این نتیجه به دست مى آید که هر یک از کارها و خصلتهاى یاد شده از نظر ثواب و ارزش بالاتر از عبادت فرشتگان است. که براى روشن شدن مطلب به ذکر تک تک آن به طور تفصیل اشاره مى کنیم. 

اولین آرزوى جبرئیل

نخستین آرزوى جبرئیل شرکت درنماز جماعت است که در روایات اسلامى به قدرى مورد تأکید قرار گرفته که واقعاً جاى آن دارد که جبرئیل از این جهت آرزوى بشر بودن را بنماید. چنانکه در جاى خود بدان اشاره خواهد شد.

اما قبل از اینکه وارد بحث نماز جماعت شویم بهتر است که قدرى درباره خود نماز و اهمیت آن از جهات گوناگون صحبت کنیم تا بدین مناسبت از نماز بحث کاملى کرده باشیم.

ابتدا درباره فلسفه نماز، بعد اهمیت آن از جهت اوّل وقت و عقوبت ترک آن، سپس در اهمیت نماز جماعت سخن را آغاز مى کنیم.

فلسفه نماز

نخست از فلسفه نماز شروع مى کنیم، زیرا انسان طبعاً کنجکاو و خواهان فلسفه و علل احکام است پس چه بهتر که فلسفه این عبادت بزرگ را بدانیم و حقیقت آن را نیز از زبان معصومین از اهل بیت(علیهم السلام)جویا شویم.

1ـ محمد بن سنان از امام هشتم على بن موسى الرّضا(علیه السلام)روایت مى کند که حضرت در جواب مسائلى که از او پرسیده بودند از جمله علت نماز فرمود:

بدرستى که (فلسفه و علت) نماز، عبارت است از اقرار و اعتراف نمازگزار به ربوبیّت خداوند متعال و شریک و مانند قرار ندادن براى او و ایستادن در مقابل خداوند از روى ذلت و نهایت تواضع، و طلب آمرزش کردن از گناهان گذشته و نهادن صورت بر روى زمین در هر روز به جهت بزرگى و عظمت خداوند.

دیگر اینکه نماز باعث تداوم یاد خدا است در شبانه روز، تا اینکه بنده هیچگاه خالق و مدبّر خویش را فراموش نکند، و این یاد خدا و ایستادن عاجزانه در برابر او موجب ترک معصیت و مانع از هرگونه فساد مى گردد.(1)

2ـ از امام صادق(علیه السلام) روایت شده که فرمود: هنگامى که آدم(علیه السلام) از بهشت بیرون شد خط سیاهى در بدن او پدید آمد که سرتاپاى او را فرا گرفت، پس آدم بسیار گریست و محزون گردید بر آنچه ظاهر شده بود در او، پس جبرئیل به نزد او آمد و گفت براى چه گریه مى کنى؟ آدم جواب داد: بخاطر سیاهى که در بدنم پیدا شده جبرئیل گفت برخیز و نماز بخوان که الآن وقت نماز اول (یعنى نماز صبح) است. آدم چون نماز صبح را به جاى آورد سیاهى صورتش تا به سینه برطرف شد پس در وقت نماز دوم (ظهر) آمد و گفت اى آدم برخیز و نماز بگذار که الآن وقت نماز دوم است. چون نماز دوم را به جاى آورد سیاهى فرود آمد تا به نافش رسید. پس از آن در وقت نماز عصر آمد و گفت اى آدم برخیز و نماز بگذار که الآن وقت نماز سوم است. آدم نماز سوم را هم به جاى آورد سیاهى فرود آمد تا رسید به زانوهایش. آنگاه در وقت نماز چهارم (مغرب) آمد و گفت اى آدم برخیز و نماز بخوان که این هنگام وقت نماز چهارم است آدم برخاست و نماز مغرب را بجاى آورد. سیاهى آمد تا به پاهایش رسید. سپس در وقت نماز پنجم آمد و گفت اى آدم برخیز و نماز بگذار که الآن وقت نماز پنجم است. چون نماز پنجم را نیز به جاى آورد همه سیاهى از بدنش برطرف شد، پس آدم به حمد و سپاس خدا پرداخت.

سپس جبرئیل گفت اى آدم مَثَل فرزندان تو در این نماز مانند مَثَل تو است در این سیاهى، هر که از فرزندان تو در هر روز و شب پنج  نماز بخواند بیرون مى آید از گناهانش همچنانکه تو از این سیاهى  بیرون آمدى.(2) 

ترک نماز یا بزرگترین نشانه تکبر

در خطبه حضرت زهرا(علیها السلام) که در مسجد مدینه ایراد گردیده فلسفه نماز را تطهیر انسان از تکبر بیان داشته، مى فرماید:

«فجعل الله الایمان تطهیراً لکم من الشرک و الصّلاة تنزیهاً لکم عن الکبر...».

یعنى خداوند متعال ایمان (به مبدأ و معاد و پیامبران) را باعث پاکى انسان از شرک قرار داد و فریضه نماز را به جهت پاکى از تکبر مقرر فرمود.

بنابر این از دیدگان حضرت زهرا(علیها السلام) فلسفه نماز دور شدن انسان از صفت تکبر و خودخواهى است و اهمیت نماز از این شعر به خوبى روشن مى شود که شاعر مى گوید:

شیطان که رانده شد به جز از یک خطا نکرد *** خود را براى سجده آدم رضا نکرد

شیطان هزار مرتبه بهتر ز بى نماز *** آن سجده بهر آدم و این بر خدا نکرد

و همچنین در نهج البلاغه آمده که على(علیه السلام) فلسفه نماز را چنین بیان کرده:

«نماز را به پا دارید، و محافظت آن را بر عهده گیرید (زیاد به آن توجه کنید) و بسیار نماز بخوانید و به وسیله آن به خدا تقرّب جوئید، زیرا نماز به عنوان فریضه واجب در اوقات مختلف شبانه روز بر مؤمنان مقرّر شده است».

مگر جواب اهل جهنم را که در برابر این پرسش قرار مى گیرند که: «چه چیز شما را به جهنم کشانید؟» نشنیده اید که مى گویند: «ما از نمازگزاران نبودیم...».(3)

نماز گناهان را همچون برگهاى پائیزى مى ریزد و غل و زنجیرهاى معاصى را از گردنها مى گشاید.

پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) «نماز را به چشمه آب گرمى که بر در خانه کسى باشد و شبانه روزى پنج بار خود را در آن شستشو دهد تشبیه کرده است» که بدون تردید چرک و آلودگى در بدن چنین کسى باقى نخواهد ماند (خاصیت نماز نیز چنین است که با اداى آن در پنج وقت هیچگونه گناهى براى انسان باقى نخواهد ماند. کنایه از اینکه از هر نمازى تا نماز دیگر مصونیّتى از گناه براى انسان به وجود مى آید).

قدر نماز را آن کسانى مى دانند که زینتهاى دنیا و متاع اندک آن آنها را (فریب ندهد و) به خود مشغول نسازد و مال و اولادشان که نور چشمشان محسوب مى شود، آنها را از یاد خدا غافل نکند.

چنانکه در این باره خداوند متعال مى فرماید:

«مردانى هستند که تجارت و داد و ستد آنان را، از یاد خدا، و برپا داشتن نماز و پرداخت زکات باز نمى دارد.(4)

رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) بعد از بشارت به بهشت، خود را در مورد نماز به زحمت انداخته بود، زیرا خداوند به او فرموده بود: خانواده خویش را به نماز فرمان ده، و در اجراى آن شکیبا باش. زیرا آن حضرت پى در پى اهل بیت خود را به نماز امر مى کرد و خود نیز در انجام آن کوشا و مقاوم بود.(5) این بود قسمت کوتاهى از فلسفه نماز.

فضیلت و اهمیت نماز

اکنون که با فلسفه نماز آشنا شدیم و فهمیدیم که نماز بزرگترین عامل انسان سازى است ببینیم چگونه و به چه صورت باید انجام داد زیرا نماز هر چه با توجّه و اهمیّت بیشتر خوانده شود قطعاً اثر سازندگى آن بیشتر خواهد بود چرا که نماز مهمترین عاملى است که انسان را از زشتیها باز مى دارد(6) ولى اگر نمازى نتواند انسان را از زشتیها باز دارد قطعاً آن نماز، نماز واقعى نیست و نماز واقعى آن نمازى است که علاوه بر قرائت صحیح و لباس و مکان پاک و حلال، و خلوص نیّت، در اوّل وقت فضیلت آن ادا گردد که در این باره روایاتى چند از معصومین(علیهم السلام)رسیده که ما به قسمتى از آنها اشاره خواهیم کرد.

لیکن به جاست که در ابتداء، فضیلت و اهمیت خود نماز را مورد بررسى قرار دهیم سپس در اهمیت و فضیلت نماز اوّل وقت وارد شویم.

1ـ معاویة بن وهب مى گوید: از امام صادق(علیه السلام) سؤال کردم کدام عمل است که باعث تقرّب بنده به سوى خدا مى شود و نزد خدا (از هر عملى) محبوبتر است؟

فرمود: عملى را بعد از معرفت اصول دین، بهتر از نماز نمى دانم. آیا نمى دانى که بنده صالح (خدا) عیسى بن مریم(علیه السلام)گفت: خدا مرا وصیت کرده است به نماز و زکات تا مادامى که زنده هستم.

2ـ و باز در حدیث دیگرى از امام صادق(علیه السلام) روایت شده که فرمود: محبوبترین عملها نزد خداوند متعال نماز است که آخرین وصیت پیامبران است.

3ـ امام صادق(علیه السلام) از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت مى کند که فرمود: نماز نسبت به ایمان مانند عمود خیمه است نسبت به خیمه، یعنى همانطور که اگر عمود خیمه برپا باشد طنابها و میخهاى خیمه فایده دارد ولى اگر عمود خیمه شکسته شود آنها هیچ نفعى نخواهند داشت نماز هم بمنزله عمود خیمه دین است که اگر ناقص شود و یا بطور کلى از میان برود هیچ عملى فایده اى نخواهد داشت و با وجود نماز سایر اعمال به جا و با قبولى آن سایر اعمال نیز قبول خواهد شد.(7)

4ـ و باز در اهمیت نماز روایتى از امام باقر(علیه السلام) رسیده که فرمود: هرگاه یکى از شیعیان ما به نماز بایستد دور او را به عدد مخالفین از مذهب، فرشتگان احاطه مى کنند و در پشت سر او صف بسته براى نماز به او اقتدا مى نمایند و براى او دعا مى کنند تا از نماز فارغ شود(8)

5ـ پیامبر اکرم(علیه السلام) مى فرماید: کسى که رکوع و سجود و سایر واجبات نمازش را صحیح انجام دهد آن نماز بالا مى رود در حالیکه نورانى است و درخشندگى دارد و درهاى آسمان برایش باز مى شود و مى گوید: از من مواظبت کردى خدا تو را محافظت کند پس فرشتگان مى گویند صلوات و رحمت خداوند بر صاحب این نماز باد ـ ولى اگر واجبات نماز را درست انجام ندهد نماز بالا مى رود در حالى که تاریک است و درهاى آسمان بر او بسته مى شود و مى گوید: مرا ضایع ساختى خدا تو را ضایع کند و آن نماز بر صورتش زده مى شود.(9)

درباره فضیلت نماز همین چند روایت کافى است اکنون به اهمیت نماز اول وقت توجه فرمائید.

فضیلت نماز اوّل وقت

روایت وارده درباره لزوم مواظبت اوقات نماز و به جا آوردن آن در اوّل وقت بسیار است، و زیاد سفارش شده که نماز در اوّل وقت بجا آورده شود و بدون عذر از اوّل وقت تأخیر نیفتد، چنانکه پیشوایان ما در اوّل وقت نماز را به جاى مى آوردند تا جائیکه در سخت ترین حالات، نماز اوّل وقت را ترک نمى کردند.

على(علیه السلام) و نماز اوّل وقت در جنگ

در ارشاد القلوب مرویست که حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) در جنگ صفین یک روز مشغول جنگ بودند و در آن حال بین دو صف به آفتاب مى نگریستند، ابن عباس پرسید یا امیرالمؤمنین چرا به آفتاب مى نگرید؟ فرمود: مى خواهم زوال را (که اوّل وقت نماز ظهر است) بشناسم تا نماز بخوانم. ابن عباس گفت: آیا در این گیر و دار جنگ هنگام نماز خواندن است؟ آن حضرت فرمود: ما براى چه با این قوم مى جنگیم؟ جنگ ما با اینها براى این است که نماز به پا شود.(10)

ابن عباس مى گوید: آن حضرت هیچگاه نماز شب را ترک نفرمود حتى در لیلة الهریر (که سخت ترین شبهاى جنگ صفین بود).

امام حسین(علیه السلام) و نماز اوّل وقت در ظهر عاشورا

مرحوم مجلسى در جلد دهم بحار مى نویسد: روز عاشورا یکى از اصحاب امام حسین(علیه السلام)به نام ابوثمامه صیداوى هنگام ظهر خدمت سیدالشهداء(علیه السلام) عرض کرد: اى مولاى من حال که ما همگى سرانجام کشته مى شویم و وقت نماز هم داخل شده (پس چه خوب است که) نماز جماعت بخوانیم زیرا من یقین دارم که این آخرین نماز ما خواهد بود...

امام(علیه السلام) سر به سوى آسمان بلند کرد و فرمود: «ذکرت الصّلوة جعلک الله من المصلّین نعم هذا اوّل وقتها».

یعنى : اى ابوثمامة یاد نماز کردى (و ما را بیاد نماز انداختى) خدا تو را از نمازگزاران محسوب بدارد! اینک اول وقت نماز است.

آنگاه حضرت به ابوثمامة فرمود: اذان بگو خدا تو را رحمت کند. ابوثمامة از اذان فارغ شد، امام(علیه السلام) خطاب به عمر سعد فرمود: اى پسر سعد آیا فراموش کردى شرایع اسلام را، آیا دست از جنگ برنمى دارى تا نماز گزاریم آنگاه مشغول جنگ شویم؟

پس آن حضرت با اصحاب خود نماز خوف را به جاى آورد در حالى که زهیربن القین و سعید بن عبدالله حنفى مقابل آن حضرت ایستادند. و از هر طرف تیر با نیزه به آن حضرت مى رسید ولى این دو صحابى بزرگوار خود را سپر قرار داده تا اینکه سیزده تیر جداى از زخمهاى نیزه و شمشیر به بدن سعیدبن عبدالله وارد آمد و دیگر تاب ایستادن نیاورد ناگاه بر زمین افتاد و به شهادت رسید.(11)

و باز در حدیث دیگرى از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که فرمود: بشفاعت من نمى رسد کسى که نماز واجبى را پس از داخل شدن وقتش تأخیر بیاندازد تا وقت آن بگذرد.(12)

و نیز فرمود: تا وقتیکه شخص مواظب باشد و نمازهاى پنجگانه شبانه روزى را در وقت خود به جاى آورد شیطان از او ترسناک مى شود و نزدیکش نمى شود، و هرگاه آنها را ضایع ساخت شیطان بر او جرأت پیدا مى کند تا او را داخل در گناهان بزرگ کند.(3)

حضرت باقر(علیه السلام) مى فرماید: کسى که نماز واجب را در وقتش بخواند در حالى که حق آن را بشناسد و چیزى را بر آن مقدم ندارد خداوند برایش خلاصى از عذاب را مى نویسد (یعنى او را عذاب نمى کند) و کسى که نماز را در غیر وقت آن بخواند و کار دنیا را بر نماز مقدم بدارد، پس امر او با خدا است اگر خواست او را مى آمرزد و اگر خواست او را عذاب مى فرماید.(یعنى نجات قطعى برایش نیست).(14)

و نیز در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) روایت شده که فرمود: فضیلت نماز اوّل وقت، نسبت به آخر وقت براى مؤمن بهتر است از مال و اولاد  او.(15)

و باز در حدیث دیگرى مى فرماید:

براى هر نمازى دو وقت است: اوّل وقت و آخر وقت. و با فضیلت تر آن نماز اوّل وقت است. و وقت نماز صبح موقعى است که طلوع فجر ظاهر شود، تا اینکه به وسیله این روشنائى صبح، آسمان روشن شود، این مدّت، اوّل وقت فضیلت نماز صبح است. و سزاوار نیست که از این موقع عمداً تأخیر بیفتد، ولى براى کسى که مشغول کارى باشد و یا آنکه فراموش نماید و یا خواب بماند، بعد از وقت اشکال ندارد و اما وقت فضیلت مغرب موقعى است که خورشید پنهان شود و ستاره ها طلوع کنند. و نباید احدى اول وقت را رها کرده نماز را در آخر وقت بخواند مگر از روى عذر و یا علتى باشد.(16)

کلینى از زهرى روایت مى کند که گفت از عمرى (که یکى از نائبان خاص امام زمان(عج) بود) خواستم که مرا به آن حضرت برساند پس او مرا رسانید و آن سؤالهایى که داشتم خدمت آن حضرت عرضه داشت، حضرت هم یکایک آنها را جواب فرمود. سپس برخاست و داخل حجره خود گردید. من رفتم تا اینکه (مجدداً) سؤالى کنم، دیگر حضرت از این بیشتر سخنى نگفت و حرفى نشنید. فرمود: ملعون است ملعون است کسى که نماز عشاء را آنقدر تأخیر بیندازد که تمام ستاره ها طلوع کنند و ملعون است، ملعون است کسى که نماز صبح را آنقدر تأخیر بیندازد که تمام ستارگان غروب کنند. این چند جمله را فرمود: و سپس داخل حجره گردید.(17)

مرحوم شیخ حر عاملى در توضیح بیان حضرت که فرمود: ملعون است کسى که نماز عشاء را آنقدر تأخیر بیندازد که تمام ستاره ها طلوع کنند، مى فرماید: شاید مراد حضرت از عشاء، مغرب باشد چنانچه در حدیث امام صادق(علیه السلام) هم به همین معنا اشاره گردید.

اسحاق بن عمّار گوید: به امام صادق(علیه السلام) گفتم: مرا از با فضیلت ترین وقت نماز صبح آگاه فرما فرمود: هنگام طلوع فجر بهترین وقت نماز صبح است چون خداوند مى فرماید: «انّ قرآن الفجر کان مشهوداً» یعنى نماز صبح را در اوّل طلوع فجر هم فرشته روز و هم فرشته شب هر دو مشاهده مى کنند، پس هرگاه بنده اى نماز صبح را اوّل فجر بخواند دو مرتبه براى او نوشته مى شود به این معنى که هم فرشته شب و هم فرشته روز آن را ثبت خواهند کرد.(18)

فضیلت نماز شب

بعد از بیان فضیلت نماز اوّل وقت، بجاست که اشاره اى هم به فضیلت نماز شب داشته باشیم. چرا که به تعبیر بعضى از روایات شرافت و ارزش معنوى مؤمن بخواندن نماز شب او است، و نیز همین نماز شب است که پیامبر عظیم الشأن اسلام را به مقام محمود نائل مى سازد.

اکنون با مراجعه به روایات اسلامى به اهمیت آن آشنا شده توفیق خواندن آن را از خداوند متعال مسئلت مى نمائیم.

1ـ امام صادق(علیه السلام) فرمود: دروغ مى گوید: کسى که گمان کند نماز شب خواندن گرسنگى در پى خواهد داشت بلکه بعکس نماز شب ضامن روزى در روز مى شود.(19)

2ـ امام صادق(علیه السلام) فرمود: به درستیکه خانه هائیکه در آن تلاوت قرآن مى شود و نماز شب بپا مى گردد براى اهل آسمان نور بخش است همچنانکه ستارگان آسمان براى اهل زمین نور بخشند.(20)

3ـ معاویة بن عمّار مى گوید: از امام صادق(علیه السلام) شنیدم که مى فرمود: از وصایاى پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) به على(علیه السلام) این بود که فرمود: اى على من تو را درباره خودت بخصلتهائى چند سفارش مى کنم. پس (در فراگیرى و عمل به آنها) مواظبت کن سپس درباره او دعا کرده فرمود: خدایا على را در این امور کمک کن تا اینکه فرمود: (یا على در میان این خصلتها بیش از همه) تو را به نماز شب دعوت مى کنم. و بر تو باد به نماز شب و مواظبت کن به نماز شب.(21)

4ـ از عایشه روایت شده است که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) از خواب برمى خواست و نماز شب و قرآن مى خواند و گریه مى کرد و بعد مى نشست قرآن و دعا مى خواند و اشک مى ریخت به طورى که محاسن و صورتش از اشک دیدگانش تر مى شد.

عایشه گفت عرض کردم: اى رسول خدا آیا خدا گناه گذشته و آینده تو را نیامرزیده؟

حضرت فرمود: آیا بنده سپاسگذار نباشم؟

و نیز از آن حضرت روایت شده که فرمود: زمستان بهار مؤمن است. زیرا که روزهایش براى روزه گرفتن کوتاه و شبهایش براى شب زنده دارى بلند است.

و نیز فرمود: کسى که مى ترسد از خواب بیدار نشود براى نماز شب باید بخواند هنگام خوابیدن آخر آیه سوره کهف را «قل انّما انا  بشر...».(22)

5ـ عبدالله بن سنان، از امام صادق(علیه السلام) روایت کرده که فرمود: شرافت مؤمن به نماز شب او است و عزّتش در خوددارى کردن از آزار مردم است(23) یعنى مؤمن موقعى عزیز و شریف است که نماز شبش ترک نشود و به کسى آزارش نرسد.

6ـ و نیز در حدیث دیگرى از امام صادق(علیه السلام) در تفسیر این آیه که: «بدرستى که حسنات و خوبیها ، بدیها را از بین مى برد» فرمود : مراد از حسنات نماز شب است که گناه روز را زایل مى کند.(24)

7ـ حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) فرمود: هر کس هنگام سحر هفتاد بار استغفرالله بگوید در شمار کسانى خواهد بود که خداوند درباره آنها فرموده: «و بالاسحار هم یستغفرون».

8ـ و نیز فرمود: هر کس شبى هفتاد آیه از قرآن بخواند از بى خبران شمرده نمى شود. و گروهى از بزرگان گفته اند: شب را تا صبح بخوابى و صبح پشیمان شوى که چرا دیشب تا صبح خوابیدم و نماز نخواندم بهتر است از اینکه تا صبح مشغول نماز باشى و بخود عُجب کنى.

9ـ حضرت صادق(علیه السلام) فرمود: چشمتان را زیاد به خواب عادت ندهید زیرا که کمتر شکرگذارى مى کنند و روایت شده مردى که دروغ بگوید از نماز شب محروم مى شود پس هرگاه از نماز شب محروم شد از گشادى روزى هم محروم مى شود و نیز فرمود: دروغ گفته کسى که نماز شب بخواند و بگوید روزش گرسنه مانده. یعنى نماز شب ضامن روزى است.

10ـ شخصى آمد خدمت على(علیه السلام) و عرض کرد یا على: من (مدتى است) از توفیق نماز شب محروم گشته ام (علت آن چیست؟) حضرت فرمود: تو کسى هستى که گناهانت تو را بسته است.(25)

11ـ از ابن مسعود روایت شده که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود، در ناامیدى مرد همین بس که شب را بیدار باشد و دو رکعت نماز نخواند و در آن شب به یاد خدا نباشد تا اینکه سحر شود.(26)

این بود پاره اى از فضائل نماز شب حال ببینیم کیفر سبک شمردن نماز چگونه است.

کیفر کسى که نماز را سبک شمارد

در حدیثى از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده که فرمود: از ما نیست کسى که نماز را خوار و سبک شمارد.(27)

و در حدیث دیگرى چنین روایت شده که وقتى هنگام وفات امام صادق(علیه السلام)فرا رسید تمام بستگان خویش را به دور خود جمع کرد پس از آنکه از تجمّع تمام بستگان خود اطلاع یافت خطاب به آنها فرمود: به شفاعت ما اهل بیت نمى رسد کسى که نماز را سبک شمارد.(28)

یعنى مبادا شما بستگان من به امید اینکه به ما منصوب هستید تقوا را از دست بدهید و نماز را سبک بشمارید و از ما امید شفاعت داشته باشید.

امورى که منجر به سبک شمردن نماز مى شود به قرار زیر است:

1ـ در اول وقت نخواندن.

2ـ با لباس پاک و حلال بجا نیاوردن.

3ـ تند و با عجله خواندن.

4ـ با قرائت صحیح بجا نیاوردن و امورى از این قبیل.

حضرت باقر(علیه السلام) مى فرماید: پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) در مسجد نشسته بود که مردى وارد شد و مشغول نماز گردید و رکوع و سجود نمازش را تمام نکرد (ذکر واجب را در آنها ترک کرد یا درست نخواند) پس رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)فرمود: سر خود را بر زمین مى گذارد مانند کلاغ که منقارش را به زمین مى زند و بر مى دارد. اگر این شخص بمیرد در حالى که نمازش این باشد بر دین من نمرده است.(29)

و نیز پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود دزدترین دزدها کسى است که از نمازش بدزد، گفته شد یا رسول الله چگونه از نمازش مى دزدد؟ فرمود: رکوع و سجود نماز را تمام انجام نمى دهد.(30)

مجازات کسى که نمازش را در خارج وقت بخواند

1ـ هشام جوالیقى گوید: امام صادق(علیه السلام) روایت کرد که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)فرمود: هر کس نماز واجب خود را نخواند تا وقت آن بگذرد آنگاه آن را قضا کند آن نماز تیره و تار بالا رود و گوید: خدا تو را ضایع کند همچنانکه مرا ضایع ساختى، بعد فرمود: اوّلین چیزى که در ایستگاه قیامت در پیشگاه خداوند متعال درباره آن از انسان سؤال شود نماز است، و هرگاه نماز در آن روز، پاک (و شایسته) بود باقى اعمال نیز پاک و شایسته باشد، و چنانچه نماز شایسته نبود باقى اعمال نیز پاک و شایسته نخواهد بود.(31)

نماز اگر قبول نشود بر فرق صاحبش کوبیده مى شود

2ـ ابوبصیر گوید: امام صادق(علیه السلام) فرمود: براى نماز فرشته اى گمارده شده که کارى جز آن ندارد، هنگامى که بنده اى از نماز فارع شود آن فرشته آن را برگیرد و به آسمان برد و هرگاه از قبول شدنیها باشد پذیرفته گردد، و گر نه فرشته را گویند: آن را به صاحبش بازگردان، پس فرشته با آن نماز فرود آید، و آن را بر روى صاحبش بکوبد، و گوید: اف بر تو باد که همواره از تو عملى صادر مى شود که مرا به زحمت مى اندازد.(32)

پى‏نوشتها: قم ـ میرزا باقر حسینى زفره اى اصفهانى زمستان ـ 1367 شمسى

1ـ وسائل الشیعه ج 2 ص 4
2ـ وسائل الشیعه جلد 2 ص 9 3 ـ مدثر آیه 42 و 43
4 ـ نور آیه 37
5 ـ نهج البلاغه خطبه 199 ـ صبحى صالح ص 316 6 ـ ان الصّلاة تنهى عن الفحشاء و المنکر آیه 45 سوره 29
7 ـ عین الحیات ص 200
8 ـ عین الحیات ص 201
9 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 204
10 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 202
11 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 203
12 و 13 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 202 14 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 202
15 ـ الفقیه: جلد 1 ص 140
16 ـ وسائل جلد 2 ص 152
17 ـ وسائل جلد 2 ص 147 18 ـ ثواب الاعمال ص 85
19 ـ وسائل جلد 3 ص 277 20 ـ وسائل جلد 3 ص 277
21 ـ وسائل ج 3 ص 268
22 ـ ارشاد القلوب دیلمى جلد 1 ص 223
23 ـ وسائل جلد 3 ص 268 24 ـ وسائل جلد 3 ص 269
25 ـ وسائل ج 3 ص 279 26 ـ ارشاد القلوب دیلمى ج 1 ص 219
27 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 192
28 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 194
29 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 204
30 ـ گناهان کبیره ج 2 ص 204
31 ـ عقاب الاعمال ص 518
32 ـ عقاب الاعمال ص 518


 
 
سفارش حضرت محمد (ص) به حضرت علی (ع)
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٥۱ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ دی ۱۳۸۸
 


ای علی جان به این شش(6) کلمه توجه کن :

1 -چون بینی مردم به مستحبات می پردازند تو به واجبات بپرداز

2- چون دیدی مردم به کار دنیا مشغولند تو به کار آخرت مشغول باش

3- چون دیدی مردم از دیگران عیب جویی می کنند تو به دنبال عیب خودت باش

 4- چون دیدی مردم سرگرم تزئین دنیایند تو به فکر تزئین آخرت باش

 5 -چون دیدی همت های همه در زیادی عمل صرف می شود تو به اخلاص عمل همت کن

 6 -چون دیدی بندگان به خلق متوسل شده اند تو دست توکل به سوی خدا ببر.


 
 
پنچ ندا امام عصر(عج) همگام ظهور
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:٢٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ دی ۱۳۸۸
 

در روایات آمده است که  چون حضرت قائم (عج )ظاهر شوند بین رکن و مقام ایستاده پنچ ندا می کنند :

اَلاُولی : " اَلا یا اَهْلَ اَلْعالَم ! اَنا اَلْامامُ اَلقائِمِ "

اَلثّانِی : " اَلا یا اَهْلَ اَلْعالَم ! اَنا الصَّمْصَامُ الْمُنتَقِمُ "

الثّالِثُ : " اَلا یا اَهْلَ اَلْعالَم ! اِنَّ جَدَّیَ اَلحُسیْنَ قَتَلوهُ عَطْشاناً "

اَلّرابعُ : " اَلا یا اَهْلَ اَلْعالَم ! اِنَّ جَدَّیَ اَلحُسیْنَ طَرَحُوهُ عُرْیاناً "

الخامس : " اَلا یا اَهْلَ اَلْعالَم ! اِنَّ جَدَّیَ اَلحُسیْنَ سَحَقُوهُ عُرْیاناً "

اول : ای اهل عالم آگاه باشید که من امام قیام کننده ام .

دوم : ای اهل عالم آگاه باشید که من شمشیر انتقام گر هستم .

سوم : ای اهل عالم آگاه باشید که جدم حسین را تشنه شهید کردند .

جهارم : ای اهل عالم آگاه باشید که جدم حسین را عریان رها کردند .

پنجم  : ای اهل عالم آگاه باشید که بدن جدم حسین را از روی دشمنی خُرد کردند


 
 
هشت توصیه جالب لقمان حکیم
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٠:۱٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ دی ۱۳۸۸
 

دو چیز را فراموش مکن:1- یاد خدا 2- یاد مرگ

دو چیز را فراموش کن : 1- بدی دیگران در حق تو 2- خوبی تو در حق دیگران
چهار چیز را نگه دار 1-: گرسنگی ات را در سر سفره دیگران ٢- زبانت را در جمع 3- دلت را در نماز 8-چشمت را در خانه دوست


 
 
تفاوت نگرش
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

آنچه کرم ابریشم پایان  دنیا  می‌پندارد، در نظر پروانه، آغاز زندگی است.


 
 
صلوات
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٤٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

صلوات ، بهترین هدیه از طرف خداوند برای انسان است .

 

صلوات ، تحفه ای از بهشت است .

 

صلوات ، روح را جلا می دهد .

 

صلوات ، عطری است که دهان را خوشبو می کند .

 

صلوات ، شفیع انسان است .

 

صلوات ، موجب تقرب انسان است .

 

صلوات ، رمز دیدن پیامبر در خواب است .

 

صلوات ، سپری در مقابل آتش جهنم است .

 

صلوات ، انیس انسان در عالم برزخ و قیامت است .


 
 
التفکر فی امر الله عزوجل
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٤٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

قال امام علی ابن موسی الرضا(سلام الله علیه)

« لیس العبادة کثرة الصلاة والصوم انما العبادة التفکر فی امر الله عزوجل»


 
 
کلید نجات
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:٤٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

                                                                                                              


 
 
کمال از دیدگاه پنجمین معصوم امام باقر (ع)
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:۳٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

قـالَ الباقــر  (علیه السلام):

 اَلْکَمالُ کلُّ الْکَمالِ فرمود: تمام کمالات انسان در سه چـیز مى باشــد

1- التَّفَقُّهُ فِى الدّینِ( در فقاهت و شناخت دقیق و صحیح مسائل دین و معارف الهى)

2- وَ الصَّبـْرُ عَلَـى النائِـبَةِ(و صبـر و شکیبا ئى در مقابل ناملایمات)

 3- وَ تَقْـدیرُ الْمَعیشَةِ(و نیز زندگى را با تدبر و مدیریت برنامه ریزى کردن)


 
 
شانس
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:۳٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

در زمان ها ی گذشته ، پادشاهی تخته سنگ را در وسط جاده قرار داد و برای این که عکس العمل مردم را ببیند.
خودش را در جایی مخفی کرد. بعضی از بازرگانان و ندیمان ثروتمند پادشاه بی تفاوت از کنار تخته سنگ می گذشتند.
بسیاری هم غرولند می کردندکه این چه شهری است که نظم ندارد.
حاکم این شهر عجب مرد بی عرضه ای است و .....
با وجود این هیچ کس تخته سنگ را از وسط بر نمی داشت.
نزدیک غروب، یک روستایی که پشتش بار میوه و سبزیجات بود ، نزدیک سنگ شد.
بارهایش را زمین گذاشت و با هر زحمتی بود تخته سنگ را از وسط جاده برداشت و آن را کناری قرار داد.
ناگهان کیسه ای را دید که زیر تخته سنگ قرار داده شده بود ، کیسه را باز کرد و داخل آن سکه های طلا
و یک یادداشت پیدا کرد. پادشاه درآن یادداشت نوشته بود:

هر سد و مانعی می تواند یک شانس برای تغییر زندگی انسان باشد

 


 
 
چراابن‌سینا ادعای پیامبری نکرد؟
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ دی ۱۳۸۸
 

مى گویند روزی بهمنیار، شاگرد بو علی سینا به استاد خود گفت: شما از افرادى هستید که اگر ادعاى پیغمبرى بکنید، مردم مى‌پذیرند و واقعا از خلوص نیت ایمان مى‌آورند.

بوعلى گفت: این حرفها چیست؟ تو نمى‌فهمى؟

بهمنیار گفت: نه مطلب حتما از همین قرار است.

بوعلى خواست عملا به او نشان بدهد که مطلب چنین نیست. گذشت تا آنکه در یک شب زمستانی سرد که آن دو با یکدیگر در مسافرت بودند و برف زیادى هم آمده بود، نزدیک صبح که مؤ ذن اذان مى‌گفت، بوعلى بهمنیار را صدا کرد و گفت: برخیز.

بهمنیار گفت : چه کار دارید؟

بوعلى گفت : خیلى تشنه ام. یک ظرف آب به من بده تا رفع تشنگى کنم .

بهمنیار شروع کرد استدلال کردن که استاد، خودتان طبیب هستید. بهتر مى دانید معده وقتى در حال التهاب باشد، اگر انسان آب سرد بخورد معده سرد مى‌شود و ایجاد مریضى مى‌کند.

بوعلى گفت: من طبیبم و شما شاگرد هستید. من تشنه‌ام شما براى من آب بیاورید، چکار دارید.

باز شروع کرد به استدلال کردن و بهانه آوردن که درست است که شما استاد هستید و لکن من خیر شما را مى‌خواهم من اگر خیر شما را رعایت کنم ، بهتر از این است که امر شما را اطاعت کنم .

پس از آنکه بوعلى سینابراى شاگردش اثبات کرد که برخاستن براى او سخت است نه اینکه طلب خیر برای استاد داردگفت:

من تشنه نیستم . خواستم شما را امتحان کنم . آیا یادت هست به من مى گفتى: چرا ادعاى پیغمبرى نمى کنى؟ اگر ادعاى پیغمبرى بکنى مردم مى پذیرند. شما که شاگرد من هستى و چندین سال است پیش من درس ‍ خوانده‌اى، مى‌گویم ، آب بیاور، نمى‌آورى و دلیل براى من مى‌آورى ، در حالى که این شخص مؤ ذن پس از گذشت چند صد سال از وفات پیغمبر اکرم صلوات الله علیه بستر گرم خودش را رها کرده و بالاى مناره‌ی به آن بلندى رفته است تا آن که نداى "اشهد ان لا اله الا الله و اشهد ان محمدا رسول الله " را به عالم برساند. او پیغمبر است ، نه من که بوعلى سینا هستم .


 
 
زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی محمد بهجت فومنی(ره)
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:۳۳ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

زندگی‌نامه آیت‌الله العظمی محمد بهجت فومنی(ره)

ولادت

آیت الله العظمی محمد بهجت فومنی در اواخر سال 1334 ه.ق. در خانواده ای دیندار و تقوا پیشه، در شهر مذهبی فومن واقع دراستان گیلان، چشم به جهان گشود. هنوز 16 ماه از عمرش نگذشته بود که مادرش را از دست داد و از اوان کودکی طعم تلخ یتیمی را چشید.

درباره نام آیت الله بهجت خاطره ای شیرین از یکی از نزدیکان آقا نقل شده است که ذکر آن در اینجا جالب می‌نماید، و آن اینکه:
پدر آیت الله بهجت در سن 16-17 سالگی بر اثر بیماری وبا در بستر بیماری می افتد و حالش بد می شود به گونه ای که امید زنده ماندن او از بین می رود وی می گفت: در آن حال ناگهان صدایی شنیدم که گفت:« با ایشان کاری نداشته باشید، زیرا ایشان پدر محمد تقی است. »

تا اینکه با آن حالت خوابش می برد و مادرش که در بالین او نشسته بود گمان می کند وی از دنیا رفته، اما بعد از مدتی پدر آقای بهجت از خواب بیدار می شود و حالش رو به بهبودی می رود و بالاخره کاملاً شفا می یابد.
چند سال پس از این ماجرا تصمیم به ازدواج می گیرد و سخنی را که در حال بیماری به او گفته شده بود کاملاً از یاد می برد.
بعد از ازدواج نام اولین فرزند خود را به نام پدرش مهدی می گذارد، فرزند دومی دختر بوده، وقتی فرزند سومین را خدا به او می دهد، اسمش را « محمد حسین» می گذارد، و هنگامی که خداوند چهارمین فرزند را به او عنایت می کند به یاد آن سخن که در دوران بیماری اش شنیده بود می افتد، و وی را « محمد تقی » نام می نهد، ولی وی در کودکی در حوض آب می افتد و از دنیا می رود، تا اینکه سرانجام پنجمین فرزند را دوباره « محمد تقی » نام می گذارد، و بدینسان نام آیت الله بهجت مشخص می گردد.

کربلایی محمود بهجت، پدر آیت الله بهجت از مردان مورد اعتماد شهر فومن بود و در ضمن اشتغال به کسب و کار، به رتق و فتق امور مردم می پرداخت و اسناد مهم و قباله ها به گواهی ایشان می رسید. وی اهل ادب و از ذوق سرشاری برخوردار بوده و مشتاقانه در مراثی اهل بیت علیهم السلام به ویژه حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام شعر می سرود، مرثیه های جانگدازی که اکنون پس از نیم قرن هنوز زبانزد مداحان آن سامان است.
باری آیت الله بهجت در کودکی تحت تربیت پدری چنین که دلسوخته اهل بیت علیهم السلام به ویژه سید الشهداء علیه السلام بود، و نیز با شرکت در مجالس حسینی و بهره مندی از انوار آن بار آمد. از همان کودکی از بازیهای کودکانه پرهیز می کرد و آثار نبوغ و انوار ایمان در چهره اش نمایان بود، و عشق فوق العاده به کسب علم و دانش در رفتارش جلوه گر.

تحصیلات
تحصیلات ابتدایی را در مکتب خانه فومن به پایان برد، و پس از آن در همان شهر به تحصیل علوم دینی ‌پرداخت.
به هر حال، روح کمال جو و جان تشنه او تاب نیآ ورد و پس از طی دوران مقدماتی تحصیلات دینی در شهر فومن، به سال 1348 ه.ق. هنگامی که تقریباً 14 سال از عمر شریفش می گذشت به عراق مشرّف شد و در کربلای معلّی اقامت‌ گزید.
بنا به گفته یکی از شاگردان نزدیک ایشان، معظّم له خود به مناسبتی فرمودند:
« بیش از یک سال از اقامتم در کربلا گذشته بود که مکلّف شدم. »
آری، دست تربیت حضرت ربّ سبحانه هماره بندگان شایسته را از اوان کودکی و نوجوانی تحت نظر جهان بین خود گرفته و فیوضاتش را شامل حال آنان گردانیده و پیوسته می پاید، تا در بزرگی مشعل راهبری راه پویان طریق الی الله را به دستشان بسپارد.
بدین سان، آیت الله بهجت حدود چهار سال در کربلای معلّی می ماند و از فیوضات سید الشهداء علیه السلام استفاده نموده و به تهذیب نفس می پردازد و در طی این مدت بخش معظمی از کتابهای فقه و اصول را در محضر استادان بزرگ آن دیار مطهّر می‌خواند.

در سال 1352ه.ق. برای ادامه تحصیل به نجف اشرف مشرّف می گردد و قسمتهای پایانی سطح را در محضر آیات عظام از آن جمله مرحوم آیت الله آقا شیخ مرتضی طالقانی به پایان می رساند. با این همه، همّت او تنها مصروف علوم دینی نبوده، بلکه عشق به کمالات والای انسانی هماره جان ناآرام او را به جستجوی مردان الهی و اولیاء برجسته وا می داشته ‌است.
یکی از شاگردان آیت الله بهجت می گوید: در سالهای متمادی که در درس ایشان شرکت می جویم هرگز نشنیده ام که جز در موارد نادر درباره خود مطلبی فرموده باشد. از جمله سخنانی که از زبان مبارکش درباره خود فرمود، این است که در ضمن سخنی به مناسبت تجلیل از مقام معنوی استاد خود حضرت آیت الله نائینی(ره) فرمود:
« من در ایام نوجانی در نماز جماعت ایشان شرکت می نمودم، و از حالات ایشان چیزهایی را درک می کردم. »


استادان بر جسته فقه و اصول
آیت الله بهجت پس از اتمام دوره سطح، و درک محضر استادان بزرگی چون آیات عظام: آقا سید ابوالحسن اصفهانی(ره)، آقا ضیاء عراقی(ره)، و میرزای نائینی(ره)، به حوزه گرانقدر و پر محتوای آیتِ حقّ حاج شیخ محمد حسین غروی اصفهانی (ره)، معروف به غروی وارد شد و در محضر آن علامه کبیر به تکمیل نظریات فقهی و اصولی خویش پرداخت، و به یاری استعداد درخشان و تأییدات الهی از تفکرات عمیق و ظریف و دقیق مرحوم علامه کمپانی، که دارای فکری سریع و جوّال و متحرک و همراه با تیز بینی بوده، بهره ها برد.
آیت الله محمد تقی مصباح درباره استفاده آیت الله بهجت از استادان خود می گوید:
« در فقه بیشتر از مرحوم آقا شیخ محمد کاظم شیرازی- که شاگردان مرحوم میرزا محمد تقی شیرازی و از استادان بسیار برجسته نجف اشرف بود- استفاده کرده، و در اصول از مرحوم آقای نائینی، و سپس بیشتر از مرحوم آقا شیخ محمد حسین غروی اصفهانی فایده برده بودند، هم مدّت استفاده شان از مرحوم اصفهانی بیشتر بود و هم استفاده های جنبی دیگر. »


سیر و سلوک وعرفان
آیت الله بهجت، در ضمن تحصیل و پیش از دوران بلوغ، به تهذیب نفس و استکما ل معنوی همّت گمارده، و در کربلا در تفحّص استاد و مربی اخلاقی بر آمده و به وجود آقای قاضی که در نجف بوده پی می برد. و پس از مشرف شدن به نجف اشرف از استاد برجسته خویش آیت الله شیخ محمد حسین اصفهانی (غروی ) استفاده های اخلاقی می نماید.

آیت الله مصباح در این باره می گوید:
« پیدا بود که از نظر رفتار هم خیلی تحت تأثیر مرحوم آقا شیخ محمد حسین اصفهانی بودند، چون گاهی مطالبی را از ایشان با اعجابی خاص نقل می کردند، و بعد نمونه هایش را ما در رفتار خود ایشان می دیدیم. پیدا بود که این استاد در شکل گرفتن شخصیت معنوی ایشان تأثیر بسزایی داشته است. »

همچنین در درسهای اخلاقی آقا سید عبدالغفار در نجف اشرف شرکت جسته و از آن استفاده می نموده، تا اینکه در سلک شاگردان حضرت آیت الله سید علی قاضی(ره) در آمده و در صدد کسب معرفت از ایشان بر می آید، و در سن 18 سالگی به محضر پر فیض عارف کامل حضرت آیت الله سید علی آقای قاضی بار می یابد، و مورد ملاطفت و عنایات ویژه آن استاد معظّم قرار می گیرد و در عنفوان جوانی چندان مراحل عرفان را سپری می کند که غبطه دیگران را بر می انگیزد.

آیه الله مصباح می گوید:
« ایشان از مرحوم حاج میرزا علی آقای قاضی مستقیماً در جهت اخلاقی و معنوی بهره برده و سالها شاگردی ایشان را کرده بودند. آیت الله قاضی از کسانی بودند که مُمَحَّضِ در تربیت افراد از جهات معنوی و عرفانی بودند، مرحوم علامه طباطبایی و مرحوم آیت الله آقا شیخ محمد تقی آملی و مرحوم آقا شیخ علی محمد بروجردی و عده زیادی از بزرگان و حتی مراجع در جنبه های اخلاقی و عرفانی از وجود آقای قاضی بهره برده بودند. آیت الله بهجت از اشخاص دیگری نیز گهگاه نکاتی نقل می کردند مثل مرحوم آیت الله آقا شیخ مرتضی طالقانی و دیگران...

خود آقای بهجت نقل می کردند: شخصی در آن زمان در صدد بر آمده بود که ببیند چه کسانی سحر ماه مبارک رمضان در حرم حضرت امیر علیه السلام در قنوت نماز وترشان دعای ابو حمزه ثمالی می خوانند، آن طور که خاطرم هست اگر اشتباه نکنم کسانی را که مقید بودند این عمل را هر شب در حرم حضرت امیر علیه السلام انجام بدهند شمرده بود و بیش از هفتاد نفر شده بودند.

به هر حال، بزرگانی که تقید به جهات عبادی و معنوی داشتند در آن عصرها زیاد بودند. متأسفانه در عصر ما کمتر این نمونه ها را مشاهده می کنیم. البته علم غیب نداریم، شاید آن کسانی که پیشتر در حرمها این عبادتها را انجام می دادند حالا در خانه هایشان انجام می دهند، ولی می شود اطمینان پیدا کرد که تقید به اعمال عبادی و معنوی سیر نزولی داشته و این بسیار جای تأسف است. »

یکی دیگر از شاگردان آقا ( حجّة الاسلام و المسلمین آقای تهرانی ) جریان فوق را به صورت ذیل از حضرت آیت الله بهجت نقل میکند:

« شخصی در آن زمان شنیده بود که در گذشته هفتاد نفر در حرم حضرت امیر علیه السلام در قنوت نماز وترشان دعای ابو حمزه ثمالی را می خواندند، آن شخص تصمیم گرفته بود ببیند در زمان خودش چند نفر این کار را انجام می دهند، رفته بود و شمارش کرده و دیده بود تعداد افراد نسبت به زمان سابق تقلیل پیدا کرده و مجموعاً پنجاه نفر (آن طور که بنده «تهرانی» به یاد دارم) در حرم ( اعّم از نزدیک ضریح مطهّر، و رواقهای اطراف) دعای ابوحمزه را در دعای نماز وتر خود قرائت می کنند. »


فلسفه

آیت الله بهجت، اشارات ابن سینا و اسفار ملا صدرا را نزد مرحوم آیت الله سید حسن بادکوبه ای فرا گرفته است.

مرجعیت
با اینکه ایشان فقیهی شناخته شده اند و بیش از سی سال است که اشتغال به تدریس خارج فقه واصول دارند، ولی هماره از پذیرش مرجعیت سرباز زده اند.
آقای مصباح درباره علت پذیرش مرجعیت از سوی ایشان و نیز پیرامون عدم تغییر وضعیت آیت الله بهجت بعد از مرجعیت می گوید:
« بعد از مرجعیت منزل آایت الله بهجت هیچ تغییری نکرده است، ملاقات و پذیرایی از بازدید کنندگان در منزل امکان ندارد لذا در اعیاد و ایام سوگواری، در مسجد فاطمیه از ملاقات کنندگان پذیرایی می شود. اصولاً قبول مرجعیت ایشان به نظر من یکی از کرامات ایشان است، یعنی شرایط زندگی ایشان آن هم در سن هشتاد سالگی به هیچ وجه ایجاب نمی کرد که زیر بار چنین مسؤلیتی برود، و کسانی که با ایشان آشنایی داشتند هیچ وقت حدس نمی زدند که امکان داشته باشد آقا یک وقتی حاضر بشوند پرچم مرجعیت را به دوش بکشند و مسولیتش را قبول بکنند. و بدون شک جز احساس یک وظیفه متعین چیزی باعث نشد که ایشان این مسؤلیت را بپذیرند. و باید گفت که رفتار ایشان در این زمان با این وارستگی و پارسایی، حجت را بر دیگران تمام می کند که می شود در عین مرجعیت با سادگی زندگی کرد، بدون اینکه تغییری در لباس، خوراک، مسکن، خانه و شرایط زندگی پیش بیاید. »

تا اینکه بعد از فوت مرحوم آقای سید احمد خوانساری(ره) جلد اول و دوم کتاب «ذخیره العباد» (جامع المسائل کنونی) را به قلم خود تصحیح و در اختیار خواص گذاشتند، و پیش از فوت مرجع عالیقدر حضرت آیه الله العظمی اراکی(ره) اجازه نشر رساله عملیه خویش را دادند، سرانجام وقتی جامعه مدرسین با انتشار اطلاعیه ای هفت نفر از آن جمله حضرت آیه الله العظمی بهجت را به عنوان مرجع تقلید معرفی کرد و عده ای از علمای دیگر از جمله آیت الله مشکینی و آیت الله جوادی آملی و ... مرجعیت ایشان را اعلام کردند، به دنبال در خواستهای مصرانه و مکرر راضی شدند تا رساله عملیه ایشان در تیراژ وسیع به چاپ برسد، با این حال از نوشتن نام خویش بر روی جلد کتاب دریغ ورزیدند.

در همین ارتباط یکی از مرتبطین ایشان می گوید: ایشان پیش از در گذشت آیت الله العظمی اراکی چون مطلع شدند جامعه مدرسین نظر به معرفی ایشان را دارند پیغام دادند که راضی نیستم اسمی از بنده برده شود.

و بعد از فوت مرحوم اراکی و پیام جامعه مدرسین و اطلاع از انتشار اسمشان فرمودند: « فتاوای بنده را در اختیار کسی قرار ندهید. از ایشان توضیح خواسته شد فرمودند: صبر کنید، همه رساله خود را نشر دهند، بعدها اگر کسی ماند و از دیگران تقلید نکرد و فقط خواست از ما تقلید کند آن وقت فتاوی را منتشر کنید » چندین ماه پس از این رخداد رساله ایشان توسط بعضی از اهل لبنان به چاپ رسید


هجرت
ایشان بعد از تکمیل دروس، در سال 1363 ه.ق. موافق با 1324 ه.ش. به ایران مراجعت کرده و چند ماهی در موطن خود فومن اقامت گزید و بعداً در حالی که آماده بازگشت به حوزه علمیه نجف اشرف بود، قصد زیارت حرم مطهر حضرت معصومه علیها السلام و اطّلاع یافتن از وضعیت حوزه قم را کرد، ولی در طول چند ماهی که در قم توقف کرده بود، خبر رحلت استادان بزرگ نجف، یکی پس از دیگری شنیده می شد، لذا ایشان تصمیم گرفت که در شهر مقدس قم اقامت ‌کند.
در قم از محضر آیت الله العضمی حجت کوه کمره ای استفاده کرده و در بین شاگردان آن فقید سعید درخشید. چند ماهی از اقامت حضرت آیه الله العظمی بروجردی در قم نگذشته بود که آیت الله بهجت وارد قم شد، و همچون حضرات آیات عظام امام خمینی، گلپایگانی و ... به درس فقید سعید مرحوم بروجردی حاضر شد.

آیت الله مصباح در این باره می گوید:
« آیت الله بهجت از همان زمانی که مرحوم آیت الله بروجردی(ره) در قم درس شروع کرده بودند از شاگردان برجسته واز مُستَشکِلین معروف و مبرّز درس ایشان بودند. معمولاً استادانی که درس خارج می گویند، در میان شاگردانشان یکی دو سه نفر هستند که ضمن اینکه بیش از همه مطالب را ضبط می کنند احیاناً اشکالاتی به نظرشان می رسد که مطرح و پی گیری می کنند تا مسائل کاملاً حل شود، اینان از دیگران دقیق ترند، و اشکالاتشان علمی تر و نیاز به غور و بررسی بیشتری دارد، و ایشان در آن زمان چنین موقعیتی را در درس مرحوم آیت الله بروجردی داشتند. »

تدریس
آیت الله بهجت در همان ایام که در درس آیات عظام اصفهانی، غروی و شیرازی حضور می یافت، ضمن تهذیب نفس و تعلم، به تعلیم هم می پرداخت و سطوح عالیه را در نجف اشرف تدریس می کرد. پس از هجرت به قم نیز پیوسته این روال را ادامه می دادند. در رابطه با تدریس خارج فقه توسط ایشان نیز در مجموع می توا ن گفت که ایشان بیش از چهل سال است که به تدریس خارج فقه و اصول اشتغال دارند و به واسطه شهرت گریزی غالباً در منزل تدریس کرده است، و فضلای گرانقدری سالیان دراز از محضر پر فیض ایشان بهره برده اند.

شیوه تدریس

آیت الله مصباح در مورد روش تدریس ایشان می گوید:
« ایشان در بیان مطالب سعی می کردند ابتدا مسأله را از روی کتاب شیخ انصاری قدس سره مطرح کنند، و بعد هر کجا مطلب قابل توجهی از دیگران مخصوصاً از صاحب جواهر قدس سره در طهارت، و از مرحوم حاج آقا رضا همدانی و دیگران مطالب برجسته ای داشتند آن را نقل می کردند، و بعد هر جا خود ایشان نظر خاصی داشتند آن را بیان می کردند. این شیوه از یک طرف باعث این می شد که انسان از نظر استادان بزرگ در یک موضوع آگاه بشود و در عین حال صرفه جویی در وقت می شد. استادان دیگر هم برای تدریس شیوه های جالبی داشتند که شاید برای مبتدی مفیدتر بود که هر مطلب را از هر استاد جداگانه طرح می کردند، ولی خوب این باعث می شد که وقت بیشتری گرفته بشود و احیاناً مطالبی تکرار بشود.
در ضمن تدریس، در میان نکته هایی که از خود ایشان ما استفاده می کردیم و طبعاً بعضی از این نکته ها چیزهایی بود که ایشان از استادانشان شفاهاً دریافت کرده بودند، به مطالب بسیار ارزنده و عمیق و دارای دقتهای کم نظیری بر می خوردیم. »

آیت الله مسعودی که خود سالها از درس آیت الله العظمی بهجت بهره برده اند درباره ویژگی تدریس ایشان می گوید:
« سبک درس ایشان سبک خاصی است. معمولاً آقایان مراجع و بزرگان در درس خارج یک مسأله ای را مطرح می کنند و اقوال دیگران را یکی یکی ذکر می کنند، سپس یکی را نقد می کنند و دیگری را تأیید، و سرانجام یکی از آن نظرات را می پذیرند، یا نظریه دیگری را انتخاب می کنند. ولی ایشان بر خلاف همه، نقل اقوال نمی کنند بلکه ابتدا مسأله را مطرح می کنند و بعد روند استدلالش را بیان می کنند. اگر شاگرد آراء علماء را دیده و مطالعه کرده باشد، می فهمد که دلیلی را که استاد ذکر می کند چه کسی گفته است، و اشکال یا تأییدی را که می کند می فهمد به سخن چه کسی اشکال یا قول چه کسی را تأیید می کند. لذا هر کس بخواهد در درس ایشان شرکت کند باید مبانی و نظرات آقایان دیگر را دیده باشد. »

آیت الله محمد حسین احمدی فقیه یزدی درباره شیوه درس ایشان می گوید:
« نوعاً ایشان چند مسئله اصلی یا فرعی را که عنوان می فرمودند بعد از توجه به ظرافتهای حدیث و روایت و یا آیه شریفه ای که دلالت بر موضوع بحث داشت، مقایسه ای بین موضوع بحث و سایر بحثهای مشابه می نمودند و دقت عقلی و فکری خاصی در تعادل آن دو انجام می دادند، آنگاه نتیجه می گرفتند که انصافاً نتیجه علمی و جدید بود. و حقیقتاً مطلبی را که ذکر می کردند ناشی از اوج و عظمت دید و فکرشان بود که از ائمه علیهم السلام و اسلام گرفته بود و اجتهاد صحیح نیز هم این گونه بحث و تجزیه و تحلیل کردن است. »

موعظه در درس
حجة السلام والمسلمین قدس، امام جمعه کلاچای که خود سالها در درس ایشان حضور داشته است می گوید:
« روال آیت الله العظمی بهجت این بود که پیش از شروعِ درس، حدود ده دقیقه موعظه می کرد، ولی نه به عنوان موعظه بلکه به عنوان حکایت حال بزرگان گذشته. و معلوم بود که منظور اصلی آیت الله مصباح یزدی که سالها در درس خارج فقه ایشان شرکت می کردند (15سال)، علاوه بر استفاده علمی، استفاده از روحیه ملکوتی آقا بوده است. »
آیت الله مصباح در این باره می گوید:
« آیت الله بهجت گاهی داستانی را یا حدیثی را نقل می کردند که برای ما تعجب آور بود ایشان چه اصراری دارند که بر مطالب معلوم و روشن تکیه می کنند، از جمله مطلبی که ایشان در تذکّرات پیش از درس اصرار می کردند امامت امیر المؤمنین علیه السلام بود، ما تعجب می کردیم که ما مگر در آن حضرت شک داریم که ایشان این قدر اصرار دارند که دلائل امامت حضرت علی علیه السلام را برای ما بیان کنند. یک خورده ته دلمان گله مند بودیم که چرا به جای این مطالب یک چیز هایی که بیشتر حاجت ماست ( در امور اخلاقی و معنوی ) مطالبی را نمی گویند. اما بعد از این که به پنجاه- شصت سالگی رسیدیم، در بسیاری از مباحث دیدیم که آن نکته هایی که ایشان چهل سال پیشتر در درسشان درباره امامت علی علیه السلام می فرمودند به دردمان می خورد. گویا ایشان آن روز می دید که یک مسائلی بناست در آینده مورد غفلت و تشکیک قرار بگیرد.

شاید اگر توجه های ایشان نبود ما انگیزه ای نداشتیم درباره این مسائل مطالعه ای داشته باشیم، حتی از نکته هایی که ایشان چهل سال پیش بیان می کردند امروز بنده در نوشته هایم در مورد مسائل اعتقادی یا جاهای دیگر استفاده کرده‌ام. »

جایگاه علمی
گواهی استادان و هم دوره ایها و نیز شاگردان برجسته که بخشی از آن در ذیل می آید نمایانگر دقت نظر و نبوغ برجستگی علمی ایشان است:
از آن جمله گویند:
روزی ایشان در درس کفایه یکی از شاگردانِ مرحوم آخوند خراسانی به نحوه تقریر مطالب آخوند خراسانی توسط استاد اعتراض می کند، ولی با توجه به اینکه از همه طلاب شرکت کننده در درس کم سنّ و سال تر بوده در جلسه بعدی پیش از حضور استاد مورد اعتراض و انتقاد شدید شاگردان دیگر قرار می گیرد، ولی در آن هنگام ناگهان استاد وارد می شود و متوجه اعتراض شاگردان به ایشان می گردد. سپس خطاب به آنان می فرماید: « با آقای بهجت کاری نداشته باشید. » همه ساکت می شوند آنگاه استاد ادامه می دهد: « دیشب که تقریرات درس مرحوم آخوند را مطالعه می کردم متوجه شدم که حقّ با ایشان است » و پس از این سخن، از جدیت و نبوغ آیت الله بهجت تمجید می نماید.
یکی از دانشمندان نجف می گوید:
« ایشان در درس، به مرحوم آیت الله غروی امان نمی داد، و پیوسته بحثها را مورد نقد قرار می داد. »

مرحوم آیت الله حاج شیخ مرتضی حائری نیز می گوید:
« ایشان با اظهار نظرهای دقیق و اشکالات مهمّ، چنان نظر استاد را جلب کرده بود که چند روزی مجلسِ درس از حالت درس خارج شده بود، آن ایرادها برای ما هم مفید بود؛ ولی آقای بهجت برای گریز از شهرت دیگر به انتقاد نپرداختند و اگر ادامه می دادند معلوم می شد اگر بالاتر از دیگران نباشند بی شک کمتر از آنان نیستند. »

مرحوم علامه محمد تقی جعفری می گوید:
« آن هنگام که در خدمت آقا شیخ کاظم شیرازی مکاسب می خواندیم، آیت الله بهجت نیز که اینک در قم اقامت دارند، در درس ایشان شرکت می نمودند، خوب یادم هست که وقتی ایشان اشکال می کردند آقا شیخ کاظم با تمام قوا متوجه می شد، یعنی خیلی دقیق و عمیق به اشکالات آقای بهجت توجه می کرد، و همان موقع ایشان در نجف به فضل و عرفان شناخته شده بود. »

آیت الله سید محمد حسین طهرانی در کتاب انوارالملکوت می نویسد:
« آیت الله حاج شیخ عباس قوچانی، وصیّ سید علی آقای قاضی می فرمودند: آیت الله العظمی حاج شیخ محمد تقی بهجت در فقه و اصول به درس مرحوم آیت الله العظمی حاج شیخ محمد حسین غروی اصفهانی حاضر می شدند و چون به حجره خود در مدرسه مرحوم سیّد باز می گشتند بعضی از طلابی که در درس برای آنها اشکالاتی باقی مانده بود به حجره ایشان می رفتند و اشکالشان را رفع می نمودند. و چه بسا ایشان در حجره خواب بودند و در حال خواب از ایشان می پرسیدند و ایشان هم مانند بیداری جواب می دادند جواب کافی وشافی، و چون از خواب بر می خاستند و از قضایا و پرسشهای در حال خواب با ایشان سخن به میان می آمد ابداً اطلاع نداشتند و می گفتند: هیچ به نظرم نمی رسد و از آنچه می گویید در خاطرم چیزی نیست. »
آیت الله مشکینی می گوید:
« ایشان از جهت علمی ( هم در فقه و هم در اصول ) در یک مرتبه خیلی بالایی در میان فقهای شیعه قرار دارند. »

حجة السلام و المسلمین امجد می گوید:
« ایشان در علمیت در افق اعلی است. فقیهی است بسیار بزرگ، و معتقدم که باید مجتهدین پای درسشان باشند تا نکته بگیرند و بفهمند، و حق این است که درس خارج را باید امثال آیت الله بهجت بگویند نه آنهایی که به نقل اقوال بسنده می کنند. »


تشویق بزرگان به شرکت در درس ایشان

آیت الله مصباح می گوید:
« اولین چیزی که ما را جذب کرد آن جاذبه معنوی و روحانی ایشان بود. ولی تدریجاً متوجه شدیم که ایشان از لحاظ مقامات علمی و فقاهت هم در درجه بسیار عالی قرار دارد. این بود که سعی کردیم خدمت ایشان درسی داشته باشیم تا وسیله ای باشد هم از معلومات ایشان بهره ای ببریم، و هم بهانه ای باشد که هر روز خدمت ایشان برسیم و از کمالات روحی و معنوی آقا بهره مند شویم. کتاب طهارت را در خدمت ایشان شروع کردیم، ابتدا در یکی از حجرات مدرسه فیضیه چند نفر از دوستان شرکت می کردند، و بعد از گذشت یک سال، یکی دو سالی هم در حجره ای در مدرسه خان (مدرسه مرحوم آیت الله بروجردی) خدمت ایشان درس داشتیم، و بعدها که ضعف مزاج ایشان بیشتر شد از آن به بعد در منزل، خدمتشان می رفتیم که یک دوره طهارت را خدمت ایشان خواندیم، و بعد یک دوره هم مکاسب و خیارات را که تقریباً حدود 15 سال ادامه پیدا کرد. ما در درس ایشان استفاده هایی می بردیم که در بسیاری از درسها کمتر یافت می شد. »

شهید بزرگوار استاد مطهری(ره) نیز به درس ایشان عنایت خاصّی داشتند. آیت الله محمد حسین احمدی یزدی در این رابطه می گوید:
« آیت الله شهید مطهری درباره درس آیت الله بهجت به ما خیلی سفارش می کرد و می فرمود: حتماً در درس ایشان شرکت کنید مخصوصاً در اصول، چون آقای بهجت درس آقا شیخ محمد حسین اصفهانی را دیده حتماً در درس ایشان شرکت کنید.»

استاد خسرو شاهی می گوید:
« بنده در درس فقه خارج خیارات آیت الله العظمی شیخ مرتضی حائری شرکت می کردم. ایشان اواخر عمر مریض بودند و درسشان تعطیل شد. یک روز وقتی که آیت الله حایری از حرم بیرون می آمدند، به خدمتشان رفتم و پس از سلام عرض کردم: ان شاء الله درس را شروع می فرمایید؟
فرمودند: نه. بعد فرمودند:
« شما که جوان هستید من یک ضابطه ای را در اختیار شما قرار بدهم، و آن اینکه درس کسانی شرکت بکنید که فقط نقل اقوال نکنند، بلکه اقوال را بررسی کرده و نکاتی را در درس بیان کنند که در فعلیت رساندن ملکه اجتهاد خیلی سودمند باشد. چون درسی برای شما مفید است که این ملکه اجتهاد را از قوه به فعلیت برساند، و تنها به نقل اقوال کفایت نکند. »
من همان جا به ایشان عرض کردم: جناب عالی کسی را با اسم برای ما معرفی بفرمایید. فرمودند: « من از اسم بردن معذورم. » عرض کردم: من در درس آیت الله العظمی بهجت شرکت می کنم. ایشان اظهار رضایت نمود و تبسم کردند و فرمودند: « درس ایشان از نظر دقت و محتوا همین قاعده و ضابطه ای را که به شما گفتم دارد، خوب است که در درس ایشان شرکت می کنید. درس ایشان از هر جهت سازنده است هم از جهت علمی هم از جهت اخلاقی، این درس را ادامه بدهید. »
تألیفات

حضرت آیت الله بهجت دارای تألیفات متعددی در فقه و اصول هستند که خود برای چاپ اکثر آنها اقدام نکرده اند، و گاه به کسانی که می خواهند آنها را حتی با غیر وجوه شرعیه چاپ کنند، اجازه نمی دهند و می فرمایند: هنوز بسیاری از کتابهای علمای بزرگ سالهاست که به گونه خطی مانده است، آنها را چاپ کنید نوبت اینها دیر نشده است.

فهرست عمده تألیفات ایشان که برخی نیز با اصرار و پشتکاری برخی از شاگردانشان به چاپ رسیده، عبارتند از:


الف) کتابهای چاپ شده:

1. رساله توضیح المسائل ( فارسی و عربی )

2. مناسک حجّ
دو کتاب فوق توسط برخی از فضلا بر اساس فتاوی ایشان تألیف و پس از تأیید آقا به چاپ رسیده است.

3. وسیله النجاة
این کتاب در بردارنده نظرات فقهی ایشان در اکثر ابواب فقه است که در متن وسیله النجاه آیت الله العظمی سید ابوالحسن اصفهانی(ره) گنجانده شده و نهایتاً جلد نخست آن با تأیید ایشان به چاپ رسیده است.

4. جامع المسائل
این کتاب مجموعه حواشی ایشان بر کتاب « ذخیره العباد» استادش آیت الله العظمی محمد حسین غروی اصفهانی، و نیز تکمیل آن تا آخر فقه می باشد، که قسمتهایی از آن ابتدا با نام « ذخیره العباد» با حروفچینی نه چندان زیبا و در تعداد نسخه اندک در اختیار برخی از شاگردان و خواصّ ایشان قرار گرفت، و بعداً جلد اول از این مجموعه که قرار است در پنج مجلد به چاپ برسد، به خاطر کثرت فروع فقهی که توسط حضرت آیت الله بهجت بر اصل کتاب افزوده شده و جامعیت آن « جامعُ المسائل » نام گرفته و به همت برخی از شاگردان ایشان به چاپ رسید.

ب) تألیفات آماده چاپ و نشر:

1. جلد اول از کتاب صلوة
آیت الله بهجت در این کتاب با سبکی ویژه و تلخیص مطالب به ترتیب مباحث
« جواهر الکلام» به بیان نظریات نو و ابتکاری خویش پرداخته اند.

2. جلد اول از دوره اصول
این کتاب تقریبا " به ترتیب « کفایه الاصول» نگارش یافته است، و بارها توسط ایشان مورد مداقّه و تجدید نظر قرار گرفته، و نظریاتی نو در بسیاری از مباحث اصول را در بردارد.

3. تعلیقه بر مناسک شیخ انصاری
این کتاب در بردارنده نظرات ایشان درباره مناسک حجّ می باشد.


ج) تألیفاتی که هنوز اقدام به چاپ آنها نشده است:

1. بقیه مجلّدات دوره اصول

2. حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری
که به ترتیب مکاسب شیخ انصاری(ره) از اول تا انجام، و پس از اتمام آن ادامه مباحثی که در مکاسب مطرح نشده بر اساس متن « شرائع الاسلام » نگارش یافته است، ایشان در این دوره از مباحث فقهی نظرات جدیدی را ارائه داده اند.

3. دوره طهارت
در این کتاب نیز آیت الله بهجت بسان دوره « کتاب الصلوة » به ترتیب مباحث
« جواهر الکلام» با تلخیص و نو آوری نظرات خویش را مطرح نموده اند.

4. بقیه مجلّدات دوره کتاب الصلوة

همچنین ایشان در تألیف سفینة البحار با مرحوم حاج شیخ عباس قمی (ره) همکاری داشته اند، و قسمت زیادی از سفینة البحار خطی، به خط ایشان نوشته شده است.

شاگردان

با توجه به اینکه ایشان به خاطر شهرت گریزی عمدتاً در منزل خود تدریس می کردند، با وجود این افراد بسیاری از محضر آن جناب استفاده کرده و می کنند. که برخی از آنان خود صاحب رساله و فتوی می باشند، اینک نام بعضی دیگر از آنان را با حذف القاب ذکر می کنیم:

1. محمد تقی مصباح یزدی.
2. عبدالمجید رشید پور.
3. سید مهدی روحانی.
4. علی پهلوانی تهرانی.
5. مختار امینیان.
6. محمدهادی فقهی.
7. هادی قدس.
8. محمود امجد.
9. محمد ایمانی.
10. محمد حسن احمدی فقیه یزدی.
11. محمد حسین احمدی فقیه یزدی.
12- مسعودی خمینی
13- سید رضا خسروشاهی.
14- اسماعیل عابدی.
15- حسن لاهوتی
16- عزیز علیاری
17- سید محمد مؤمنی
18- حسین مفیدی
19- محمد کریم پارسا
20- جواد محمد زاده تهرانی
21- سید صابر مازندرانی
22- شهید نمازی شیراز
23- مهدی هادوی

منبع:
کتاب به سوی محبوب
کتاب برگی از دفتر آفتاب

 

 


 
 
فرقه یزیدی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٢۸ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

یزیدی و یا اِزدی نام کیشی است که در باور آنان شیطان، دشمن اصلی بشریت نیست؛ بلکه نزدیک‌ترین فرشته به خداوند و نخستین آفریده‌ی اوست و نام او ملک طاووس است.

مذهب یزیدی آمیخته‌ای از دیگر ادیان از جمله اسلام، زرتشت و مسیحیت است. عناصری همچون ستایش خورشید و آتش، آداب نیایش جمعی همچون سماع، نذر و نیاز و قربانی کردن نشان از همین آمیختگی است.

در باور این افراد قدمت دینشان پیشینه‌ای به قدمت تاریخ بشر دارد و در نقاط مختلف خاورمیانه از جمله نواحی میان مرزهای ایران و عراق، ترکیه و سوریه، و حتی در مناطقی از قفقاز و روسیه نیز زندگی می‌کنند. گفته می‌شود بزرگترین جمعیت آنان که حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر تخمین زده می‌شوند، در شمال عراق زندگی می‌کنند.

یزیدیان همچون صوفیان در مراسم خود به ذکر و سماع می‌پردازند. گفته می‌شود که نزدیک‌ترین فرقه به یزیدیان گروه اهل حق است که در ایران، بسیاری آنان را به عنوان علی‌اللهی می‌شناسند. نامی که مورد پسند آنان نیست. به باور بسیاری از مورخان، بنیان‌گذار کیش یزیدی صوفی عربی است به نام عدی بن مسافر که مقبره‌اش در روستای لالش در نزدیکی شهر موصل در شمال عراق، قبله‌گاه یزیدیان است


 
 
وصیت نامه حضرت زهرا(سلام الله علیها)
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٢٤ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

بسم الله الرحمن الرحیم هذا ما اوصت به فاطمة بنت رسول‏اله و هى تشهد ان لا اله اله الله و ان محمدا رسول‏الله و ان الجنة حق والنار حق و ان الساعة آتیة لاریب فیها و ان الله یبعث من فى القبور یا على انا فاطمه بنت محمد زوجنى الله منک لاکون لک فى الدنیا و الاخرة انت اولى بى من غیرى حنطنى و غسلنى و کفنى باللیل وصل على و ادفنى باللیل و لا تعلم احدا و استودعک الله و اقراء على ولدى السلام الى یوم القیامة.(1)

این است وصیت فاطمه دختر رسول خدا و او شهادت مى‏دهد به یگانگى و یکتایى ذات باریتعالى و رسالت حضرت محمد رسول‏الله و گواهى مى‏دهد که بهشت حق است و آتش جهنم حق است و بدون شک قیامت در پیش است و خواهد آمد و خدا در آن روز همه را از قبرها برمى‏انگیزد یا على من فاطمه دختر محمدم که خداوند مرا به ازدواج تو درآورد تا در دنیا و آخرت همسر تو باشم و از آن تو، تو از هرکس بر من نزدیکترى مرا شبانه حنوط کن و شب غسل بده و شبانه کفنم کن و شب به خاک بسپار و کسى را از دفن من مطلع مکن. تو را به خدا مى‏سپارم و سلام من به فرزندانم تا روز قیامت برسان. و در بعضى از روایات دارد که زهرا علیهاالسلام به على علیه ‏السلام گفت: یابن عم دلم تمناى مرگ دارد ساعتى نخواهد گذشت جز آن که از تو مفارقت نمایم.

على علیه ‏السلام فرمود: اى دختر رسول خدا وصیت کن به آنچه مى‏خواهى و هر چه در دل دارى بیان کن على علیه‏ السلام نشست بالاى سر فاطمه و خانه را از بیگانه خالى کرد جز فاطمه و على کسى نبود فاطمه عرض کرد: اى پسر عم هیچگاه در زندگى به شما دروغ نگفته‏ام و در زندگى زناشویى با تو راه خیانت نپیموده‏ام و لا خالفتک منذ عاشرتنى. و هرگز در معاشرت با تو از در مفارقت وارد نشده‏ام و پیوسته مطیع فرمان تو بوده‏ام. على علیه ‏السلام فرمود:

پناه مى‏برم به خدا (اى دختر رسول خدا) تو بانوى راستگویى و داناتر و پرهیزگارتر و نیکوکارتر و گرامى‏تر از هرکسى، من نیز از خدا در مخالفت با تو بیمناک بوده‏ام و فراق تو بر من سخت ناگوار است فقدان تو بر من تجدید مصیبتى است که از رحلت پیغمبر بر من وارد شد به خدا قسم مصیبت فراق تو بر من چنان است که هیچ چیز نمى‏تواند مرا تسلیت دهد در آن حال هر دو به گریه افتادند و مدتى زار زار اشک ریختند (بعضى نوشته ‏اند که چون اطاق خلوت شد زهرا علیهاالسلام به على علیه ‏السلام عرض کرد پسر عم جلوتر بیا و دستت را روى سینه من بگذار على علیه ‏السلام خواهش آن بانو را عمل کرد آنگاه عرض کرد پسر عم از من راضى باش على علیه ‏السلام فرمود: زهرا جان از تو راضیم خداى نیز از تو راضى باشد. عرض کرد نه على جان مى‏دانى من از چه چیزى از شما رضایت مى‏خواهم روزى که دشمن به صورت من سیلى زد و با خستگى و درد جسمانى و روح افسرده آمدم منزل دیدم تو در کنج حجره نشسته‏اى و مشغول جمع‏آورى قرآنى با تندى با شما سخن گفتم و به شما گفتم یابن ابی طالب اى پسر ابی ‏طالب در کنج حجره نشسته ‏اى و مثل جنین در رحم حجره قرار گرفته‏اى دشمن به همسرت تعدى کرده...

غصه; ‏دار بودم و با تو پرخاش کردم اینک از تو رضایت مى‏خواهم از من راضى باش) مولاى متقیان سر فاطمه را به سینه چسباند و با مهربانى فرمود: زهرا جان از تو راضیم خدا و رسول از تو راضى باشند هرچه مى‏خواهى بگو که اجرا خواهم کرد. آن بانو در حالى که اشک مى‏ریخت گفت شوهر گرامیم خداوند تو را جزاى خیر دهد وصیت من این است که دختر خواهر من امامه را تزویج کنى (امامه دختر زینب بنت رسول‏الله بود که مادرش در زمان پدر فوت کرده بود) زیرا امامه به فرزندان من مهربانى خواهد کرد و بهترین پرستار آنها است و مرد هم ناگزیر است زنى در خانه داشته باشد.

از جمله وصایاى حضرت زهرا علیهاالسلام به همسرش این بود که گفت: شوهر عزیزم براى من تابوتى بساز که فرشتگان صورت آن را به من نشان داده‏اند و امام علیه‏السلام از وى خواست که وصف آن را برایش بیان کند تا طبق خواسته‏اش عمل نماید.  «مورخین نوشته‏ اند که وصف تابوت در متن وصیت آن بانوى بزرگ اسلام نیست» و باز گفت: همسرم وصیت دیگرم این است که هیچکس به جنازه من حاضر نشود.  من از این مردم که به من ستم کردند و حق مرا غصب نمودند متنفرم.

اینها دشمن من و دشمن رسول خدا (ص) هستند اجازه نده از این قوم و هوادارانشان کسى بر جنازه من حاضر شوند و نماز بخوانند یا على مرا در تاریکى شب آنگاه که دیدگان مردم به خواب رفت به خاک بسپار تا از دفن من بى‏خبر باشند. (2)


 
 
نکاتی پیرامون ارزش‌یابی از کتاب‌های قرآن و تعلیمات دینی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٢٠ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

نکاتی پیرامون ارزش‌یابی از کتاب‌های قرآن و تعلیمات دینی)دین و زندگی) دوره‌ی متوسطه و معارف اسلامی دوره‌ی پیش‌دانشگاهی

1-  بارم‌بندی کتاب‌های قرآن وتعلیمات دینی (دین و زندگی) دوره‌ی متوسطه و معارف اسلامی (دین و زندگی) دوره‌ی پیش‌دانشگاهی نسبت به سال قبل (86-1385) تغییر نکرده است.

2- دبیران محترم و طراحان سؤال به نکات مندرج در ابتدای کتاب درسی با عنوان" چند نکته‌ی مهم درباره‌ی ارزش‌یابی" توجه نمایند.

3-  حفظ کردن عین آیات و روایات ضروری نیست، بلکه برداشت و استنباط از آن‌ها اهمیت دارد. برای مثال نباید از دانش‌آموزان خواسته شود که آیه یا حدیثی درباره‌ی توبه بنویسند. بلکه باید آیه یا حدیث مطرح شود و دانش‌آموزان پیام‌ها و نکاتی که از آیه یا به دست می‌آید، بنویسند.

4- آیاتی که ترجمه‌ی آن‌ها در کتاب آمده است نباید ترجمه‌ی آن‌ آیه‌ها در ارزش‌یابی سؤال شود. هم چنین نبایداز کلمات و لغات به گونه‌‌ای سؤال طراحی کرد که تداعی کننده‌ی درس عربی باشد.

5-  پاورقی‌ها و ترجمه‌هایی که در مقابل آیات در کتاب نوشته شده است در ارزش‌یابی‌ها نباید سؤال شود.

6-  با توجه به طراحی و صفحه‌آرایی جدید کتاب سال سوم (دین و زندگی 3) فهرست حذفیات این کتاب (مواردی که در ارزش‌یابی‌های مستمر و پایانی از آن‌ها نباید سؤال طرح شود) به شرح زیر است.

 

1 - فعالیت‌ها شامل:

تکمیل: صفحه‌ی 11،نمونه‌یابی: صفحات 19، 193 و 196، بررسی: صفحات 21، 151 و 220، جست‌وجو: صفحه‌‌ی 53، تطبیق: صفحات 61 و 175، خودکاوی: صفحه ی 140، مقایسه: صفحه‌ی 148، برنامه‌ریزی: صفحه‌ی 156، اندیشه: صفحه‌ی 169، طبقه‌بندی: صفحات 195، 215 و 219، راه‌حل: صفحه‌ی 223 و شناسایی عوامل: صفحه‌ی 236.

2- کلیه‌ی بخش‌های برای مطالعه شامل:

صفحات 6 و 7 (یادآوری)، 22 تا 24، 36 تا 37، 41 تا 42، 44 تا 46، 55 تا 56، 57 تا 59، 61 تا 62، 67 تا 87، 95 تا 103،1‌11 تا 112، 113 تا 114، 121 تا 123، 122 تا 124، 125 تا 126، 127 تا 128، 128 تا 129، 130، 152 تا 155، 158 تا 159، 170 تا 171، 181 تا 182، 183، 192، 193 تا 194، 213 تا 214، 223 تا 225، 229 تا 230، 231 تا 232، 238 تا 242.

3- پیشنهادها: صفحات 13، 46، 63، 77، 93، 115، 132، 143، 160، 171، 200، 215، 225

4- گام‌ها‌ : صفحات 26،94 ،26،94،133، 161، 185، 201، 237

5- شعر : صفحات 41، 48، 51

6- یادآوری : صفحات 188 تا 189، 204 تا 205

7- با توجه به تغییرات کتاب معارف اسلامی دوره‌ی پیش دانشگاهی، فهرست حذفیات این کتاب (مواردی که در ارزش‌یابی‌های مستمر و پایانی نباید سؤال طرح شود) به شرح زیر است:

1- یادآوری : صفحات 3 و1‌9

2- فعالیت‌‌ها: استدلال: صفحه‌ی 17، حل مسئله: صفحات 18 و 138، تفکر در آیات: صفحه‌ی 28، بررسی: صفحات33، 52، 53، 72 و 177، برنامه‌ریزی: صفحات 33 و 45، مقایسه: صفحات 117، 37، ذکر نمونه‌ها: صفحات 41، 66. خود ارزیابی:صفحات 41 ،49، 54، خودکاوی: صفحات 42، 49، پیشنهاد: صفحه‌ی 56، تطبیق: صفحات 71، 139، 155 و 159، نمونه‌یابی: صفحه‌ی 175، هم‌اندیشی: صفحات 172 و 180

3- برای مطالعه: صفحات 10 تا 13، 21 تا 23،44،48، 56 تا 59، 75 تا 98 (بحث برنامه‌ریزی در دایره‌ی سنت‌های الهی)، 94 تا 95، 99 تا 103، 104 تا 108، 111 تا 113، 136، 140 تا 144، 147 تا 150، 157، 158، 165 تا 167، 175، 179 تا 180، 181 تا 182، 184 تا 185، 188 تا 193 (بحث برخی احکام زندگی در دنیای امروز)

4- برداشت: 121 تا 128، 130 تا 133، 161 تا 164

5- کتاب‌شناسی: 194 تا 198


 
 
بارم بندی درس دینی — قرآن پایه سوم متوسطه
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:۱٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

الف _ ارزشیابی مستمر:
این ارزش یابی همانند ارزش یابی مستمر درس دینی و قرآن پایه های اوّل و دوم است.

ب ـ ارزش یابی پایانی نوبت اوّل :
1 - امتحان قرائت قرآن (4 نمره)
در امتحان پایانی نوبت اوّل ، از هر دانش‌آموز حدود دو و نیم صفحه ازآیات شریفه ی  کتاب درسی امتحان قرائت به عمل می آید. شیوه ی نمره گذاری به همان صورتی است  که در ارزش یابی مستمر پایه های اوّل و دوم  انجام می گیرد.   

2 امتحان کتبی (16 نمره)

دروس

اول تا سوم

چهارم و پنجم

ششم تا هشتم

نمره

5

5

6

تذکر : دروس ششم تا هشتم برای دانش آموزان  اهل سنت حذف می باشد و به جای آن از سه درس اول کتاب ضمیمه  امتحان گرفته می شود.
پ
  _ ارزش یابی پایانی نوبت دوم و شهریور

دروس

اوّل تا پنجم   

ششم تا هشتم

نهم و دهم

یازدهم و دوازدهم

سیزدهم

چهاردهم تا شانزدهم

جمع

نمره

4

3

3

4

2

4

20

  تذکرات :
تذکر1:دروس ششم تادوازدهم برای دانش آموزان اهل سنت حذف است وبه جای آن ازکتاب ضمیمه براساس جدول فوق امتحان گرفته می شود.
تذکر2 : بین
 دوتاسه نمره به ترجمه آیاتی که درمقابل آیات ترجمه آن ها درکتاب نوشته نشده ، اختصاص یابد.
 تذکر3: دبیران محترم وطراحان سئوال به نکات مندرج در ابتدای کتاب درسی با عنوان«چند نکته ی مهم درباره ی ارزش یابی» توجه نمایند و موارد زیر درارزشیابی ها لحاظ نشود :
1- فعالیت ها : شامل بررسی درصفحات 16 ، 126 ، 183 و196 -  تطبیق درصفحات 49 و148 -  مقایسه در صفحة 124 اندیشه درصفحة 143-  ذکرنمونه ها درصفحة 152 - خودکاوی درصفحات 117 و162- نمونه یابی درصفحات 161و163 طبقه بندی در صفحات 179و182 - راه حل درصفحة 185-  شناسایی عوامل درصفحة 197 -  تکمیل درصفحة 8 -  جستجو درصفحة 42 برنامه ریزیدرصفحة 131
2- برای مطالعه ها :درصفحات 17 تا19 ، 27 تا 29 ، 33 ، 35 تا 37 ، 38 ، 43 ، 44 ، 46 تا 48 ، 50 ، 51 ، 63 ، 71 ، 79 تا 86 93 ، 94 ، 95 ، 100 تا 101 ، 102 تا 103 ، 104 ، 105 ، 106 ، 107 ، 108 ، 109 ، 128 تا 130 ، 132 تا 134 ، 144 ، 153 ، 154 ، 155  160 ، 161 ، 177 تا 178، 186 تا 187 ، 191 تا 192 ، 193 تا 194 و199 تا 203
3- پیشنهادها : درصفحات 10 ، 37 ، 52 ، 63 ، 77 ، 96 ، 111 ، 120 ، 135 ، 145 ، 168 ، 179 و 188
4- گام ها :  درصفحات 20 ، 78 ، 112 ، 136 ، 156 ، 169 و 198  
5- یاد آوری ها : درصفحات 5 ، 158 و 171
6- اشعار: درصفحات 32 ، 35 و39
7- ترجمه هایی که درمقابل آیات درکتاب نوشته شده است.
8- پاورقی ها
تذکر4: حفظ کردن عین آیات وروایات به جز مواردی که درکتاب تعلیمات دینی وقرآن (3 ) مشخص شده است ضروری نیست ، بلکه برداشت واستنباط از آن ها اهمیت دارد. برای مثال ، نباید از دانش آموزان  خواسته شود که آیه یا حدیثی در بارة توبه بنویسند . بلکه باید آیه یا حدیث مطرح شود ودانش آموزان پیام ها ونکاتی را که از آیه یا حدیث به دست  می آید ، بنویسند.

تذکر5 : آیاتی که ترجمة آن ها درکتاب آمده است نباید ترجمة این آیه ها درارزشیابی ها مورد سؤال قرار گیرد. هم چنین نباید از کلمات ولغاتی که تداعی کنندة درس عربی است سؤال شود.  


 
 
بارم بندی درس دینی و قرآن پایه اول متوسطه
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٠٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

بارم بندی درس دینی و قرآن پایه اول متوسطه

بارم بندی درس دینی و قرآن پایه اول متوسطه

الف: ارزشیابی مستمر- ( نمونةبرگه ارزشیابی مستمردر صفحه 51 کتاب معلم آمده است)

1- قرائت قرآن کریم (چهار نمره):

-  از هر دانش‌آموز در هر نوبت حداقل 3 بار وهر بار حداقل 5 تا7 سطر از قرائت آیات قرآن ارزشیابی بعمل می‌آید.( پرسش از قرائت سایر آیاتی که در درس آمده، بلامانع است.).به ازای هر غلط روخوانی 25/0 از چهار نمره کسر می‌شود.

-     در صورتی که دانش‌آموز حروف خاص عربی را صحیح تلفظ نمی‌کند به ازای هر حرف 25/0 و حداکثریک نمره از قرائت او کسر می‌شود.

-  در صورتی که دانش‌آموز آیات رابه صورت مقطع و مکرر بخواند از 5/0 نمره تا 1 نمره از نمرة قرائت او کسر می‌شود.

-  چنانچه دانش‌آموز آیات را به شیوه ترتیل یا تحقیق و با رعایت احکام ضروری تجوید بخواند از 5/0 تا 1 نمره به نمرة قرائت او افزوده می‌شود.

2- درک معنای آیات قرآن کریم  ( 3 نمره ) :

-  از هر دانش‌آموز در هر نوبت حداقل 3 بار ازمعنای آیات پرسش می‌شود، هر بار حدود 3 سطر از این گونه آیات را معنا می‌کند و هر سطر یک نمره داردکه به میزان صحت معنای هر سطر نمره این قسمت مشخص می‌شود.

3- پاسخ به سئوال‌هاوفعالیت‌های داخل و پایان هردرس (جمعا 9نمره)شامل :

-   سوال هایی که دبیر در هنگام تدریس یا پایان آن ویا در جلسات بعدی می پرسد .

-  فعالیت های فردی یا گروهی دانش آموزان در کلاس که درداخل هر درس با عناوینی مانند : تفکر ،جمع آوری اطلاعات،تفکیگ ،اندیشه در آیات و ... مشخص شده اند

- سوال و فعالیت های مربوط به  اندیشه و تحقیق  با توجه به توانایی دانش آموز در پاسخ گویی (در این بخش به دفتر کار دانش آموز نمره ای تعلق نمی گیرد)

4- مشارکت درفعالیتهای کلاسی و کار‌ گروهی (2نمره ).

5- زیبایی ونظم دفتر کار( 2 نمره)   

تذکر: دانش‌آموزانی که برخی از کارهای بخش«پیشنهاد» کتاب درسی یا به ابتکار خود  فعالیتهای ادبی،  هنری و تحقیقی دیگری را انجام می دهند 2 نمره فوق‌العاده به نمره مستمر آنها(تا سقف نمره 20 ) در هر نوبت  تحت  عنوان «خلاقیت‌های علمی و هنری» اضافه می‌گردد.

ب: ازرشیابی پایانی

        1- امتحان قرائت قرآن کریم(4 نمره):

از هر دانش‌آموز درهر امتحان پایانی دو نیم صفحه ازآیات شریفه  کتاب درسی و بخشی از قرآن‌کریم که دبیر محترم معین نموده است ،ارزشیابی قرائت قرآن، همانند ارزشیابی مستمر،  بعمل می آید ( پرسش از قرائت سایر آیات دروس بلامانع است)

         2- امتحان کتبی از محتوای دروس ( 16 نمره)   

شهریور‌ماه

نوبت دوم

نوبت اول

درس

بخش‌کتاب

4

4 نمره

7

اول تا چهارم

مرحلة اول

2

5

پنجم تا هفتم

2

4

هشتم و نهم

2

4

-

دهم تا دوازدهم

مرحله دوم

2

3

-

سیزدهم و چهارم

مرحله سوم

2

5/2

-

پانزدهم و شانزدهم

2

5/2

-

هفدهم و هجدهم

16

16

16

جمع

  تذکر :در ارزشیابی پایانی به نکات زیر توجه شود:

1- در ترجمه آیات، در همان حدی که در کتاب پیش‌بینی شده سئوال داده شود.

2-  سئوال‌ها به گونه‌ای طرح شود که تفکر بر انگیز باشد.

3-  سئوال‌هایی که جنبه اطلاعات دارد،صرفاً در موارد ضروری مانند موضوعات مربوط به احکام،طراحی ‌گردد.

4-  از سئوال‌هایی که دانش‌آموزان را مجبور به حفظ عبارت‌های کتاب می‌نماید  خودداری شود.

5- پیش از آنکه به تطبیق پاسخ‌ها با عبارت‌های کتاب اهمیت داده شود، توانایی تفکر و قدرت تجزبه و تحلیل دانش‌آموز مورد توجه قرار گیرد.

 

 

 


 
 
نماز از منظر آیت الله بهجت (ره)
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٠۱ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ دی ۱۳۸۸
 

نماز از منظر آیت الله بهجت (ره)

* نماز، بالاترین وقت ملاقات و استحضار و حضور در محضر خدا است[1]... نماز برای خضوع و خشوع جعل شده است با همه مراتب خضوع و خشوع.

*   نماز، عروج مؤمن است و عروج، مستلزم قرب و لقاء است... مؤمن بعد از لقای او، نه تنها به سراغ حبشیّه [زن زشت، کنایه از غیر خدا] نخواهد رفت، که خیال او را هم نخواهد کرد.

  * این احساس لذت در نماز، یک سری مقدمات خارج از نماز دارد، و یک سری مقدمات در خود نماز، آن چه پیش از نماز و در خارج از نماز باید مورد ملاحظه باشد و عمل شود این است که: انسان گناه نکند و قلب را سیاه و دل را تیره نکند. و معصیت، روح را مکدّر می کند و نورانیّت دل را می برد. و در هنگام خود نماز نیز انسان باید زنجیر و سیمی دور خود بکشد تا غیر خدا داخل نشود یعنی فکرش را از غیر خدا منصرف کند.

* یکی از عوامل حضور قلب این است که: در تمام بیست و چهار ساعت، باید حواسّ (باصره، سامعه و...) خود را کنترل کنیم؛ زیرا برای تحصیل حضور قلب، باید مقدماتی را فراهم کرد! باید در طول روز، گوش، چشم و هم چنین سایر اعضا و جوارح خود را کنترل کنیم!

* اگر بدانیم اصلاح امور انسان به اصلاح عبادت، و در رأس آنها نماز است، که به واسطه خضوع و خشوع و آن هم به اعراض از لغو محقق می شود، کار تمام است.

* همین نماز را که ما با تهدید به چوب و تازیانه و عقوبت جهنمی شدن در صورت ترک آن، انجام می دهیم، آقایان [اولیاء] می فرمایند: از همه چیز، لذیذتر است.

* همین امور ساده و آشکار مثل نماز، بعضی را بر سماوات می رساند، و برای عده ای هیچ خبری نیست؛ برای بعضی اعلی علّیّین است، و برای بعضی هیچ معلوم نیست که آیا این معجون، شور است و یا شیرین!

* در کلمات امیر المؤمنین (ع) آمده است: «وَاعْلَمْ اَنَّ کُلَّ شَی ءٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکَ؛ بدان که تمام اعمالت، تابع نمازت می باشد»

 از حدیث «تَنَعَمُّوا بِعِبادَتی فِی الدُّنْیا فَاِنَّکُمْ تَتَنَعَّمُونَ بِها فِی الاْخِرَةِ؛ در دنیا به عبادت من متنعّم شوید، زیرا در آخرت، به همان متنعّم خواهید شد.» بر می آید که عبادات، قابلیت تنعّم را دارد؛ ولی ما عبادات را به گونه ای به جا می آوریم که گویا شلاق بالای سر ما است... گویا داروی تلخی را از روی ناچاری می خوریم.

 *  وقتی بنده از پیشگاه مقدس حضرت حقّ بازمی گردد، اوّلین چیزی را که سوغات می آورد، سلام از ناحیه او است. در دعای مسجد کوفه آمده است: «اللَّهُمَّ اَنْتَ السَّلامُ، وَمِنْکَ السَّلامُ، وَاِلَیْکَ یَرْجِعُ، وَیَعُودُ السَّلامُ، حَیِّنا رَبَّنا مِنْکَ السَّلامُ؛ خداوندا، تو خود سلامی و سلام از ناحیه تو است و به سوی تو بازمی گردد. پروردگارا، ما را به سلام از ناحیه خود تحیّت گوی»

* چه قدر تناسب دارد تکبیر برای ورود به نماز، و تسلیم برای خروج از آن !... در تکبیر، اکبر مناسب است... یعنی تمام امور دنیا و همه بزرگها را کنار بگذارید؛ چون خداوند متعال اکبر است... نمازگزار با تکبیر، در حرم الهی وارد می شود؛ ولی ما چه می دانیم که‌اینها یعنی چه! در روایت است که «لَوْ عَلِمَ المُصَلّی ما یَغْشاهُ مِنْ جَلال اللَّه لَمَا انْفَتَلَ عَنْ صَلاتِهِ؛ اگر نمازگزار می دانست که از جلال الهی چه چیزهایی او را فرا گرفته است، هرگز از نماز روی بر نمی گرداند»

 *  ذکر خدا در حال نماز، بهترین ذکر است؛ چون نماز به منزله کعبه است و نمازگزار در کعبه و حرم اَمن الهی داخل شده و بناگذاشته است که از باب تکبیر، داخل و از باب تسلیم، خارج شود.

 


 
 
سفارشات دبیر :قاسم پوراسمعیل
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٢:٢۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۸
 

( هوالفتاح العلیم )

سفارشات مفید زندگی

1)خـدا در همه حال ناظـــر بر احوال شما وسایر بندگان  می باشد سعی کن کارها برای رضایت او باشد.

2) دنیا فانی است وهمه چیز برای زندگی آخرت می باشد همه چیز دنیا، از بودن ونبودن برای آزمون اسـت.

3)دنیا مسابقه برای آخرت است سعی کن تو دراین مسابقه برنده شوی. و آیا برای برنده شدن کاری کرده ای.

4) سعی کنید طبق فرمایش امیرالمومنین از مستحبات که نردبان ترقی بشر است مانند نماز شب غافل نباشـی.

5) تـد بر در آیات قـرآن رافرامــوش نکن سعی کنید دائما" به خوانـدن قرآن وتفسیرآن مشغول باشید.

6) سعی کن در طلب علم باشی ودراین راه ، علوم سودمند مثل علوم الهی وعرفانی و سیروسلوک ورابرگزینی.

7)از کید ومکر شیطان غافل نباش زیرا که دشمن قسم خورده تو است(مخصوصا"در کارهـای خـیر وعبادت).

8) عبادات را در خفا  بـرای آخــرت اختصاص بده( نمـاز شـب و روزه های مستحبی را فراموش نـکن ).

9)در آخر شب محاسبه ای از اعمال خود داشته باش اگر خـوب بـود ادامه بده  وگرنه جبران مشکل است.

10) در اواخـر شـب سوره های مسبحات قرآن (مثل یسبح سبح و... که مجـرب است)   را زیاد  قرائت کن.

11)به شفاعت معصومین  ورحمت خداوند امیدوا رباش، نا امیدی کفراست. واین دعا را در قنوت نماز بطور مداوم قرائت نمائید(اللهم انی اسئلک بحق فاطمه وابیها، وبعلها وبنیها، والسر المستودع فیها، ان تصلی علی محمد و آل محمد، و ان تفعل بی ما انت اهله، ولا تفعل بی ما انا اهله):پروردگارا! من، ترا به حق فاطمه وپدرش ، وشوهرش وفرزندانش ، ورازی را که در او به امانت نهاده ای  می خوانم ، اینکه درود بفرستی بر محمد(ص) و آل محمد و آنچه خود اهل آن هستی با من عمل کنی و به جا آوری، وبه جا نیاوری با من آنچه را که من اهل آن هستم .

12)از تکبر، تجمل ،اسراف، غیبت ، تهمت،مال اندوزی،مسخره کردن،جهل،سستی وتنبلی،دلبستگی به دنیا وهرچه درآن است، بخل وحرص وطمع،بیهوده گویی،دنباله روی از شیاطین، مستی، هوی وهوس دور باش.

13)برای ظهور حضرت مهدی (عج)دائما"در حال انتظار باش.وبرای سلامتی وموفقیت آنحضرت دعـانمائید

14)از گذشتگان اعم از پدر ومادر وبزرگان شهر علم ودین واولیاء مد رسه، دبیـران ودوستان خود یـاد کنید.

15)بهترین پند برای انسان مرگ است از آن غافل نباشید وخود را برای مرگ وبرزخ و قیامــت آماده کنید.

16)از گناهان تـــوبه حقیقــی نما وبرای فــرایض فـوت شده ( نماز وروزه...) قضا را فراموش نکن.

17)زمــان مانند گذشت ابــرها مـی گذرد  سعــی کنید از فـرصتها استــفاه بیــشتری ببـــری.

18)نمــاز را با آرامش وتــوام با حضـــور قلــب بجای آورید( الا بـــذکرلله تطمئـن القلوب).

19)سعـی کن در دنیا ازشما به نیـکی یاد کنند پس خیـر خواه مردم باش و هر کاری را با فکرانجام دهید.

20) از مجالسی که در آن خــدا رافراموش می کنند دور باش ودر مسجد نمـازت را به جماعت بخوانید.

21)) پیش از آنکه منزل را عوض کنید ،آرزوهای مرده ها را عملی کنید .آنان آرزو می کنند که حتی برای یک لحظه به دنیا برگردند و عملی مورد رضایت خداوند انجام دهند .

22)این دعــا را در قنـوت نماز فـرامــوش نکن(اللهم وفقنا لما تحـب وتـرضـی وجنبنا لما تـکـره).

23)سعـی کنید سوره ((یس)) را بعد از نماز صبح  وسوره (( نبا)) را بعد از نماز ظهر  وسوره ((عصر)) را بعد از نماز عصـر  وسوره (( واقعه)) را بعد از نماز مغرب و سوره ((الملک)) را بعد ازنماز  عشا هر روز قرات نمائیـــد.

24) سعـی کنید پس از ذکر رکوع این دعا را قرائت کنید (( اللهم صل علی محمـد و آل محمد ، وتـرحم علی عجزنا واغثنا بحقهم)): خدایا برمحمد واهل بیت درود فرست وبرعجز ما ترحم کن وبه حق آنان پناهمان بده وبه داد ما برس

25) سعی کنید پس از نمازهای پنجگانه با خلوص نیت و تضرع به درگاه او دعا کنید وبدانید دعا مغز عادت است

26) سعی کنید قرآن بخوانید و ثواب آن را برای شیعیان وبزرگان وائمه اطهار واساتید وبی وارثان هدیه کنید.

27) سعـی کنید معاشــرت وهمنشینی را کم بکنید زیرا کمتر معاشرتی است که از غیبت،بهتان،و... دورباشد.

28) مداومت کنید بر،  ذکرلا اله الااله، صلوات بر پیامبر ،  ،قرائت زیارت سید شهدا ء وائمه اطهار( علیهما السلام)، تسبیحات و خطبه حضرت فاطمه (س) ، قرائت نهج البلاغه، صحیفه سجادیه،کتب عرفانی واخلاقـی

29) این حدیث امام باقر (ع) هدیه اینجانب است به شما که در زندگی مـی توان ازاحـادیث کمک فـراوان گرفت((الکمال کل الکمال:التفقه فی الدین ،واصبر علی النائبه، وتقدیر المعیشه)) یعنی کمالی که بالاترین کمالات است عبارت است در فهم وشناخت صحیح دین،وصبر وشکیبایی در مقابل ناملایمات، زندگی را با برنامه ریزی اداره کردن .

30) ذکر ایام هفته را بطور مداوم زمزمه کنید روز شنبه ( یا رب العالمین) روزیکشنبه (یا ذالجلال و الاکرام)

روزدو شنبه ( یاقاضی الحاجات  ) روز سه شنبه ( یا  ارحم الراحمین ) روز  چهارشنبه ( یا  حی یا قیوم ) روز پنجشنبه ( لا اله الا الله الملک الحق مبین ) روز جمعه ( اللهم صـل علی محمد و آل محمد وعجل فرجهم  )

31) سعـی کنید نماز را در اول وقت ادا نمائید ( در تمامی احادیث وسفارش بزرگان این نکته ذکر شده است)

32) حقیقت بندگی طبق حدیث امام صادق به عنوان بصری  ؟ در 3 چیز است : 1)  بنده در آنچه که خدا به او عنایت کرده مالکیتی نبیند چون بندگان صاحب ملک نیستند و مال را مال خدا می بینند و در را هی که اوآنها را بدان امر فرموده بکار می بندند. 2)   بنده برای خودش تدبیر نکند . 3)   همه ی مشغولیت او در بجای آوردن اوامر ونواهی الهی باشد. پس (نتیجه هر مورد ) 1)چون بنده در آنچه خدا به او عطا فرمود مالکیتی قایل نشد  انفاق کردن برای او در راهی که خدای تعالی دستور داده است که انفاق کن آسان می شود . 2) چون تدبیر خود را به مدبر حقیقی واگذار نمود مصیبتها در نظرش خوار و آسان می گردد. 3)  زمانی که بنده به چیزی که خداوند به وی امر نموده ونهی کرده مشغول باشد ‍‏‏‏‏دیگر فراغتی نمی یابد تا به مجادله و مباهات با مردم بپردازد . (نتیجه هر سه با هم ) چون خدای  متعال بنده را به این سه چیز گرامی داشت : 1)   دیگر دنیا و ابلیس و خلق در برابر او خوار میگردند. 2)    دنیا را برای زیاده خواهی و فخر فروشی نمی خواهد 3)   وآنچه مردم دارند را برای عزت وبالا بردن درجه ی خود نمی خواهد 4)   روزهای (عمر ) خود را به بطالت نمی گذراند . (هنگامی که موارد فوق را رعایت نمود ) این اولین درجه تقوا است که خداوند تبارک وتعالی فرموده : ما خانه آخرت را برای کسانی قرار داده ایم که در دنیا خواستار برتری وفساد نباشند و عاقبت از آن پرهیزگاران است.  *(( خدا کند که بیایی )) *(( پوراسمعیل )) دبیر معارف اسلامی  ماکو - خردادماه  1385 خورشیدی


 
 
حدیث عنوان بصری
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۸
 

هوالفتاح العلیم

حدیث عنوان بصری

عنوان بصرى مرد مسنى که نود و پنج سال از عمرش گذشته بود مى‏گوید: من سالها پیش مالک بن انس جهت یادگیرى حدیث مى‏رفتم وقتى امام صادق(ع) به مدینه آمد پیش حضرت رفتم و دوست داشتم چنانکه از مالک حدیث فرا گرفته بودم از آن حضرت نیز فرا گیرم. امام از رفت و آمد با من عذر آوردند و فرمودند: مشغله من زیاد است علاوه بر ان در ساعات شبانه روز مشغول به اذکار و اورادى هستم. مرا از کارها و ذکرهایم باز ندار و به مانند گذشته پیش مالک برو و از او حدیث بگیر [احتمالاً چون عنوان بصرى امام صادق را فردى به مانند مالک بن انس مى‏دانست حضرت از رفت و آمد با او عذر آوردند]. عنوان بصرى مى‏گوید: من از سخن امام صادق اندوهگین شدم و از نزد آن حضرت بیرون آمدم و با خود گفتم اگر امام در من خیرى مى‏دید از رفت و آمد با من عذر نمى‏خواست به مسجد پیامبر رفتم و به قبر پیامبر(ص) سلام دادم و فرداى آن روز دوباره به زیارت پیامبر رفتم و دو رکعت نماز خواندم و از خداوند خواستم قلب امام  صادق(ع) را به من مهربان گرداند و مرا از علوم آن حضرت روزى نماید تا به راه راست هدایت یابم. پس از زیارت پیامبر ناراحت به خانه‏ام بازگشتم و چون محبت امام به قلبم نشسته بود پیش مالک نرفتم و فقط براى نماز از خانه بیرون مى‏آمدم تا این که صبرم تمام شد و پس از نماز عصر به سمت خانه امام صادق(ع) رفتم و اجازه ورود خواستم خادم حضرت آمد و گفت چه مى‏خواهى گفتم جهت عرض سلام آمده‏ام. خادم گفت حضرت مشغول نماز است دم درب ایستادم چیزى نگذشته بود که خادم حضرت آمد و گفت داخل شود. داخل شدم و بر آن حضرت سلام کردم حضرت پاسخ دادند و فرمودند: بنشین خداوند ترا بیامرزد نشستم حضرت سر بزیر افکندند و پس از مدتى سر را بلند کردند و فرمودند کینه ات چیست گفتم ابوعبدالله حضرت فرمودند خداوند به تو توفیق دهد و کنیه‏ات را ثابت بدارد خواسته ات چیست اى ابوعبدالله؟ عنوان مى‏گوید با خودم گفتم اگر ثمره دیدار با امام فقط همین دعا باشد مرا کافى است گفتم من از خداوند خواستم قلب شما را به من مهربان گرداند و از علوم شما مرا روزى فرماید و امیدوارم که خواسته‏ام عملى شود. حضرت فرمودند: اى ابوعبدالله علم به خواندن و فراگرفتن نمى‏باشد بلکه نورى است که مى‏تابد در قلب هر کس که خداوند بخواهد او را هدایت نماید. پس اگر علم خواهى از خودت در مرحله اول عبودیت را بخواه و علم را به عمل کردن به آن طلب کن و از خداوند طلب فهم کن تا خداوند به تو بفماند. عنوان مى‏گوید به حضرت خطاب کردم اى شریف حضرت فرمودند: بگو اى ابوعبدالله [به کنیه مرا صدا کن‏] گفتم اى ابوعبدالله حقیقت عبودیت چیست حضرت فرمودند: سه چیز است.{ 1. این که بنده در آن چه خداوند به او داده براى خودش مالکیتى نبیند چون بندگان مالکیتى ندارند و مال را مال خداوند مى‏دانند و در هر جا او فرموده قرار مى‏دهند. 2. این که بنده براى خودش تدبیر و پیش بینى نکند. 3. تمامى اشتغال شخصى در اوامر و نواهى خداوند باشد.}

پس هر گاه بنده در آنچه خداوند به او داده براى خودش مالکیتى نبیند، انفاق در مواردى که خداوند امر به انفاق کرده راحت مى‏شود.

و هر گاه بنده تدبیر امورش را به مدبر حقیقى یعنى خداوند واگذار کند مشکلات و مصائب دنیا براى او آسان مى‏شود. و هر گاه بنده مشغول به انجام اوامر خداوند و ترک نهى‏هاى او شود وقتى براى مجادله و فخر کردن بر دیگران نمى‏یابد. پس هر گاه خداوند به بنده این سه چیز را کرامت فرماید دنیا، شیطان و خلق بر او آسان خواهد شد و دیگر دنیا را به جهت افزون‏طلبى و فخر فروشى نمى‏خواهد و آنچه را در نزد مردم است به جهت برترى بر دیگران نمى‏خواهد و ایامش را به بطالت نمى‏گذراند و این اول درجه تقوى است. خداوند مى‏فرماید تلک الدار الاخره بخعلها اللذین لایریدون علواً فى الارض و الافساداً و العاقبة للمتقین. (آرى این سراى آخرت را تنها براى کسانى قرار مى‏دهیم که اراده برترى جویى در زمین و فساد را ندارند و عاقبت نیک براى پرهیزکاران است. گفتم: اى ابوعبدالله مرا نصیحت نمایید: حضرت فرمود، توصیه مى‏کنم تو را به نه چیز که این نه چیز سفارش من است به کسانى که خواهان راه به سوى خداوند هستندو از خداوند مى‏خواهم که به تو توفیق عمل به این سفارشات را بدهد. سه تاى از این نه چیز در ریاضت نفس مى‏باشد و سه چیز در حلم و سه چیز در علم. این نه چیز را حفظ کن و آن را سبک مشمار. عنوان مى‏گوید: حواسم را کاملاً به حضرت جمع نمودن براى شنیدن آنچه حضرت مى‏فرماید: آنگاه حضرت فرمود{: اما آن سه چیز که در ریاضت نفس است. بر حذر باش از اینکه آنچه را میل و اشتها به آن ندارى بخورى چون موجب حماقت و نادانى مى‏شود و نخور مگر هنگام گرسنگى و هر گاه خوردى حلال بخور و نام خداوند را بر آن ببر و بیاد بیاور حدیث پیامبر(ص) که مى‏فرماید: پر نکرده است فرزند آدم ظرفى را بدتر از شکمش. پس اگر ناچار از خوردن هستى ثلث معده را غذا بخور و ثلث آن را براى نوشیدنى و ثلث آن را براى نفس کشیدن بگذار}

{و آن سه چیز که در حلم است. ١- هر گاه کسى به تو گفت اگر یک بگویى ده جوابت مى‏دهم، تو بگو: اگر ده بگویى یک جواب نمى‏دهد. ٢- و هر گاه کسى به تو دشنام داد به او بگو: اگر در آن‏چه مى‏گویى راست مى‏گویى از خداوند مى‏خواهم مرا ببخشد و اگر دروغ مى‏گویى از خداوند مى‏خواهم ترا ببخشد ٣- و هر گاه کسى تو را وعده به خیانت داده تو او را به خیرخواهى و مراعات وعده بده‏.} و آن سه چیز که در علم است. آنچه را نمى‏دانى از علما سؤال کن و بر حذر باش که به جهت امتحان و تجربه از آنان سوال کنى (یعنى آنچه را مى‏دانى به جهت امتحان که آیان او مى‏داند از او بپرسى) و بر حذر باش از این که به رأس خودت عمل کنى و تا راهى براى احتیاط وجود دارد احتیاط کن و از فتو دادن فرار کن به مانند فراز از شیر و گردن خودت را پل براى دیگران قرار مده. آنگاه امام صادق فرمود: برخیز ابوعبدالله که تو را نصیحت کردم و مزاحم اذکار من نشود چرا که من به خودم بدگمان هستم. و درود بر کسى که از هدایت پیروى کند. (بحار الانوار)


 
 
منابع کارشناسی ارشد فلسفه وکلام اسلامی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٢:٢۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۸
 

منابع آزمون کارشناسی ارشد فلسفه اسلامی

فلسفه :  ض ۴

·  بدایه الحکمه علامه طباطبایی

·  نهایه الحکمه علامه طباطبایی

کلام :  ض ۴

  • کشف المراد
  • شرح منظومه سبزواری فقط بخش معاد

منطق :  ض ۳

  • منطق مظفر
  • منطق قراملکی
  • جوهرالنضید

عربی :  ض ۴

  • مبادی العربیه ج ۴
  • آموزش عربی دکتر آذرتاش آذرنوش
  • درس اللغه و الادب

زبان انگلیسی :  ض ۳

  • شیعه در اسلام حسین نصر
  • گرامر انگلیسی در حد کافی
  • اصول دین

 


 
 
نمونه سوال فلسفه اسلامی پیشدانشگاهی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٢:۱٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۸
 

نام :                                                              بسمه تعالی

نام خانوادگی :                                      وزارت آموزش و پرورش                     نام آموزشگاه : مدنی -فرزانگان

 رشته :  علوم انسانی          سازمان آموزش و پرورش استان آذربایجان غربی           کلاس : پیشدانشگاهی

ماده درسی :   آشنایی با فلسفه اسلامی     مدیریت آموزش و پرورش ماکو               نوبت امتحانی :     شهریورماه                               تاریخ امتحان :     24/6/88    مدت امتحان :   80 دقیقه   تعداد سوال: 17      ساعت شروع:  10صبح   تعداد صفحه :     1

ردیف

 

بارم

 

 

1-

2-

3-

4-

5-

6-

7-

8-

9-

10-

11-

12-

13-

14-

15-

16-

17-

 

 

 

هدف مابعد الطبیعه رانوشته( تعریف خاص فلسفه) وسخن افلاطون را در مورد لحظات حیرت ذکر کنید؟

بیت الحــکمه توسط چه کسـی تاســـیس شــــــــــــد وچه تاثیری گذاشت ؟ 

مغایرت وجود وماهیت را باذکـر مثالی بنویســــیدوماهیت را تعریف کنید ؟

 از عبارت فلسفی{ حادث علت ناقصه} را توضیح دهــید؟

خلاصه برهان سینوی (وجوب وامکان ) را بنویسید؟ 

خصوصیات ریاست مدینه فاضله را توضیح دهیـد؟

رابطه انسان وجهان رااز نظرابن سینا توضیح دهید؟ 

تاثیر ایرادات غزالی وفخر رازی را در سرنوشت فلسفه بنویسید وکتابهای امام محمد غزالی را نام ببرید ؟

مدارج دانایی را ازدیدکاه شیخ اشراق نام بـبریــــــــد؟(2مورد)

علم حضوری ومعلوم بالعرض را از دیدگاه سهروردی توضیح دهید؟

 روش عرفانی را توضیح داده  و بنویسیدحکمت جدلی وحکمت برهانی از دیدگاه حکما کدامند ؟  

 گرایـش فـلسفــــی میر داماد را توضیح داده و بنویسید چه کسی بر اصول کافی شرح نوشته است ؟

چرا نگرش اصالت وجود(فقر وجودی)را منشا نیازمندی به علت می داند؟

موجـــود ثابــــت ومتغییر رابا ذکــر مثالی توضیح دهــــــید؟  

فلسفه نظری وعملی راتعریف کرده وتقسیمات فلسفه نظری را به اختیار بنویسید؟

دو مورد از کتابهای امام خمینی (ره)و دو مورد از کتابهای  شهید مطهری را به اختیار ذکر کنید؟

انگیزه اصلی خاور شناسان از پژوهش در خاور شناسی چیست ؟                                      

 

 

 

 

 

 

 

 

5/1

1

2

1

1

1

5/1

1

1

1

1

1

1

2

5/1

1

5/ 

 

موفق وسربلند باشــــید: پوراسمـعـیل                                                      جمع نمرات

 

20

 


 
 
نمونه سوال معارف 2پیشدانشگاهی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ۱٢:۱۳ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۸
 

آیات شریفه را ترجمه کنید:  {1-لا تشرک به ی شیا"2- انا خلقناکم من ذکر وانثی 3- استعینو بالله     4- عن الذین قاتلوکم فی الدین }

به سوالات زیر پا سخ کوتاه بدهید:

1-   محور رسالت رسول خدا (ص) چیست؟

2-  یک مورد از جنبه های عدالت خواهی رسول خدا (ص) را بنویسید؟

3-حاکمان بنی امیه وبنی عباس شیوه چه کسانی را در بر گرفتند؟

4-لیبرالیسم را توضیح دهید؟

5-عبارت (( ما می توانیم))به کدامیک از عوامل تقویت بنیانهای جامعه خود اشاره دارد؟

صحیح یا غلط بودن عبارتهای زیر را مشخص کنید؟

1-رسول خدا (ص) در اولین روزهای دعوت مردم به رسالت آسمانی خود در دامنه کوه صفا عبارت(( بگویید معبودی جز الله نیست تا رستگار شوید)) را سر داد.

2-اولین آیاتی که به رسول خدا (ص) نازل شد وآغازگر رسالت وی بود در باره مبارزه با شرک وبت پرستی بود.

3-حضرت فاطمه (س) در زمان رسول خدا (ص) یک کلاس علمی تشکیل داده بود وزنان مدینه برای علم آموزی در آن شرکت می کردند.

4-بی حجابی ولباس های کوتاه وبدن نما برای زنان ناشی از محور قرار گرفتن لذت های مادی وجنسی و استفده ابزاری از زنان است.

5- همواره گروهی از اهل حق هستند که نه تنها زیر بار حق وحقیقت نمی روند بلکه سد راه حق جویی وحق پرستی می باشندوگسترش عدالت منافع آنها را بر هم می زند.

به سوالات زیر پاسخ کامل بدهید.

1-رسول خدا(ص) چگونه می خواست نظام اجتماعی بر پایه قوانین الهی بنا کند؟

2- رسول خدا(ص) چگونه سد جاهلیت وخرافه پرستی را شکست؟

3-مبارزات سیاسی قبل از ظهور اسلام ودوره اسلامی را با هم مقایسه کنید؟

4-ویژگی مهم هنر دوره اسلامی را ذکر کرده وتوضیح دهید؟

5-دیدگاه تمدن جدید غرب را در مورد جهان بنویسید؟

6-دیدگاه های متفاوتی که در مورد دین در تاریخ تمدن جدید وجود دارد را بنویسید؟

7- اهداف سه گانه ای که با توجه به مسولیت ما در مقابل ملت ایران وجود دارد را بنویسید؟

8-پیامد های مواظبت وحراست از بنیان خانواده را بنویسید؟

9- دو جریان از عوامل فکری افول تمدن اسلام را بنویسید؟


 
 
حضرت مهدی
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٦:٠٦ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ دی ۱۳۸۸
 

مقدمه:فطرت بشر از ظلم متنفر است و ستم را زشت می شمارد. این تنفر چون فطری است  اختصاص به فردی یا جمعیتی یا منطقه ای ندارد .همه افراد بشر از بزرگ وکوچک وسیاه وسفید از این حکم فطری برخوردار هستند . تنفر از ظلم از غریزه های بشر است وعقل را در آن راهی نیست وحکم به زشتی ومنفوریت ظلم ویژه عقلا وخردمندان نمی باشد ، دیوانگان نیز از ظلم بیزار ند واز ظالم ستمکار نفرت دارند طبیعی بشر است که هرچه را دوست نمیدارد ،نابود ی آنرا خوش دارد ، بلکه اگر قدرتی داشته باشددر نابودی آن می کوشد تا دیدگاه خود را از این وجود زشت پاک گرداند و دیگر منفور خود نبیند از این سخن به این نتیجه می رسیم که روزی یشر ، این منفور فطری را ازمیان برخواهد داشت وجهان را از لوث ظلم و بیدادگری پاکیزه خواهد ساخت همانطور که فطرت بشر از ستم و بیدادگری بیزار است همانطور هم دوستدار عدالت وخواهان عدل وداد است . آنچه قطعی است آنست که پسندیده بودن عدل ،خواسته فطری است و ویژه فردی خاص ودسته مخصوص نمی باشد همه انسانها از هر نژاد ودر هر زمان ومکان ،دارای خواسته فطری دوستدار عدالت هستند و انتظار برقراری آنرا دارند.

 

شرایط رهبر جهانی: نخستین  شرط در رهبر جهانی آنست که در دعوتش راستگو باشد وحقیقتا خواهان ایجاد عدل وداد باشد.دومین شرط که بایستی رهبر عدل جهانی دارا باشد نقشه صحیح است ،نقشه اگر صحیح نباشد رسیدن به هدف دشوار بلکه ناممکن خواهد. سومین شرط آنست رهبرعدالت جهانی دارای هیچ گونه نقطه ضعفی نباشد چه نقطه ضعف شخصی وچه نقطه ضعف خانوادگی ومیراثی. شرط چهارمی که باید بر قرار کننده عدل جهانی واجد آن باشد: آنکه شخص خودش و دودمانش به پاکی شناخته شده باشند و گرنه صحت دعوتش را عقلای جهان باور نخواهند کرد با مطالعه مختصری در تاریخ، وجدان اذعان میکند که پدرانش مردان فضیلت وبزرگواری بوده اند آنها مردم گمنامی نبوده اند که در راه حق و عدالت مبارزه کرده اند وجان داده اند دوست ودشمن جز تقوی وفظیلت ،جز بزرگواری از ایشان ندیده است ، پس چنین دودمانی شایشته است قافله سالار دنیای انسانیت باشد ، رهبر مقدس بشریت وبرقرار کننده عدل جهانی ونابود کننده ظلمهاوبیدادگریها،بایستی از چنین دود مانی ریشه گرفته باشد ،چون به شهادت تاریخ این خاندان پاکترین ومقدسترین دودمانهای بشری بوده اندچنین کسی در منزه ترین محیط تربیتی پرورش یافته است او خلف دهم علی (ع) وفرزند نهم حسین (ع) وپسر امام عسکری (ع) است ده تن از پدرانش منزه ترین فرد بشر بوده اند بالاتر که برویم چهار تن از نیاکانش در زمره رادمردان فضیلت وجوانمردان به شمار می آمدند و با آنکه در عصر جاهلیت می زیسته اند  جامه رهبری انسانها وارمغان عدل جهانی بر قامت رسای ،پسر امام حسن عسکری (ع) زیبنده می باشد وبس وبشر دیگری، شایستگی این مقام راندارد چون واجد شرایط نمی باشد ،خدای بزرگ این موجود منزه، را ذخیره نگاهداشته تا روزی که اراده مقدسش تعلق گیرد حضرتش قد علم کند وخواسته فطری بشر را را جامه عمل بپوشاند ظلم وستم را نابود سازد وعدل را برای همیشه بر روی زمین حکومت دهد آسایش روحی بشر را تامین کند

چگونگی تولد حضرت مهدی(عج): حکیمه  عمه امام حسن عسکری (ع) خواهر امام هادی (ع) گوید :آنروز طبق معمول بدیدن برادر زاده عزیزم امام حسن عسکری (ع) شرفیاب گردیدم ،چون به منزل رسیدم نرجس آمد کفش از پایم در آورد وگفت ای بانوی من بگذار کفش شما را بر دارم گفتم بانو وسرور من  تو هستی ،به خدا قسم نمی گذارم و خدمت تورا رضایت نمی دهم ،من خدمت تورا بر روی چشم می پزیرم  .چون  امام گفتگوی مارا شنید فرمود :عمه جان خدا پاداش نیک به تو مرحمت فرماید. حکیمه گوید : من تا غروب آفتاب خدمت امام بودم وبا نرجس صحبت میداشتم آنگه برخاستم که لباس پوشیده بروم امام فرمود عمه امشب را نزد مابسر ببر که در این شب مولود مبارکی متولد می شود که زمین مرده را زنده می گرداند ،عرض کردم: این مولود مبارک از چه زنی خواهد بود ؟ من که چیزی در نرجس نمی بینم  فرمود: با این وصف فقط از نرجس خواهد بود . حکیمه گوید : من نزدیک نرجس رفتم  او را نگریستم اثری از حمل در وی ندیدم خدمت برادر زاده رفته موضوع را به امام اطلاع دادم حضرت تبسمی نمود فرمود عمه جان موقع طلوع فجر اثر حملش آشکار می شود (( لان مثلها مثل ام موسی لم یظهر بها ولم یعلم بها احدی وقت ولادتها)) او مانند مادر موسی است که اثری از آبستنی در وی مشهود نبود وتا موقع تولد موسی هیچ کس اطلاع نداشت زیرا فرعون برای دست یافتن به موسی شکم زنان باردار را می شکافت این هم مانند موسی (ع) است (که دشمنان در صدد کشتن او هستند )  حکیمه حسب الامر امام از رفتن به خانه خویش صرفنظر کرد شب شد . حکیمه آنشب از بشارتی که بردارزاده اش به اوداده بود حالتی غیر عادی داشت ، ساعات شب یکی پس از دیگری طی شد ستارگان چشمک زنان طلوع صبح سعادت را به هم تبریک می گفتند شور وهیجان وانتظار امامت شدت می یافت فرشتگان وکروبیان عالم ملکوت به میمنت ومبارکی از مقدم نوزادی که ساعتی چند در امامت ، سرای امام حسن عسکری (ع) پا به عرصه وجود می گذارد بهشت را زینت داده وحلقه های انس وذوق بر پا کرده بودند. دقایق آخر شب فرا رسید در میان غوغای نغمه های مرغان سحر خیز حکیمه از بستر برای به جا آوردن نافله شب بر خاست .حکیمه هنوز نمازش را به آخر نرسانده که ناگهان متوجه نرجس گردید. . نرجس از شدت درد ناراحتی زایمان حالش منقلب شده بود با مشاهده این حالت از نرجس حکیمه به عجله خودرا به او رسانید واو را به سینه چسبانید ونام خدا را بر او خواند . در این وقت امام حسن (ع) با صدای بلند فرمود :عمه سوره انا انزلناه بر او قرائت کن حکیمه می گوید . چون به قرائت انا انزلناه پرداختم  آن جنین در شکم مادر با من در خواندن همراهی می کرد بعد به من سلام کرد چون صدای اورا شنیدم وحشت کردم  امام حسن عسکری (ع) صدا زد عمه جان از کار خداوند تعجب مکن که ذات حق  ما را از کوچکی با حکمت گویا در روی زمین حجت خود می گرداند .هنوز سخن امام تمام نشده بود که نرجس از نظرم نا پدید شد ودیدم نوری از مولود میدرخشدکه دیدگانم را خیره میکند .دیدم آن مولود تازه ،سر به سجده گذاشته و پس از سجده بزانو  نشست ودر حالیکه انگشتان به سوی آسمان داشت گفت (( اشهدان لا اله الا الله وان جدی رسولله وان ابی امیر المومنین )) آنگاه تمام امامان را نام برد تا بخودش رسید فرمود اللهم انجزلی وعدی واتم لی امری وثبت وطاتی واملا الارض لی قسط" وعدلا" یعنی خداوندا آنچه وعده فرموده ای مرحمت کن وسرنوشتم را بانجام رسان ،قدمهایم را ثابت بدار وبوسیله من زمین را پر از از عدل وداد بکن در این وقت امام حسن (ع) با صدای بلند فرمود عمه اورا بگیر ونزد من بیاور حکیمه گوید چون اورا بغل گرفته نزد پدر بزرگوارش بردم به پدر سلام کرد حضرت هم اورا در برگرفت . ناگهان دیدم مرغانی چند دور سر اودر پروازند  امام (ع) یکی از آن مرغان را صدا زد و فرمود این طفل را ببر نگهداری کن ودر هر چهل روز به ما بر گردان  مرغ اورا بر داشته و پرواز نمود وسایر مرغان نیز به دنبال او به پرواز آمده ومی شنیدم که امام حسن عسکری (ع) می فرمود : تو را به خدایی می سپارم که مادر موسی فرزند خود را به او سپرد نرجس خاتون بگریست امام فرمود آرام باش که جز از پستان تو شیر نمیمکد عنقریب او را به نزد تو می آورند همانطوریکه موسی را به مادرش برگردانید((فردناه الی امه کی تقر عینها ولا تحزن قصص12))یعنی او رابه سوی مادرش باز گردانیدیم تا دیده اش روشن شود ومحزون نگردد  حکیمه گوید از امام پرسیدم آن مرغ چه بود فرمود روح القدس بود که مراقبت ائمه است و با امر خداوند آنها را را در کارها موفق ومحفوظ میدارد وبا علم ومعرفت پرورش میدهد بعد از چهل روز بچه را نزد بردارزاده ام برگدانیدند حضرت مرا خواست چون به خدمتش رسیدم دیدم بچه جلو پدر راه می رود. عرض کردم آقا این طفل که دوساله است  امام تبسمی نمود و فرمود : فرزندان انبیاء واولیاء که دارای منصب امامت وخلافت هستند نشو ونمای آنان با دیگران فرق دارد کودکان یکماهه ما مانند بچه یکساله دیگران می باشد . کودکان ما در شکم مادر حرف می زند و قرآن می خوانند وخدا را پرستش می کنند حکیمه گوید من هر چهل روز آن طفل  نازنین را میدیدم تا آنکه چند روز پیش از وفات پدرش اورا به صورت مردی دیدم ونشناختم . لذا از امام پرسیدم این کیست که می فرمایی پیش روی او بنشینم ؟ فرمود  او پسر نرجس است  که بعد ازمن جانشین من خواهد بود. بعد من از او فرمانبرداری کنید.

 علت غیبت حضرت مهدی (عج): 1- قبل  از اینکه به بحث در باره فلسفه غیبت بپردازیم این نکته را باید اضافه کنیم که موضوع غیبت اختصاص به امام عصر (ع) ندارد بلکه این موضوع وحالت برای انبیاء وحجج الهی به فراوانی بوقوع پیوسته است ؟((او کالذی مر علی قریه وهی خاویه علی عروشها قال انی یحی هذه الله بعد موتها فاماته الله مائه عام ثم بعثه قال کم لبثت قال لبثت یوما"  او بعض یوم قال لبثت مائه عام فانظروا الی طعامک وشرابک بقره 259)) غدیر پیامبر، بر قریه ای میگذشت ودید که ویران گردیده بگفت : چگونه خدای این مردگان را بعد از مرگشان زنده می گرداند پس خدای اورا صد سال میرانید و آنگاه بر انگیخیتش واز او سئوال کرد  چند مدت در اینجا درنگ کردی پاسخ داد :روزی یا پاره ای از روزی را. فرمود صد سال در اینجا درنگ کرده بودی نگاه کن به غذا و آشامیدنیت که تغییر نکرده است- وجه استدلال بر این آیه اینست که این حجت خدا و پیغمبر حق در مدت صد سالی که خدا او را میرانیددر حال غیبت از قومش بوده ودر اختیار قوم خود نبوده است .

2- کمالدین در منتخب الاثر صفحه 226 به بعد در غیبت ادریس پیغمبر سخن می گوید که : به علت بدکاری وتیره دلی وناپاکی مردمان غیبت را برگزید ودر غاری سکنی گزید تا آنگاه که کار شیعیان او به جایی رسید که قوت آنان برید واز همه جا مایوس ونا امید گردیدند وبه دنبال مدتی نابسامانی وتیره روزی وبی آبی وقحط که معلول بدکاری آنان بود با بازگشت وظهور مجدد ادریس، خدای تعالی بر آنان آب و نعمت ارزانی داشت .

واما علل غیبت :1- علت غیبت شخصی نبوده وحکمی از حکمتهای خداست عبداله ابن فضل هاشمی گوید که شنیدم از امام صادق (ع) که برای صاحب الامر غیبتی همانست که در غیبتهای حجج قبل بود واین حکمت ظاهر نمی شود مگر بعد از ظهور ،همانگونه فلسفه کارهای خضر (ع) به موسی(ع)  آشکار نشد مگر به هنگام جدائیشان پس برای ابن فضل، این مطلب سری از اسرار خدا وغیب های پروردگار بوده است وما چون اعتقاد داریم خدای، حکیم است  واز حکیم کار بیهوده و عبث سر نزند این مطلب را نیز جزو حکمتها دانسته ومی پذیریم2-غیبت امام برای آنست که بیعت طغیانگری بر گردنش نباشد :از محمد ابن عثمان نایب دوم امام (ع) در باره غیبت سوال شد، از ناحیه مقدسه ولی عصر (ع) پاسخ آمد که برگردن تمام آباء من بیعت طغیانگر زمانش بود وآن هنگام که من ظهور کنم بیعت هیچ ستمگری را برگردن ندارم.3- امام (ع) از بیم کشته شدن غیبت اختیار فرموده است.4- یکی از علل غیبت امتحان واختیار مردمان است : همانگونه که می دانیم برای هر فردی از افراد بشر پروردگار عزیز امتحانات واختیاراتی را معین فرموده است : در سوره عنکبوت آیه 1و2 می خوانیم (( الم0 احسب الناس ان یترکو ان یقولوا آمنا وهم لا یفتنون ولقد فتنا الذین من قبلهم فلیعلمن الله الذین صدقوا ولیعلمن الکاذبین))آیا مرم گمان کرده اند همینکه گفتند ما ایمان آوردیم آنان را رها میکنیم،به همان گونه که پیشینیان آنان  را آزمایش کردیم آنها را نیز می آزماییم تا در این میان راستگویان از دروغگویان مجزا ومشخص گردند .

فائدة وجودی امام غائب:1- امام وسیله امان اهل زمین است همانگونه که ستارگان وسیله امان برای اهل آسمانند2- امام وسیله نزول رحمتهای خداست3- امام وسیله جلوگیری از سخط وغضب خداست4- برکات زمین به یمن وجود امام ظاهر و آشکار می گردد.

کیفیت قیام مهدی (عج):اصولا" برنامه قیام و انقلاب آخرین منجی بشریت برنامه ای عادی ومعمولی نیست که بوسائل ووسائط عادی انجام گیرد. این بزرگوار مامورند که آئین الهی اسلام را در سرتاسر  جهان هستی به عنوان تنها آئین مجری دارند وجهانیان را به یک دین و یک آئین طریقت  آورند واین جز بوسائل غیر عادی ممکن نخواهد بود بنابرین باید این مهم بوسیلة یک قدرت ماورالطبیعهبه خود جامه عمل بپوشد .1- از سلاحهای که امام عصر از آن استفاده خواهند کرد می توان ملائکه را نام برد همانگونه که خداوند در جنگ بدر ملائک را به یاری مسلمانان فرستاد 2-دیگر از ابزار جنگی امام (ع) قوای طبیعی مانند باد ،طوفان ،ابر،باران وغیره است تصور نمائید که کدامیک از ابزار  وسلاحهای عالم می تواند در مقابل این نیروها به مقابله برخیزد وآنان را دفع نماید .3-قدرت سومی که به عنوان مدکار قیام امام مهدی (عج) نام برده شده عبارتست از افکنده شدن ترس ورعب در دل دشمنان امام عصر (عج)،که امروز جنگ روانی می نامند واینکه در روایات به سیف وشمشیردر زمان آنحضرت اشاره شده به این علت است  که در زمان ایشان با مخالفت معاندان ودشمنان ،صلح ومسالمتی وجود نخواهدبود بلکه برنامه آنحضرت با قهر وخونریزی همراه با کارآمد ترین ابزار جنگی می باشد.(( ونرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمه ونجعلهم وارثین قصص 10)) می خواهیم که برکسانیکه در زمین ضعیف گشته اند منت گذارده و آنان را پیشوایان به حق و وارثین زمین قرار دهیم.

مهدی (عج)واصلاحات  او:ابوداود در کتاب صحیح خود جلد 4صفحه 87 از علی رضی الله عنه  از رسول خدا (ص)روایت کرده که فرمود : اگر از دنیا بیشتر از یک روز باقی نماند خدا مردی را از اهل بیت من مبعوث می کند  که زمین را پر از عدل وداد خواهد کرد آنطور که پر از جور شده باشدهمچنین رسول خدا فرمود آنکس که عیسی بن مریم پشت سراو نماز بخواند از ماست در روایات آمده که خدا حضرت مهدی (عج)را  بوسیله سه هزار ملک امداد خواهد کرد باز از رسول خدا نقل شده است مهدی از ماست دین به آن حضرت ختم می شود همانطور که به ما ختم شد.

علائم ظهور حضرت مهدی (عج):1- ندای آسمانی: از حضرت حسین بن علی روایت کرده اندکه فرمود وقتیکه سه روز یا هفت روز آتشی را از طرف مشرق دیدید منتظر فرج آل محمد (ص) باشید ،فرمود منادی از آسمان طوری بنام مهدی ندا می کند که از مشرق و مغرب شنیده خواهد شد 2-علامت آسمانی ابن عباس روایت کرده گفت : مهدی قیام نمی کند تا اینکه با خورشید علامتی طلوع نماید 3- گرفتن آفتاب و ماهتاب 4- نفاق وبدبینی 5- ظلم وستم 6- هرج ومرج 7- کشتن ومردن 8-بلا و محنت 9- قتل نفس زکیه 10-خروج سفیانی

منابع مورد استفاده : 1- مهدی موعود ترجمه جلد 13 بحارلانوار مجلسی مترجم علی دوانی   2- مهدی امام منتظر تالیف سید حسن پور  سید حق شناس 3-ترجمه کتاب المهدی  مولف آیت ا.. سید صدرالدین صدر مترجم محمد جواد نجفی  4- قرآن کریم

قاسم پوراسمعیل دبیر معارف اسلامی ماکو

 

 

 

 


 
 
پاسخنامه تمرینات کتاب منطق جدید التّالیف سوم انسانی -استان خوزستان
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٥:٥٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ دی ۱۳۸۸
 

هوالفتاح العلیم

پاسخنامه تمرینات کتاب منطق جدید التّالیف سوم انسانی علی اصغر ناصری-استان خوزستان

مهر ماه 1388

درس اول

پاسخ تمرین ص 4

( -1 قدرت تفکر (ص 1

-2 ص 1 پاراگراف 2 : مقصود از نطق . . . نشان می دهد.

-3 ارسطو ص 3

-4 ص 3 : منطق، دانشی است که . . . استفاده نماید.

تکمیل کنید: الف قواعد حاکم ب- علم منطق

 


 
 
نمونه سوالات منطق جدید سال سوم دبیرستان88
نویسنده : قاسم - پوراسمعیل - ساعت ٥:٤۸ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ دی ۱۳۸۸
 

هوالفتاح العلیم

 آزمون مستمر منطق سال سوم دبیرستان امام خمینی (ره) دی ماه  1388    نام ونام خانوادگی

 

 


1- مهم ترین فعالیت روح انسان .......... است.

2 - ملاک برتری انسان که در طول تاریخ عمومیت یافته، قدرت ................ و ........... بشری است.

3- واقعیت وجودی انسان آمیخته ای از .............. و ............ است

4- ارسطو .......... قواعد منطق است نه .......... آن (ابداع کننده- کاشف- طراحی کننده)

5- تعریف غالباً برای چه اموری کاربرد دارد؟

6-    استدلال چگونه فعالیتی است؟ مثالی بیاورید.

7-    تصور وتصدیق را مشخص کرده وچگونه آنها را معلوم می کنیم{1- ارسطو2- کتاب کار منطق3- مبصر از بین دانش آموزان زرنگ انتخاب می شود 4-منطق علم درست اندیشیدن است}

8- مفاهیمی که در تعریف به کار می بریم، به گونه ای هستند که محتوای درونی، یعنی حقیقت و ماهیت مفهوم مجهول رادربر می گیرند را با ذکر مثال توضیح داده ذکر کنید به کدام مورد از شرایط تعریف ارسطو مربوط می شود؟

9- کلی و جزیی را در مفاهیم زیر مشخص کنید{1- شعر2- سلمان فارسی3- تضاد 4- دیو5- مثلث6-  عبرت7- وحی8- کتاب درسی9- سینما10- مسجد11- مشهد12- همه ی دانش آموزان این کلاس  }

10- نسبت های چهارگانه )نسب اربع(  را در مفاهیم زیر مشخص کنید؟{1- مفهوم مثلث و مفهوم شکل سه ضلعی.2- ایرانی و تهرانی3- موحد ومشرک 4- سفیدی ولباس}

11- برای انسان و مربع تا جایی که می توانید، مفاهیم درونی(ذاتی(و بیرونی مرتبط با آن) عرضی(را نام ببرید؟

12- مهم ترین وصف مفاهیم ذاتی این است که در مقام فهم و تصور مقدم بر ذات هستند را توضیح دهید

13- کلیات پنجگانه را مشخص کنید؟{1- حیوان2- شیهه کشندگی3- انسان4- کشاورز بودن برای انسان4- راه رفتن برای شتر}

14- اقسام تعریف رامشخص کنید{1- شکل سه ضلعی برای مثلث2- جسم ابزار ساز برای انسان3- جسم ناطق برای انسان4- حیوانِ ابزار ساز برای انسان{

15- شرح اسم را توضیح دهید؟

16- ماده و صورت را تعریف کنید

17- { 1- پایتخت ایران تهران است2- اگر الف ب باشد آن گاه ج د است} نوع قضیه و اجزائ آن را مشخص کنید

18- { 1- ارتش ایران با قدرت کامل آماده ی دفاع از میهن اسلامی خود هستند2- هر درختی نمو کننده است3- بعضی الف ها ب هستند4- هیچ الف ب نیست.} اقسام قضایای حملی را مشخص کنید

19- قضیه شرطی متصل، را تعریف کنید؟

20-  منفصل غیرقابل جمع در کذب )مانعه الرفع( را با ذکر مثال تعریف کنید؟

 

موفق باشید : پوراسمعیل